Oorzaken van Woningnood
“Een sterke markt vraagt om een sterke overheid”. Het zijn de woorden van de Minister van Economische Zaken Brinkhorst, woorden die exemplarisch zijn voor de wijze waarop de Overheid haar aanwezigheid in het centrum van de macht verdedigt. Het tegendeel is echter aannemelijker, want markten zijn vooral sterk op het vlak waar de overheid zich afzijdig houdt. Een goed voorbeeld van de destructieve invloed van de Overheid zien we op de woningmarkt.
Honderd jaar Woningwet heeft geresulteerd in een structureel en schrijnend woningtekort. Iedereen kent wel woningzoekenden in de naaste omgeving of is zelf op zoek naar een (ander) huis. Starters op de woningmarkt staan vele jaren vaak tevergeefs op wachtlijsten voor een betaalbaar huurhuis, terwijl voor die groep het kopen van een huis door de hoge financiële drempel ook al geen optie vormt. En nergens in Europa wordt zo’n groot gedeelte van het inkomen aan huisvesting besteed als in Nederland.
Het beleid van de Overheid werkt opzettelijk schaarste in de hand, wat de prijzen enorm opdrijft. Dat beseft de Overheid ook en probeert dat voor een deel dan weer te repareren door middel huursubsidie en hypotheekrenteaftrek, maar het effect daarvan is juist een nog grotere verstoring van de woningmarkt.
De middelen die de Overheid hanteert voor de verstoren van het evenwicht in de woningmarkt zijn al even talrijk als destructief. Maar ter illustratie staan hieronder de tien belangrijkste middelen beschreven:
Beperkt ruimtelijk beleid – ingegeven door de voedselschaarste tijdens WOII, bestaat er bij de Nederlandse Overheid het heilige idee dat het land zelfvoorzienend moet blijven in de voedselvoorziening. Deze gedachte wordt vooral omarmd door het CDA welke veel agrarische kiezers heeft. Omdat het aantal boeren terug loopt was dat aspect moeilijk vol te houden en is het milieuaspect ervoor in de plaats gekomen. Dit werd dankbaar omarmd door milieufanaten die claimen dat Nederland volgebouwd is, terwijl in werkelijkheid slechts 11% van Nederland bebouwd is met wegen en gebouwen. Toch houdt het Ministerie van VROM vol dat steden alleen nog naar binnen mogen groeien en slechts beperkt mogen uitbreiden vanwege mogelijke milieuschade. Dit beperkende ruimtelijk beleid zorgt voor de kunstmatige schaarste aan bouwgrond wat de prijs sterk opdrijft.
Speculatie – speculanten kopen stukken landbouwgrond in de buurt van bestaande steden op en lobbyen bij Gemeenten voor een wijziging in het Provinciaal bestemmingsplan. Vervolgens delen ze de winststijgingen van vele duizenden procenten van de grondprijzen. De huizenkoper betaalt uiteindelijk de rekening voor dit een-tweetje van grondspeculanten en de Gemeente. Andersom werkt het ook. Door gericht lekken vanuit de Gemeente weten projectontwikkelaars vaak net op tijd welke grond de Overheid op het oog heeft om te gaan bebouwen.
Onroerende Zaak Belasting (OZB) – Door middel van de OZB ontmoedigt de Overheid het verbeteren van huizen. Een goed onderhouden huis zorgt voor een waardestijging en dientengevolge voor een stijging van de OZB. Deze belasting treft vooral mensen met een laag inkomen en met een duur huis. Zeker in gebieden waar hoge stijgingen plaats vinden willen huizen nogal eens verpauperen.
Hypotheekrenteaftrek – Een negatieve belasting die hoger wordt naarmate men meer verdient of wanneer de rente op de hypotheek hoger is. Deze maatregel zorgt er voor dat mensen gemiddeld duurdere huizen kopen waardoor de gemiddelde huizenprijs stijgt. Hierdoor verhoogt de drempel om een eerste woning te kunnen kopen.
