Solidariteitsheffing
De Nederlander krijgt het komende jaar een nóg warmer gevoel te verwerken. We worden namelijk nog weer eens 100 euro solidairder met de zieken in dit land. Dat warme gevoel wordt ons dan wel gepresenteerd als 'solidariteitsheffing' die bovenop de 10% stijging van de ziektenkostenverzekering komt. Maar waar vroeger 'solidariteit' iets vrijwilligs was, heeft Progressief Nederland daar behendig een einde aan gemaakt. Als er geld bij moet, moeten we solidair zijn.
Het woord komt voort uit de echte vakbondswereld en je hoorde het in Rotterdamse havens waar mannen met staalgeneusde schoenen elkaar 'kameraduh' noemden. Solidariteit droeg er de lading van 'samen ten strijde gaan' en kon op luid gejuich rekenen wanneer het vanaf de barricaden gescandeerd werd. Dat ging lang goed, totdat ene Paul Rosenmöller uit Heemstede naar Rotterdam afdaalde om het woord van zijn oorspronkelijk lading te ontdoen.
Al snel waren het niet meer de werkmansschoenen die met stevige tred de lading van het woord kracht bij konden zetten, maar werd het door de dragers van gaatjesschoenen geadopteerd. Echter, als zij het in de mond legde kreeg het woord dezelfde lading als 5 kilo wasgoed. Want waar de betekenis van het woord solidariteit ooit 'samen ten strijde' betekende, maakt Rosenmöller het tot een laf synoniem voor 'lastenverzwaring'.
En die lasten zijn in Nederland knap zwaar. Van een modaal inkomen gaat namelijk zo'n 70% op aan inkomstenbelasting, BTW, accijns en allerlei andere belastingen. Maar al die miljarden aan lasten ten spijt, zijn ze helaas onvoldoende voor de ongeremde ambities van de Nederlandse politici. Als je namelijk het geld van minder zinvolle naar noodzakelijker posten schuift, begint de ontvanger van de eerste post zich luidruchtig te roeren en dat zou wel eens ten koste kunnen gaan van je populariteit.
Daarom is het veel makkelijker om de lasten keer op keer te verzwaren. Want zolang je dat namelijk geen 'belasting' noemt maar 'solidariteitsheffing' hoor je er niemand over. En zo worden we ieder jaar weer een stukje onvrijwillig solidairder. Ik ben benieuwd in hoeverre de Rotterdamse havenarbeiders Rosenmöller van de barricade hadden geschopt als ze toen hadden geweten dat hij hun retoriek zo zou gaan verkwanselen.
Hans Bennink
Plaats reactie - 8 reactie(s):
27-dec-2002 martin
Paultje hoeft zich dan ook al jaren niet meer in de haven te vertonen, heb ik uit betrouwbare bron vernomen :)
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Na een aantal malen deze libertaristische site te hebben bezocht en kennis te hebben genomen van de artikelen en de daaropvolgende reacties, heb ik met betrekking tot het begrip "vrijheid" het volgende op te merken.
Vrijheid is een relatief begrip. Alhoewel men kan betogen dat een ieder mens vrij moet zijn om zelf te beslissen wat hemzelf goeddunkt, komt het in de praktijk voor dat niet iedereen van zijn vrijheid kan genieten omdat hij de noodzakelijke middelen nou eenmaal niet bezit.
Kortom het spanningsveld tussen formele vrijheid en materiele vrijheid. Solidariteit, al de kosten ten spijt, beoogt te bewerkstelligen dat een minder bedeelde (formeel) vrije mens, ook zoveel mogelijk (materieel, letterlijk en figuurlijk!) vrij kan zijn. Is het dan niet vanzelfsprekend dat degene die wat heeft dan iets bijdraagt?
Maar credo's als: "Baas in eigen portemonee"; "Wie zich een last op de schouders haalt, dient deze zelf te dragen.";"Ik draag mijn eigen lasten. Draagt u de uwe?", zie het artikel Progressief Piramidesysteem van Hans Bennink en de daarbij horende reacties, miskennen toch een beetje de harde realiteit van mensen die geen portemonnee en zwakke schouders hebben.
