16-feb-2002EigenbelangOpvallend is dat verlichte geesten steeds vaker 'eigenbelang' opvoeren als een rechtvaardiging voor overheidsbeleid.Tijdens de Golfoorlog nog werd het behartigen van het eigenbelang als iets bijzonder verwerpelijks voorgesteld. 'De Amerikanen is het er helemaal niet om te doen de internationale rechtsorde te handhaven, het is ze slechts om de olie te doen', aldus veroordeelde het progressieve volksdeel het Amerikaanse ingrijpen in Koeweit. Het dienen van het eigenbelang werd als iets zeer verwerpelijks beschouwd, voldoende om het Amerikaanse optreden te veroordelen.
Nu, een paar jaar later, lijken steeds meer vooruitstrevende denkers omgeslagen. Zo verdedigde minister Pronk in een interview in het tijdschrift Bijeen (november 1995) Westerse hulp aan de Derde Wereld aldus: "Wat we doen in Azië, Afrika, of Centraal-Amerika, dat is ook in ons eigen belang." Aanvankelijk meende ik dat Pronk in een ongekende bui van openhartigheid doelde op het feit dat het ontwikkelingsbudget voor een flink deel verdwijnt in de loonzakken van Pronk en zijn mede-bureaucraten; maar nee, Pronk bleek iets anders te bedoelen: "Het zenden van blauwhelmen naar Angola is in het belang van de stabiliteit in Afrika en van de internationale rechtsorde en dus ook een Nederlands belang."
Ook van milieu-ondersteuning aan de Derde Wereld weet Pronk een zaak van eigenbelang te maken: "financiële steun om de bossen in de Filippijnen op peil te houden, heeft iets te maken met de longfunctie van de tropische wouden en dat is ook een Europees belang." Een ander voorbeeld: in Elsevier (23-12- 95) stelde polemoloog Hylke Tromp dat de politieke elite minder hoogdravende argumenten moest aandragen om militair ingrijpen in Joegoslavië te rechtvaardigen; volgens Tromp zou het verstandig zijn te zeggen dat militair ingrijpen in Bosnië een zaak van eigenbelang was. En het officiële beleid van Buitenlandse Zaken gaat nu zelfs uit van 'verlicht eigenbelang'. Hoe moet deze ontwikkeling geduid worden? Theoretisch is het natuurlijk mogelijk dat vooruitstrevende intellectuelen en politici eindelijk verstandig zijn geworden, en daarom het dienen van het nationale eigenbelang niet langer veroordelen. Deze interpretatie lijkt me iets te optimistisch. Als we kijken naar de doelen die gerechtvaardigd worden met een beroep op het eigenbelang (ontwikkelingshulp, militair ingrijpen in Bosnië), dan valt op dat het precies het soort doelen zijn dat tot voor kort altijd op grond van solidariteit en zelfopoffering werd gerechtvaardigd. Waarschijnlijker lijkt het me dat zaken als ontwikkelingshulp en ingrijpen in Bosnië nog steeds worden nagestreefd uit ouderwets progressieve overwegingen -de neiging om mooi weer te willen spelen met andermans geld en levens - maar dat men dit uit tactische overwegingen verbergt. Het lijkt erop dat er een heilzame ontwikkeling op gang is gekomen: intellectuelen en politici voelen aan dat steeds minder mensen het slikken als ze verteld wordt dat ze moeten bloeden voor progressieve idealen. Wanneer de belastingbetaler geld afhandig moet worden gemaakt, neigen steeds meer verlichte geesten ertoe hem ervan te overtuigen dat de besteding van zijn centen in zijn eigen belang zal zijn; op deze manier hopen ze via een slinkse omweg alsnog hun idealen te verwezenlijken. Deze tactiek mag op het eerste gezicht een slimme manier lijken om progressieve idealen van de ondergang te redden, uiteindelijk is het een doodlopende weg die de ondergang van het progressieve denken alleen maar zal bespoedigen. Immers, door steeds opnieuw het eigenbelang op te voeren als rechtvaardiging van overheidsbeleid wordt de boodschap verspreid dat niet solidariteit maar eigenbelang de basis hoort te vormen voor overheidspolitiek. En als die boodschap eenmaal algemeen geaccepteerd is, zullen steeds meer mensen zich gaan afvragen of de progressieve doelen die onze overheid nastreeft inderdaad in ons eigen belang zijn. Men zal zich gaan afvragen of wij inderdaad Filippijnse bomen nodig hebben om in Nederland te kunnen ademhalen, en of gevechten tussen Angolezen, Bosniërs en Serviërs onze veiligheid werkelijk bedreigen, of dat deze dreiging slechts bestaat in de fantasie van progressieve intellectuelen. Op het moment dat er over deze vragen serieus wordt nagedacht, is het gedaan met de progressieve idealen. Bart Croughs 14-okt-2007 Corse - corseGEEN@SPAMyucom.be Analyse van het eigenbelang en sociale voeling. Enkel eigenbelang is negatief voor de samenleving, een