Huursubsidie – door alle huurders met een laag inkomen een van overheidswege een tegemoetkoming in de huurkosten te geven gaat de gemiddelde prijs voor een huurwoning omhoog. Het voorkomt tevens dat goedkope huurwoningen worden gebouwd (iedereen heeft immers een gelijk basisbedrag), het voorkomt doorstroming (huizen boven de subsidiegrens zijn ongesubsidieerd) en het werkt armoedeval in de hand (meer inkomen zorgt voor beëindiging van de subsidie).
Huurwet – in de huurwet wordt de huurder aanzienlijk beter beschermd dan de verhuurder van een pand. Hierdoor is het vaak ondoenlijk een huurder uit een pand te krijgen, ook als er zeer goede redenen zijn. Hierdoor wordt het onaantrekkelijk gemaakt om een woning te verhuren. Dit werkt leegstand en woningtekort in de hand.
Verplichte huurprijzen – de handelingsvrijheid van huurder en verhuurder worden aan banden gelegd door voorschriften waardoor een huurprijs moet worden afgestemd. Vraag en aanbod maken daar plaats voor een soort planeconomische aanpak. Dit werkt ongewenste prijsdifferentiatie in de hand.
Overdrachtsbelasting – omdat de verkoopwinst op een huis belastingvrij is pikt de overheid deze winst weer af door de koper bij de overdracht met 6% van de waarde van het huis te belasten. Het gevolg is hogere kosten voor de koper die dit bedrag meestal moet lenen en hierdoor over een periode van 30 jaar dit bedrag vaak door rente op rente vier maal betaalt.
Bouwregels – het bouwen van woningen is omgeven met zo veel regels en voorschriften op gebieden als milieu, schoonheid, bouwveiligheid, etc., dat een korps ambtenaren hier eindeloos vele jaren over kan vergaderen. De herhaalde uitwerking van plannen en de daarop volgende inspraakronden zorgen voor nog meer vertraging. Tussen de koop van de grond en de start van de bouw zit zo’n 8 jaar ambtenarij. Hierdoor wordt de bouw van huizen ontmoedigd en het drijft de prijs van huizen met maar liefst een kwart op. Ook verdient de Overheid veel aan verleende vergunningen.
Vinex locaties – om aan de eigen gestelde woningbouwtaak te voldoen, wijst de overheid stedelijke uitbreidingsgebieden aan waarbinnen een zo groot mogelijk aantal woningen wordt neergezet. Hierdoor ontstaat er eenvormigheid van huizen met ongeveer dezelfde specificaties. Deze lange rijen woningen worden vanwege de schaarste op de woningmarkt toch eenvoudig verkocht, ook al voorzien ze niet in de werkelijke behoefte van de kopers.
Kortom, de bemoeienissen van de overheid bewerkstelligen precies het tegengestelde effect van wat men probeert te bereiken:
Het beleid van de Overheid werkt opzettelijk schaarste in de hand, wat de prijzen enorm opdrijft. Dat beseft de Overheid ook en probeert dat voor een deel dan weer te repareren door middel huursubsidie en hypotheekrenteaftrek, maar het effect daarvan is juist een nog grotere verstoring van de woningmarkt.
De middelen die de Overheid hanteert voor de verstoren van het evenwicht in de woningmarkt zijn al even talrijk als destructief. Maar ter illustratie staan hieronder de tien belangrijkste middelen beschreven:
Beperkt ruimtelijk beleid – ingegeven door de voedselschaarste tijdens WOII, bestaat er bij de Nederlandse Overheid het heilige idee dat het land zelfvoorzienend moet blijven in de voedselvoorziening. Deze gedachte wordt vooral omarmd door het CDA welke veel agrarische kiezers heeft. Omdat het aantal boeren terug loopt was dat aspect moeilijk vol te houden en is het milieuaspect ervoor in de plaats gekomen. Dit werd dankbaar omarmd door milieufanaten die claimen dat Nederland volgebouwd is, terwijl in werkelijkheid slechts 11% van Nederland bebouwd is met wegen en gebouwen. Toch houdt het Ministerie van VROM vol dat steden alleen nog naar binnen mogen groeien en slechts beperkt mogen uitbreiden vanwege mogelijke milieuschade. Dit beperkende ruimtelijk beleid zorgt voor de kunstmatige schaarste aan bouwgrond wat de prijs sterk opdrijft.