Stel dat Hans Bennink in plaats van een gezonde (daar ga ik van uit) 30er een 55-jarige "kameraduh" in de Rotterdamse haven was geweest met 40 jaar trouwe dienst bij een stuwadoorsbedrijf. Nadat hij in de loop van zijn veertigjarige loopbaan zijn rug zag (ver)slijten, kreeg hij afgelopen zomer te horen dat zijn stuwadoorsbedrijf "er mee ophoudt".
Oei-oei, dat wordt een WW-uitkering. Ja ja, een solidariteitsverzekering van werknemers in de zin van de Werkloosheidswet. De wel-werkende-werknemers steunen het inkomensverlies van de niet-meer-werkende-werknemers. Je bent dus verzekerd van een inkomen terwijl er (gelukkig) ook werknemers bereid waren een deel van hun inkomsten af te staan, en wellicht nooit een beroep op de WW hoeven te doen. Die onzekerheid, de kans dat men een "klant" van "het potje" wordt, is inherent aan een verzekering. Vergeet niet dat mogelijk na de WW, de WAO of de abw op jou wacht. (je bent al tegen de 60 en commercieel niet meer interessant om maar van jouw rug niet meer te spreken)
Hoe solidair zouden mensen met de oude versleten Hans Bennink zijn, als er geen "gedwongen" solidariteit als de WW, WAO en de abw bestaat. Noch dat jij het alleenrecht kan claimen dat er altijd mensen zullen zijn die vrijwillig een deel van hun inkomen aan jou zullen afstaan, kan ik het alleenrecht claimen dat gedwongen solidariteit de beste manier is om de "Pech-mensch" te compenseren. Wel is het bestaande systeem toegerust om te zeggen: "Ja, oude Hans Bennink, met deze uitkering bewerkstellig ik dat jij, ondanks jouw ongelukkige maatschappelijke positie, nog zowel formeel als materieel vrij kan zijn om te doen en te laten wat je maar wilt."
Het moraal van het verhaal is dat formeel vrijheid in principe kosteloos is (die verkrijgt men bij de geboorte) maar het daadwerkelijk realiseren en genieten daarvan (de materiele vrijheid) niet een automatisme is. Mensen kiezen er immers niet voor om minder bedeeld te zijn. Rechtvaardigt dat de stelling dat "ze het maar zelf uit moet zoeken" in naam van het hoogste woord: "Vrijheid"?
Gelukkig niet! Op naar het Leger des Heils!
28-dec-2002 martin
Jeff,
Ik wil hier het volgende op antwoorden:
- Als Hans al die 40 jaar had kunnen opsparen wat hij aan gedwongen solidariteit voor anderen betaald heeft, had hij verder kunnen leven als een luis op een zeer hoofd.
- De reden dat 55-jarige Hans niet meer interessant is voor het bedrijfsleven ligt voor een groot deel aan wettelijke maatregelen, en voor de rest aan hemzelf. Ik heb mensen van over de 80 aan het werk gezien (ja, in Nederland).
Ik kan me inleven in jouw gedachtengang, want ik heb zelf jarenlang ook zo gedacht. Ik zou zeggen: lees nog wat meer over het libertarisme, bij voorbeeld op www.libertarian.nl, denk er eens goed over na, en het is helemaal zo gek nog niet als het op het eerste gezicht lijkt.
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Beste Martin,
Ik zal jouw suggestie ter harte nemen.
28-dec-2002 Aschwin de Wolf
Ik heb er op zich geen problemen mee dat je vindt dat libertariers niet voldoende aandacht aan gelijke kansen en inkomensgelijkheid besteden (wat overigens niet zo is; ze vinden alleen dat het niet afdwingbaar dient te zijn) maar noem het alsjeblieft geen vrijheid want dat is alleen maar verwarrend.
Wat ik geheel mis in deze analyse is de vraag of degenenen die beter bedeeld zijn er de schuld van zijn dat anderen dit niet zijn. Doorgaans (maar niet altijd) is het antwoord hierop nee.
