9-mei-2002

Erfzonde

Normaal gesproken zijn de media er als de kippen bij om Willem Alexander te bekritiseren wannneer die een vreemde opmerking maakt, maar toen hij tijdens zijn bezoek aan Ghana opmerkte dat hij wroeging voelde over de slavernij, bleef de kritiek uit. Kennelijk wordt het niet bizar gevonden dat iemand wroeging voelt over wandaden die hij nooit begaan heeft. Dezelfde kritiekloze reactie in de media vond plaats toen minister Van Boxtel tijdens de anti-racisme conferentie in Durban zijn excuses aanbood voor de slavernij, die ten tijde van het paarse kabinet toch al zo’n 130 jaar was afgeschaft.
Niet alle verlichte denkers achten blanke schuldgevoelens over de slavernij overigens op z’n plaats; sommigen geven de voorkeur aan gevoelens van schaamte boven schuldgevoelens. Zo schreef Anil Ramdas ooit in een Volkskrantartikel met de titel ‘Is er dan niemand meer die zich schaamt?’ dat hij zich ergerde aan blanken die zich in de nabijheid van zwarten vrolijk en onbekommerd gedragen: Ramdas mist bij dergelijke blanken vooral gevoelens van schaamte over de slavernij.

Het lijkt erop dat de progressieve intelligentsia een van de meest onzinnige leerstellingen van het christendom blindelings heeft overgenomen: de leer van de erfzonde. Maar dat is niet helemaal waar. De oude leer van erfelijke schuld is enigszins aangepast, en wordt tegenwoordig slechts zeer selectief toegepast. Zo wordt nooit van Afrikanen, Arabieren of andere minderheden verwacht dat ze schuldgevoelens koesteren vanwege hun in slaven handelende voorouders; dat wordt alleen van blanken verwacht.

Wie niet van dergelijke subtiliteiten op de hoogte is, kan zichzelf lelijk de vingers branden. Dit overkwam een aantal zwarte intellectuelen in Amerika, die progressief dachten te zijn door te hameren op het aandeel van joden in de slavenhandel. Ze moesten tot hun ontzetting constateren dat dit in het geheel niet progressief werd bevonden, maar juist als erg fout en antisemitisch werd beschouwd.

Klakkeloos overgenomen is de leer van de erfzonde dus niet: de moderne intellectueel komt de eer toe ontdekt te hebben dat schuld alleen overerfbaar is in de christelijk-blanke lijn, en dat dit erfelijkheidsmechanisme bij de officieel erkende minderheden volledig ontbreekt.

Bart Croughs


Deze column verscheen eerder in HP/De Tijd
Plaats reactie - 4 reactie(s):

12-feb-2003    Marcel Engelen - marcel.engelen.ranst.GEEN@SPAMskynet.be

De Leer van de erfzonde.
Wat wordt bedoeld met de meest onzinnige leerstellingen van het Cristendom ?
Ik dacht dat het begrip van de erfzonde veeleer te zoeken was in de gesteldheid van de menselijke geest : n.l. zijn hoogmoed waar elk mens enigszins door bezeten is, van paus , koning , keizer , admiraal tot Jan modaal.
Het begint bij de eerste mens die gelijk wilde zijn aan zijn Schepper.


16-feb-2003    Mè-è-èh

Van Boxtel zou eens beter moeten nadenken voor hij zich zomaar leent voor het aanbieden van excuses voor slavernij. Natuurlijk keur ik slavernij af, maar zeg nou zelf, daar kan toch inderdaad geen enkele nu levende "blanke" toch in de verste verte schuldig aan worden bevonden?

Van Boxtel had dus beter medeleven kunnen betuigen en slavernij afkeuren, desnoods die door het Nederland van vroeger. Ik vind het ronduit onverantwoordelijk dat hij zich op glad ijs begeeft door zomaar eventjes aansprakelijkheid te erkennen door excuses aan te bieden. Het wachten is nu alleen nog op een rechtszaak met een schadeclaim. Zoiets loopt in de Verenigde Staten al. Er bestaat ook in Nederland zo'n organisatie, van Surinamers, die de kwestie van de slavernij steeds aanhaalt bij de Nederlandse regering.