Speculatie – speculanten kopen stukken landbouwgrond in de buurt van bestaande steden op en lobbyen bij Gemeenten voor een wijziging in het Provinciaal bestemmingsplan. Vervolgens delen ze de winststijgingen van vele duizenden procenten van de grondprijzen. De huizenkoper betaalt uiteindelijk de rekening voor dit een-tweetje van grondspeculanten en de Gemeente. Andersom werkt het ook. Door gericht lekken vanuit de Gemeente weten projectontwikkelaars vaak net op tijd welke grond de Overheid op het oog heeft om te gaan bebouwen.
Onroerende Zaak Belasting (OZB) – Door middel van de OZB ontmoedigt de Overheid het verbeteren van huizen. Een goed onderhouden huis zorgt voor een waardestijging en dientengevolge voor een stijging van de OZB. Deze belasting treft vooral mensen met een laag inkomen en met een duur huis. Zeker in gebieden waar hoge stijgingen plaats vinden willen huizen nogal eens verpauperen.
Hypotheekrenteaftrek – Een negatieve belasting die hoger wordt naarmate men meer verdient of wanneer de rente op de hypotheek hoger is. Deze maatregel zorgt er voor dat mensen gemiddeld duurdere huizen kopen waardoor de gemiddelde huizenprijs stijgt. Hierdoor verhoogt de drempel om een eerste woning te kunnen kopen.
Huursubsidie – door alle huurders met een laag inkomen een van overheidswege een tegemoetkoming in de huurkosten te geven gaat de gemiddelde prijs voor een huurwoning omhoog. Het voorkomt tevens dat goedkope huurwoningen worden gebouwd (iedereen heeft immers een gelijk basisbedrag), het voorkomt doorstroming (huizen boven de subsidiegrens zijn ongesubsidieerd) en het werkt armoedeval in de hand (meer inkomen zorgt voor beëindiging van de subsidie).
Huurwet – in de huurwet wordt de huurder aanzienlijk beter beschermd dan de verhuurder van een pand. Hierdoor is het vaak ondoenlijk een huurder uit een pand te krijgen, ook als er zeer goede redenen zijn. Hierdoor wordt het onaantrekkelijk gemaakt om een woning te verhuren. Dit werkt leegstand en woningtekort in de hand.
Verplichte huurprijzen – de handelingsvrijheid van huurder en verhuurder worden aan banden gelegd door voorschriften waardoor een huurprijs moet worden afgestemd. Vraag en aanbod maken daar plaats voor een soort planeconomische aanpak. Dit werkt ongewenste prijsdifferentiatie in de hand.
Overdrachtsbelasting – omdat de verkoopwinst op een huis belastingvrij is pikt de overheid deze winst weer af door de koper bij de overdracht met 6% van de waarde van het huis te belasten. Het gevolg is hogere kosten voor de koper die dit bedrag meestal moet lenen en hierdoor over een periode van 30 jaar dit bedrag vaak door rente op rente vier maal betaalt.
Bouwregels – het bouwen van woningen is omgeven met zo veel regels en voorschriften op gebieden als milieu, schoonheid, bouwveiligheid, etc., dat een korps ambtenaren hier eindeloos vele jaren over kan vergaderen. De herhaalde uitwerking van plannen en de daarop volgende inspraakronden zorgen voor nog meer vertraging. Tussen de koop van de grond en de start van de bouw zit zo’n 8 jaar ambtenarij. Hierdoor wordt de bouw van huizen ontmoedigd en het drijft de prijs van huizen met maar liefst een kwart op. Ook verdient de Overheid veel aan verleende vergunningen.