Het centrale uitgangspunt van het libertarisme is dat je geen dwang moet gebruiken tegen mensen die niemand iets hebben aangedaan. Dat ze de positie van iemand hadden kunnen verbeteren is NIET hetzelfde als iemand's positie verslechteren.
Er is een wezenlijk verschil tussen van iemand 1000 euro stelen en weigeren aan iemand 1000 euro te geven. De meeste politieke filosofien kunnen of willen echter niet een dergelijk onderscheid erkennen en suggeren (hoewel ze dat nooit echt doorhebben) dat iemand die niet al zijn inkomen overmaakt aan de derde wereld (mede)schuldig is aan moord.
Voor een suggestie voor een goede introductie in de libertarische theorie zie mijn artikel over 5 essentiele libertarische boeken: http://www.libertarian.nl/artikelen/article020721_145853.html
Een uitstekend interview met Jan Narveson, een interessante ethicus, over oa. het libertarisme kun je hier vinden:
http://www.againstpolitics.com/jan_narveson/narveson_cogito.html
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Beste Aschwin de Wolf,
Het interessante aan deze discussie is dat een ieder vanuit zijn eigen invalshoek en, noem het maar gerust, overtuiging het probleem benadert.
Uiteraard hebben de beterbedeelden geen schuld aan het minder hebben van de minderbedeelden. Maar het solidair zijn, al dan niet onder dwang, met de minderbedeelden is ook geen schuldbekentenis van de beterbedeelden ten opzichte van de minderbedeelden. (volg je het nog?)
Ik zal mij in ieder geval meer in de libertarische theorie verdiepen. Misschien, zoals Martin het uitdrukt, is alles zo gek nog niet. In ieder geval bedankt voor jouw reactie.
28-dec-2002 Aschwin de Wolf
Aan de lijst van 5 boeken zou ik ook David Friedman's "Machinary of Freedom" willen toevoegen omdat dit boek (heel goed) op pragmatische gronden het libertarisme verdedigt.
Zie hier de inhoudsopgave en een aantal hoofstukken online:
http://www.daviddfriedman.com/Libertarian/Machinery_of_Freedom/MofF_Contents.html
17-feb-2004 Gert
Wanneer bijvoorbeeld een van de rijkste mensen op aarde, geschat vermogen 45 miljard dollar en een familie 100 miljard, een mooie gebaar zouden maken naar landen, waar solidariteit verwatert op bijvoorbeeld de verzorging van bejaarde mensen en andere hulpbehoefende, dan is er zeker sprake van een concrete oplossing. Een ommedraai in denken, niet de armen maken de rijken rijk, maar de rijken geven juist de armen een kans.
Al snel waren het niet meer de werkmansschoenen die met stevige tred de lading van het woord kracht bij konden zetten, maar werd het door de dragers van gaatjesschoenen geadopteerd. Echter, als zij het in de mond legde kreeg het woord dezelfde lading als 5 kilo wasgoed. Want waar de betekenis van het woord solidariteit ooit 'samen ten strijde' betekende, maakt Rosenmöller het tot een laf synoniem voor 'lastenverzwaring'.
En die lasten zijn in Nederland knap zwaar. Van een modaal inkomen gaat namelijk zo'n 70% op aan inkomstenbelasting, BTW, accijns en allerlei andere belastingen. Maar al die miljarden aan lasten ten spijt, zijn ze helaas onvoldoende voor de ongeremde ambities van de Nederlandse politici. Als je namelijk het geld van minder zinvolle naar noodzakelijker posten schuift, begint de ontvanger van de eerste post zich luidruchtig te roeren en dat zou wel eens ten koste kunnen gaan van je populariteit.
Daarom is het veel makkelijker om de lasten keer op keer te verzwaren. Want zolang je dat namelijk geen 'belasting' noemt maar 'solidariteitsheffing' hoor je er niemand over. En zo worden we ieder jaar weer een stukje onvrijwillig solidairder. Ik ben benieuwd in hoeverre de Rotterdamse havenarbeiders Rosenmöller van de barricade hadden geschopt als ze toen hadden geweten dat hij hun retoriek zo zou gaan verkwanselen.