uitbreiding van deze belangen is daardoor noodzakelijk. Stelt u zich eens voor dat de mens van nature niet zou beschikken over een ‘sociaal’ geheugen, niet zou beschikken over een individueel bewustzijn om er te zijn voor elkaar, de belangen van anderen niet te willen dienen. Wonen, voeding, mobiliteit, kleding, energie, opvoeding van kinderen, studies, ethische en morele waarden, sporten, reizen, even ontheemen, geestelijke ontplooiing, ontspanning, sociaal leven, kunst, cultuur, creativiteit, muziek, wellness, feesten, dansen, tijd besteden aan familie en vrienden, rechtssystemen, voorzorg voor: werkloosheid, werkonbekwaamheid, ziekte, handicap, ongeval, pensioen, kindergeld en het laatste vangnet eventueel OCMW, al deze zouden zich waarschijnlijk niet ontwikkeld hebben. De mens zou teruggeworpen worden op zichzelf en zijn eigenbelang, hij had waarschijnlijk de prehistorie niet eens overleefd! De zes trappen van vergelijking betreffende eigenbelang en sociale voeling: 1. Individu + eigenbelang. 2. Individu + eigenbelang + gezinsbelang. 3. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang. 4. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang. 5. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang + cultuurbelang. 6. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang + cultuurbelang + het belang van de mensheid en het biologisch evenwicht. Analyse: 1. Individu + eigenbelang: De eerste fase van eigenbelang wordt vooral gekenmerkt bij jonge mensen, enig kinderen, jonggezellen enz, volgens statistisch onderzoek komt extreem eigenbelang veel meer voor bij enig kinderen. Extreem eigenbelang is een psychose (geestesziekte waarbij de persoonlijkheid diepgaand is aangetast) die ontstaat: ofwel uit opvoeding ofwel uit erfelijkheid of beide. Eigenbelang komt vooral voort door het niet verder evolueren van het basis instinkt als kind, sociale voeling verkrijgt men door degelijke ouderlijke opvoeding, schooleducatie, cultuur, noodsituaties. Men verknecht andermans vrijheid ten gunste van zijn eigen vrijheid, het zogenoemde gnoe-effect, bruggen bouwen op de lijken van anderen. Ook het lange termijn gebruik van softdrugs (marihuana enz) stimuleert het antisociaal zijn en het eigenbelang. 2. Individu + eigenbelang + gezinsbelang: Vooral met deze bekrompen opvatting is de moderne mens geïnfecteerd. Het individualisme of modernistische denken is afkomstig van de industrialisering. Ze hebben het individu in het spotlicht gezet en wij zijn er nog steeds aan onderhevig en het zal nog erger worden, tot de mens zijn ziel (psychisch evenwicht) heeft terug gevonden. Materialisme, consumentisme en het uitbuiten van mens door mens zijn de kenmerken. Het is kenmerkend voor dit individu dat hij door anderen datgene kan laten doen wat in zijn vermogen ligt, het gaat er om dat men met rust wordt gelaten, vb: néolibéralisme, libertariers, marktfundamentalisme. Het is manipuleren en misbruik maken van de zwakke onwetende medemens, dit om op deze manier aan zijn doel te geraken en daardoor zelf meer mogelijkheden en vrijheden te verwerven. 3. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang: Wanneer de sociale voeling zich enkel beperkt tot het gezin en de naaste familieleden, dan is er totaal geen respect voor mensen buiten de eigen kring. Deze kenmerkt zich vooral bij gesloten gemeenschappen en misopgevoede mensen. 4. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang: Deze typische beperkte belangen uiten zich vooral bij extreem armen, extreem rijke, maffia, cosa nostra, zigeuners, nomaden en boeren, deze zijn vooral te wijten aan wereldvreemdheid. 5. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang + cultuurbelang: Hier vindt vooral het nationalisme zijn oorsprong, de sociale voeling beperkt zich tot eigen afkomst, ras, taal, huidskleur. Het individualisme van vandaag is een levensstijl die onverdraagzaamheid en eigenbelang gemakkelijker toegang geeft. 6. Individu + eigenbelang + gezinsbelang + familiebelang + vrienden en kennissenbelang + cultuurbelang + het belang van de mensheid en het biologisch evenwicht: Hier kenmerkt het individuele en het collectieve bewustzijn samen zich, ze moeten dezelfde ontwikkeling kennen en mogen elkaar niet verdringen, het individu en zijn sociale voeling kunnen zich hier volledig ontplooien, wereldkennis werkt bewustzijnsverruimend. De werkelijke waarde van een mens kan worden gevonden in de mate waarin hij bevrijding van zijn eigenbelang heeft bereikt. (A.E) |
|