Vinex locaties – om aan de eigen gestelde woningbouwtaak te voldoen, wijst de overheid stedelijke uitbreidingsgebieden aan waarbinnen een zo groot mogelijk aantal woningen wordt neergezet. Hierdoor ontstaat er eenvormigheid van huizen met ongeveer dezelfde specificaties. Deze lange rijen woningen worden vanwege de schaarste op de woningmarkt toch eenvoudig verkocht, ook al voorzien ze niet in de werkelijke behoefte van de kopers.
Kortom, de bemoeienissen van de overheid bewerkstelligen precies het tegengestelde effect van wat men probeert te bereiken:
- lagere huizenprijzen,
- meer woningen,
- diversificatie van de woningmarkt,
- snelle doorstroming op de woningmarkt,
- verhoging snelheid van bouwen,
- evenwicht op de woningmarkt,
- bouw voordelige woningen
- woningverbetering.
Een beleid dat je al honderd jaar volhoudt en dat telkens resulteert in het tegenovergestelde, is een slecht beleid. Niemand zal ervoor pleiten Nederland van Den Helder tot Maastricht vol te bouwen, maar een verruiming van de bouwgrond met enkele procentpunten is al voldoende om de bouwers de ruimte te geven. Ook moeten regels voor het bouwen van huizen aanzienlijk worden vereenvoudigd zodat sneller meer huizen kunnen worden gebouwd.
De regels voor subsidie en hypotheekrenteaftrek moeten zo snel mogelijk worden vervangen door een lagere –liefste vlakke- belasting, OZB en overdrachtsbelasting moeten direct worden afgeschaft. Alleen wanneer de Overheid zich terug trekt op de woningmarkt zal er op termijn een einde komen aan de absurde huizenprijzen en het dito woningtekort. Evenwicht op de woningmarkt brengt Nederlandse huizenprijzen ongeveer op het niveau van de ons omringende landen, en die zijn ruwweg 60-80% lager dan in Nederland.
Hans Bennink
Plaats reactie - 26 reactie(s):
29-mrt-2005 Alto
"Hypotheekrenteaftrek – Een negatieve belasting die hoger wordt naarmate men meer verdient of wanneer de rente op de hypotheek hoger is."
Dat is precies de reden om de hypotheekrente aftrek te behouden en meer van dergelijke anti-progressieve elementen te introduceren. Op substantiele algemene belastingverlaging kun je maar beter niet hopen.
29-mrt-2005 Joep
Alto,
hypotheekrenteaftrek is gewoon een subsidie op het kopen van woningen en dus precies even marktverstorend als bijvoorbeeld subsidies op het huren van woningen. Subsidies worden altijd door de belastingbetaler betaald, dus het is ook nu al een sigaar uit eigen doos (of erger nog: een sigaar uit de doos van de één die met veel bravour aan de ander wordt uitgedeeld). Afschaffen dus.
30-mrt-2005 jetoel
Alto, Joep,
Hypotheekrenteaftrek zou in een libertarische samenleving natuurlijk niet mogen bestaan, omdat het de zuivere transactie tussen 2 individuen verstoort.
30-mrt-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
Joep: helemaal juist. Vanwege het grote gebrek aan woningen is er nog maar één ding dat de prijs van huizen in Nederland bepaald, en dat is de bestedingsruimte van de kopers en huurders. De hypotheekaftrek vergroot die bestedingsruimte en die ruimte wordt onmiddelijk in de huizenprijs verwerkt, net zoals de hypotheekrente. Nu tegenwoordig zoveel mensen tweeverdiener zijn, is het voor een alleenstaande ook niet gemakkelijk om nog iets betaalbaars te vinden. En huursubsidie is een subsidie die direct in de zakken van de verhuurders verdwijnt.
Ik ben tegen het zonder meer afschaffen van de hypotheekaftrek. Als deze in één keer verdwijnt zitten een hele hoop mensen opeens met een enorm hogere maandlast, en met een beetje pech daalt de waarde van hun huis ook nog eens flink, misschien wel tot onder de hypotheekwaarde. Die mensen zijn dan een gevangene van hun huis geworden. Ik zou wel voorstander zijn van geleidelijk afschaffen in combinatie met het vrijmaken van grote hoeveelheden bouwgrond, om het huizenaanbod eens in orde te krijgen. Men moet wel de kans krijgen om de afschaf van de hypotheekrenteaftrek te anticiperen en op te vangen.