Hans Bennink
Plaats reactie27-dec-2002 martin
Paultje hoeft zich dan ook al jaren niet meer in de haven te vertonen, heb ik uit betrouwbare bron vernomen :)
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Na een aantal malen deze libertaristische site te hebben bezocht en kennis te hebben genomen van de artikelen en de daaropvolgende reacties, heb ik met betrekking tot het begrip "vrijheid" het volgende op te merken.
Vrijheid is een relatief begrip. Alhoewel men kan betogen dat een ieder mens vrij moet zijn om zelf te beslissen wat hemzelf goeddunkt, komt het in de praktijk voor dat niet iedereen van zijn vrijheid kan genieten omdat hij de noodzakelijke middelen nou eenmaal niet bezit.
Kortom het spanningsveld tussen formele vrijheid en materiele vrijheid. Solidariteit, al de kosten ten spijt, beoogt te bewerkstelligen dat een minder bedeelde (formeel) vrije mens, ook zoveel mogelijk (materieel, letterlijk en figuurlijk!) vrij kan zijn. Is het dan niet vanzelfsprekend dat degene die wat heeft dan iets bijdraagt?
Maar credo's als: "Baas in eigen portemonee"; "Wie zich een last op de schouders haalt, dient deze zelf te dragen.";"Ik draag mijn eigen lasten. Draagt u de uwe?", zie het artikel Progressief Piramidesysteem van Hans Bennink en de daarbij horende reacties, miskennen toch een beetje de harde realiteit van mensen die geen portemonnee en zwakke schouders hebben.
Stel dat Hans Bennink in plaats van een gezonde (daar ga ik van uit) 30er een 55-jarige "kameraduh" in de Rotterdamse haven was geweest met 40 jaar trouwe dienst bij een stuwadoorsbedrijf. Nadat hij in de loop van zijn veertigjarige loopbaan zijn rug zag (ver)slijten, kreeg hij afgelopen zomer te horen dat zijn stuwadoorsbedrijf "er mee ophoudt".
Oei-oei, dat wordt een WW-uitkering. Ja ja, een solidariteitsverzekering van werknemers in de zin van de Werkloosheidswet. De wel-werkende-werknemers steunen het inkomensverlies van de niet-meer-werkende-werknemers. Je bent dus verzekerd van een inkomen terwijl er (gelukkig) ook werknemers bereid waren een deel van hun inkomsten af te staan, en wellicht nooit een beroep op de WW hoeven te doen. Die onzekerheid, de kans dat men een "klant" van "het potje" wordt, is inherent aan een verzekering. Vergeet niet dat mogelijk na de WW, de WAO of de abw op jou wacht. (je bent al tegen de 60 en commercieel niet meer interessant om maar van jouw rug niet meer te spreken)
Hoe solidair zouden mensen met de oude versleten Hans Bennink zijn, als er geen "gedwongen" solidariteit als de WW, WAO en de abw bestaat. Noch dat jij het alleenrecht kan claimen dat er altijd mensen zullen zijn die vrijwillig een deel van hun inkomen aan jou zullen afstaan, kan ik het alleenrecht claimen dat gedwongen solidariteit de beste manier is om de "Pech-mensch" te compenseren. Wel is het bestaande systeem toegerust om te zeggen: "Ja, oude Hans Bennink, met deze uitkering bewerkstellig ik dat jij, ondanks jouw ongelukkige maatschappelijke positie, nog zowel formeel als materieel vrij kan zijn om te doen en te laten wat je maar wilt."
Het moraal van het verhaal is dat formeel vrijheid in principe kosteloos is (die verkrijgt men bij de geboorte) maar het daadwerkelijk realiseren en genieten daarvan (de materiele vrijheid) niet een automatisme is. Mensen kiezen er immers niet voor om minder bedeeld te zijn. Rechtvaardigt dat de stelling dat "ze het maar zelf uit moet zoeken" in naam van het hoogste woord: "Vrijheid"?
Gelukkig niet! Op naar het Leger des Heils!
28-dec-2002 martin
Jeff,
Ik wil hier het volgende op antwoorden:
- Als Hans al die 40 jaar had kunnen opsparen wat hij aan gedwongen solidariteit voor anderen betaald heeft, had hij verder kunnen leven als een luis op een zeer hoofd.