Ik vraag me ook vaak af of de toestand van de slaven niet teveel wordt gemeten naar de maatstaf van de vrije en welvarende burgers van nu. Het leven was toen voor de "vrije" Jan met de Pet gewoon veel harder, qua uitbuiting, vrijheden en rechten, zeker in de praktijk. Democratie c.q. vrijheden waren toen uiterst jong en boden veel meer mogelijkheden aan tegenstanders van slavernij om zich te uiten dan de eerdere systemen.

Zijn er trouwens bij de nazaten van de slaven nog plannen om ook naar West-Afrika af te reizen om excuses te vragen van stammen die hun voorouders krijgsgevangen namen en als slaven hebben verkocht aan Europeanen? Want dat waren er nogal wat, die krijgsgevangenen. Of zal dat dan het laatste zijn wat ze daar zullen kunnen zeggen?

Als Van Boxtel nou op zijn beurt ook consequent zou zijn, ging hij eens gezellig een wereldreisje maken, om namens "de blanken" excuses te vragen. Hij gaat natuurlijk naar een paar Noord-Afrikaanse landen zoals Marokko en Algerije om excuses te vragen voor de eeuwenlange piraterij, georganiseerd door de regeringen van stadstaten van toen met het doel gijzelaars te nemen voor losgeld. Daar zaten ook Nederlanders tussen. Kan hij meteen, met rente, een schadevergoeding eisen voor de gemaakte kosten van De Ruyter en zijn collega's die daar de hele tijd met hun schepen hebben moeten kruisen en konvooieren. Dan reist hij af naar Turkije om Constantinopel namens de Christenheid terug te eisen, en ook nog even excuses te vragen voor de slavernij op de Balkan en de herhaalde plundertochten richting Wenen, en die van de Tartaarse vazallen van het Ottomaanse Rijk met hun slaven-raids tot diep in de Oekraine. Daarna zal hij het nog zeer druk krijgen met alle nog resterende Arabische landen voor allerlei andere pogingen om Europa onder de voet te lopen. En zijn reis zal eindigen bij de Mongolen, waar we als Westen ook nooit een excuusje van hebben mogen horen.

Mocht hij geld weten los te peuteren, dan kunnen we daaruit misschien t.z.t. een schadevergoeding van betalen. En misschien maken we wel winst! Want we zijn tenslotte een handelsland. Ik trek het natuurlijk een beetje in het absurde, maar ik bedoel het is toch niet zinnig om met het doel van excuses zulke oude koeien uit de sloot te gaan halen? Zouden er voordelen in Nederland zijn die men op slavernij terug kan voeren? Zouden nazaten van slaven die dan boycotten? Enig "what-if" percentage van het inkomen bekend? En in het onwaarschijnlijke geval dat het op een schadevergoeding uitkomt, gaan nakomelingen van slaven die hier wonen daar ook belasting aan meebetalen?


05-aug-2003    kempenaer - hullie_en_zullieGEEN@SPAMhotmail.com

Zelfhaat, jaloezie en verwendheid typeren de gemiddelde linkse kerkganger.

En Willem-Alexander. Ocharme, ons Pruisje voelt wroeging. Ook over het ieder jaar incasseren van miljoenen Euro's afgeperst belastinggeld door zijn familia?


26-aug-2003    Michiel Buddingh'

De Nederlandse Staat als instituut heeft zeker een hand gehad in het voortduren van slavernij, en WA en van Boxtel kunnen dus best als vertegenwoordigers van de Nederlandse Staat hun excuses aanbieden.


 
 
Printversie Email dit artikel




MeerVrijheid 2001 - 2007