30-mrt-2005 Henk
Zolang ontvangen rente als inkomen wordt gezien en als zodanig wordt belast, moet betaalde rente als negatief inkomen worden beschouwd en dus belastingsgewijs aftrekbaar zijn. Tenzij alle rente uit de belastingsfeer wordt gehouden!
30-mrt-2005 mrXL - mrxlGEEN@SPAMchello.nl
Hypotheekrenteaftrek kan in een libertarische samenleving niet bestaan, omdat het gebaseerd is op "minder belasting" betalen. Bij een zuiver libertarische samenleving zonder overheid bestaat belasting niet, en kan hiermee ook de aftrek niet bestaan.
Een mogelijke invoering van de vlaktaks doet automatisch al het effect van de hypotheekrenteaftrek verminderen. Domme ambtenaren gaan eerst vergaderen over het verminderen van hypotheekrenteaftrek en dan alsnog belastingverlaging doorvoeren.
Het is zonder meer zo dat hypotheekrenteaftrek een marktverstorende werking heeft. Maar hoe wordt het verstoord en wie heeft er baat bij? In eerste instantie plukt de overheid vruchten van hoge huizenprijzen: overdrachtsbelasting, hogere OZB. Ook de geldverstrekkers vinden het niet erg, maw een deadlock.
30-mrt-2005 mrXL - mrxlGEEN@SPAMchello.nl
Wat nog veel erger is is de inefficiënte geldcirculatie die tot stand komt. Geld wordt besteed aan een weinig innovatief product.
Wanneer een groot deel van het inkomen wordt besteed aan dergelijke triviale zaken, houd je weinig over voor 'diepte' investeringen; zaken waar wel innovatie mogelijk is zoals b.v. technologische ontwikkelingen. De kosten voor zo'n huis zijn allerminst vrijwillig en dragen dus niet voor 100% bij aan het welzijnsniveau.
Andere produkten waar een intrinsieke behoefte aan is doen dit wel.
30-mrt-2005 Alto
"Alto, Joep,
Hypotheekrenteaftrek zou in een libertarische samenleving natuurlijk niet mogen bestaan, omdat het de zuivere transactie tussen 2 individuen verstoort."
Ja, allicht. In een libertarische samenleving is er geen hypotheekrente-aftrek omdat er geen belastingen zijn waarvan dit afgetrokken kan worden.
Waar het hier echter om gaat is een pragmatisch punt. Dienen libertariers hun steun te geven aan een van de weinige anti-progressieve elementen in het Nederlandse belastingstelsel?
JA!
30-mrt-2005 Joep
Alto,
Stel dat de overheid ipv de hypotheekrenteaftrek een (verder volstrek budgetneutrale) koopsubsidie voor het eerste huis en verbeteringen daaraan zou inrichten, zou je daar dan voor zijn?
30-mrt-2005 Quirium - brrevenskyGEEN@SPAMhotmail.com
Hypotheekrenteaftrek voor Nederlanders die in Vlaanderen een huis kopen is precies de reden dat Nederlanders zo'n 50.000 meer kunnen ophoesten voor een huis dan een Vlaming die dit "voordeel" niet heeft.
Zo prijzen Nederlanders Vlamingen verder het land in, terug de stad in, of de hoogte in in appartementen ipv de mooie huizen waar ze van droomden. Zorgt wel voor wrevel.
Overigens vind ik het wel leuk, die immigratie van Nederlanders hier, dat is goed voor de groot-nederlandse gedachte.
Maar marktverstorend, ja dat is die hypotheekrente wel degelijk, zodànig dat Belgie bijna ook verplicht is om het in te voeren. Sneeuwbaleffect.