- De reden dat 55-jarige Hans niet meer interessant is voor het bedrijfsleven ligt voor een groot deel aan wettelijke maatregelen, en voor de rest aan hemzelf. Ik heb mensen van over de 80 aan het werk gezien (ja, in Nederland).
Ik kan me inleven in jouw gedachtengang, want ik heb zelf jarenlang ook zo gedacht. Ik zou zeggen: lees nog wat meer over het libertarisme, bij voorbeeld op www.libertarian.nl, denk er eens goed over na, en het is helemaal zo gek nog niet als het op het eerste gezicht lijkt.
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Beste Martin,
Ik zal jouw suggestie ter harte nemen.
28-dec-2002 Aschwin de Wolf
Ik heb er op zich geen problemen mee dat je vindt dat libertariers niet voldoende aandacht aan gelijke kansen en inkomensgelijkheid besteden (wat overigens niet zo is; ze vinden alleen dat het niet afdwingbaar dient te zijn) maar noem het alsjeblieft geen vrijheid want dat is alleen maar verwarrend.
Wat ik geheel mis in deze analyse is de vraag of degenenen die beter bedeeld zijn er de schuld van zijn dat anderen dit niet zijn. Doorgaans (maar niet altijd) is het antwoord hierop nee.
Het centrale uitgangspunt van het libertarisme is dat je geen dwang moet gebruiken tegen mensen die niemand iets hebben aangedaan. Dat ze de positie van iemand hadden kunnen verbeteren is NIET hetzelfde als iemand's positie verslechteren.
Er is een wezenlijk verschil tussen van iemand 1000 euro stelen en weigeren aan iemand 1000 euro te geven. De meeste politieke filosofien kunnen of willen echter niet een dergelijk onderscheid erkennen en suggeren (hoewel ze dat nooit echt doorhebben) dat iemand die niet al zijn inkomen overmaakt aan de derde wereld (mede)schuldig is aan moord.
Voor een suggestie voor een goede introductie in de libertarische theorie zie mijn artikel over 5 essentiele libertarische boeken: http://www.libertarian.nl/artikelen/article020721_145853.html
Een uitstekend interview met Jan Narveson, een interessante ethicus, over oa. het libertarisme kun je hier vinden:
http://www.againstpolitics.com/jan_narveson/narveson_cogito.html
28-dec-2002 Jeff - j.r_aliGEEN@SPAMtomaatnet.nl
Beste Aschwin de Wolf,
Het interessante aan deze discussie is dat een ieder vanuit zijn eigen invalshoek en, noem het maar gerust, overtuiging het probleem benadert.
Uiteraard hebben de beterbedeelden geen schuld aan het minder hebben van de minderbedeelden. Maar het solidair zijn, al dan niet onder dwang, met de minderbedeelden is ook geen schuldbekentenis van de beterbedeelden ten opzichte van de minderbedeelden. (volg je het nog?)
Ik zal mij in ieder geval meer in de libertarische theorie verdiepen. Misschien, zoals Martin het uitdrukt, is alles zo gek nog niet. In ieder geval bedankt voor jouw reactie.
28-dec-2002 Aschwin de Wolf
Aan de lijst van 5 boeken zou ik ook David Friedman's "Machinary of Freedom" willen toevoegen omdat dit boek (heel goed) op pragmatische gronden het libertarisme verdedigt.
Zie hier de inhoudsopgave en een aantal hoofstukken online:
http://www.daviddfriedman.com/Libertarian/Machinery_of_Freedom/MofF_Contents.html
17-feb-2004 Gert
Wanneer bijvoorbeeld een van de rijkste mensen op aarde, geschat vermogen 45 miljard dollar en een familie 100 miljard, een mooie gebaar zouden maken naar landen, waar solidariteit verwatert op bijvoorbeeld de verzorging van bejaarde mensen en andere hulpbehoefende, dan is er zeker sprake van een concrete oplossing. Een ommedraai in denken, niet de armen maken de rijken rijk, maar de rijken geven juist de armen een kans.