30-mrt-2005 Illuminatus
Ik snap het niet Joep: de hypotheekrenteaftrek is toch geen subsidie, maar een vermindering van de belastingen? Waarom is dat slecht: iedere belastingverlaging is toch mooi meegenomen?
30-mrt-2005 Alto
"Ik snap het niet Joep: de hypotheekrenteaftrek is toch geen subsidie, maar een vermindering van de belastingen? Waarom is dat slecht: iedere belastingverlaging is toch mooi meegenomen?"
Inderdaad. Deze belastingverlaging is zelfs extra mooi meegenomen omdat het gedeeltelijk de kwade effecten van progressieve belastingheffing opheft.
Quirium:
"Maar marktverstorend, ja dat is die hypotheekrente wel degelijk, zodànig dat Belgie bijna ook verplicht is om het in te voeren. Sneeuwbaleffect."
Een sneeuwbaleffect is alleen een probleem als het om hogere belastingen gaat, niet lagere.
30-mrt-2005 Joep
Illuminatus, Alto,
Wat hebben jullie je toch mooi laten foppen.
Nu is het zo dat je bijv. een huis van 100.000 koopt, 5.000 euro rente betaalt, en daarvan 2.500 van de belasting mag aftrekken. Mensen die een huis kopen profiteren veel, mensen die huren helemaal niet. Het effect van deze regeling: mensen gaan meer huizen kopen dan dat ze in een vrije markt gedaan zouden hebben, of de huizenprijs zou dalen, of zoiets. (precies is het allemaal niet meer te voorspellen, mensen moeten wonen maar de overheid verbiedt overal huizen te bouwen en subsidieert ook weer het huren van huizen en nog 80 regelingen)
Precies hetzelfde effect wordt bereikt als de overheid geen renteaftrekregeling heeft maar gewoon een directe koopsubsidie van E 2.500/100.000 huiswaarde/jaar. In dat geval is het echter wel meteen duidelijk dat het hier een sigaar uit eigen doos betreft en vroeg iedereen zich af of de overheid gek geworden was. (het "publieke goed" "eigenhuisbezit" is nu eenmaal niet zo makkelijk te verkopen).
Nu klinkt het alsof je geld terugkrijgt terwijl iedereen gewoon meer belasting betaalt en huizenbezitters dat "overschot" onder elkaar verdelen (nadat de overheid natuurlijk eerst een procentje of 30% heeft afgepakt voor het verzinnen en uitvoeren van dit soort onzin).
Als je ervan uitgaat dat de overheid de belastingen altijd opvoert tot het niveau waar mensen net niet in opstand komen (en de laatste 100 jaar wijzen daar sterk op) dan zou zonder de hypotheekrente-aftrek de totale belasting omlaag gaan omdat het jaarlijkse "kadootje" opeens wegvalt.
30-mrt-2005 Illuminatus
Joep, dit klinkt erg als het idee van 'rechtse herverdeling'.
30-mrt-2005 Joep
En dat is het ook, alleen dan vermomd als belastingteruggave. De overheid deelt zowel kadootjes uit aan arm als aan rijk en iedereen denkt er voordelig uit te springen. Als Bavaria zo'n goede marketing had was niet Coca Cola maar 3S een wereldmerk.
31-mrt-2005 Alto
"Als je ervan uitgaat dat de overheid de belastingen altijd opvoert tot het niveau waar mensen net niet in opstand komen (en de laatste 100 jaar wijzen daar sterk op) dan zou zonder de hypotheekrente-aftrek de totale belasting omlaag gaan omdat het jaarlijkse "kadootje" opeens wegvalt."
Right. Dat is hetzelfde soort van wishful thinking als die van Amerikaanse libertariers die denken dat als de nationale inkomstenbelasting wordt vervangen door een nationale sales tax de eerste nimmer terugkomt. Het behoeft weinig politiek-historische kennis dat op termijn de Amerikaanse bevolking zowel een inkomsten- als sales tax voor de kiezen zal krijgen.
Hetzelfde zal gebeuren met de hypotheekrenteaftrek. Een loserspartij als de VVD gaat alleen accoord met afschaffing als x ook wordt gedaan maar x wordt later teruggedraaid en een van de weinig anti-progressieve elementen uit het belastingstelsel is voorgoed gone.
De hypotheekrente aftrek is GEEN rechtse herverdeling .Er wordt immers geen geld van de armen afgenomen om aan de rijken te geven. De hypotheekrenteaftrek beperkt de totale buit die de overheid plundert. In dit uitzonderlijke geval voor de hogere inkomens!
31-mrt-2005 Joep
Alto,
of ik snap het niet, of jij niet.
Kun je mij eens precies het verschil uitleggen tussen een koopsubsidie en een hypotheekrente-aftrek?
En een subsidieregeling als WBSO, (zie www.senter.nl) is dat een subsidieregeling ook al wordt deze subsidie niet uitgekeerd maar verrekend met loonkosten?
Mijn hoop is dat als belastingen en subsidies duidelijker zijn (en niet verstopt, zoals nu door de werkgever als ongemerkt incassobureau te gebruiken) mensen eerder in verzet zullen komen door liberaler te gaan stemmen. Een verschuiving van de publieke opinie is de enige manier om de overheid kleiner te krijgen, zolang iedereen denkt er voordeel bij te hebben om veel belasting te betalen (of denkt eigenlijk helemaal niet zoveel belasting te betalen) blijft de overheid groeien.
31-mrt-2005 Alto
"Kun je mij eens precies het verschil uitleggen tussen een koopsubsidie en een hypotheekrente-aftrek?"
Ja hoor. In het geval van een subsidie is de bron geld dat van anderen is afgenomen en in het geval van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente hoef je alleen maar minder belasting te betalen. Zelfs als de sociaal-economische effecten gelijk zijn, zijn de politieke verschillen aanzienlijk.
"Mijn hoop is dat als belastingen en subsidies duidelijker zijn (en niet verstopt, zoals nu door de werkgever als ongemerkt incassobureau te gebruiken) mensen eerder in verzet zullen komen door liberaler te gaan stemmen."
Ik vrees dat je hoop misplaatst is. In deze sluit ik eerder bij Rothbard aan wanneer hij stelt dat een mogelijk gevolg van het efficienter en transparanter maken van de belastingen inkomensherverdeling alleen maar erger zal worden. Het zijn vaak de mazen in de wet en "gedrochten" als de hypotheekaftrek die veelverdieners nog enig soelaas bieden.
31-mrt-2005 Illuminatus
Alto: De hypotheekrente aftrek is GEEN rechtse herverdeling .Er wordt immers geen geld van de armen afgenomen om aan de rijken te geven.
Dat bedoel ik: een 'rechtse herverdeling' (zoals hypotheekrenteaftrek) is geen herverdeling.
31-mrt-2005 Joep
Alto,
ok, wellicht is de definitie van "rechtse herverdeling" verschillend.
Blijft staan dat hypotheekrente slecht is.
Maar als een "aftrek" alle effecten heeft van een subsidie, dan is het sowieso slecht. De totale belasting die de overheid binnenhaalt vermindert er echt niet door (integendeel: omdat mensen denken dat ze ieder jaar geld krijgen van de belastingdienst "voelen" ze de belastingdruk minder).
Stel nou dat je 50.000 euro leent om een nieuwe keuken te laten plaatsen. De keukenboer gaat voortijdig failliet en je besluit om het geld toch maar voor een luxe vakantie te gebruiken. De buurvrouw belt de belastingdienst en: aftrek weer weg (en een boete). Ergo: op listige wijze heeft de overheid voor jou bepaald wat jij met je 50.000 euro gaat doen. Je krijgt een boete als je er iets niet-goedgekeurds mee doet. Als je iets bezit dan mag je er over beschikken en als dat niet meer mag bezit je het blijkbaar niet meer. Voor een lousy aftrekje van de helft van de rente van 50.000 euro, zeg 1200 euro per jaar heb je de zeggenschap over 50.000 verloren.
31-mrt-2005 piet
Wat vreemd dat hier door users de hypotheekrenteaftrek als een onrechtvaardig beest wordt neergepoot. Zijn we dan vergeten dat huurders regelrecht worden gesubsidieerd met huursubsidie? Kan in bepaalde gevallen oplopen tot een slordige €4800,-- per jaar. Zijn we vergeten dat tegenover de hypotheekrenteaftrek een heleboel belastingen specifiek voor woningbezitters staan? Te denken valt aan eigen woning forfait, ozb, vermogensrendementsheffing over de overwaarde, allerlei waarde gerelateerde lokale heffingen. Verder, zijn we plotseling ook vergeten dat degene die van hypotheekrente aftrek geniet ook veel meer belasting betaalt?
Houd mij te goede, ook ik ben voor bepaalde afschaffingen, maar dan integraal tegelijkertijd de hele handel van inkomensherverdelende regelingen. Verder is de HRA een uitvinding van socialisten om het voor minder verdienenden mogelijk te maken een huis te kopen, tja, ze hadden er natuurlijk nooit over nagedacht dat het juist denivellerend zou werken, vandaar nu hun streven om het af te schaffen. Als er één heilig libertarisch doel is, dan is het in mijn ogen wel het dwarszitten van socialisten, ik beschouw ze als vijanden van het volk.
31-mrt-2005 Joep
Houd mij te goede, ook ik ben voor bepaalde afschaffingen, maar dan integraal tegelijkertijd de hele handel van inkomensherverdelende regelingen.
Helemaal mee eens, maar de hra is daar natuurlijk 1 van.
31-mrt-2005 Alto
De hypotheekrente aftrek is geen inkomensherverdelende regeling maar een vorm van lastenverlichting voor belastingbetalers met een hypotheek. Belastingbetalers met een hypotheek *ontvangen* geen geld van de staat, ze betalen alleen minder.
31-mrt-2005 Joep
Nou ja, laten we er maar over ophouden. Ik vind subsidie en belastingaftrek altijd slecht.
Jij vindt bemoeizucht van de overheid met wat je met je eigen geld doet (door de ene uitgave te belonen en de ander niet) alleen erg als het subsidie heet en niet als het gebeurt in de vorm van een belastingaftrekregeling. Is dat een goede samenvatting?
31-mrt-2005 Alto
Iets aftrekbaar maken van de belasting is strikt genomen geen bemoeizucht. Als *alle* inkomsten / uitgaven /bezittingen etc. gecombineerd vrijgesteld respectievelijk aftrekbaar zouden zijn van de belastingen (dat is een effectief tarief van 0 procent) dan bemoeit de overheid zich nergens mee.
Wat je wellicht bedoeld is dat het aftrekbaar maken van sommige uitgaven een onderdeel van overheidsbeleid kan zijn om bepaalde zaken te stimuleren danwel te ontmoedigen.
Maar het feit blijft dat alleen het *heffen* van belastingen (en het verdelen hiervan in de vorm van subsidies) de vrijheid van het individu beperkt. Iets aftrekbaar maken of kwijtschelden doet dat juist niet.
31-mrt-2005 Joep
Iets aftrekbaar maken van de belasting is strikt genomen geen bemoeizucht. Als *alle* inkomsten / uitgaven /bezittingen etc. gecombineerd vrijgesteld respectievelijk aftrekbaar zouden zijn van de belastingen (dat is een effectief tarief van 0 procent) dan bemoeit de overheid zich nergens mee.
Als de overheid alle uitgaven die je doet zou subsidieren opdat iedereen evenveel geld krijgt als moet betalen dan is er ook een effectief tarief van 0%. In beide gevallen bemoeit de overheid zich met alles.
De regels voor subsidie en hypotheekrenteaftrek moeten zo snel mogelijk worden vervangen door een lagere –liefste vlakke- belasting, OZB en overdrachtsbelasting moeten direct worden afgeschaft. Alleen wanneer de Overheid zich terug trekt op de woningmarkt zal er op termijn een einde komen aan de absurde huizenprijzen en het dito woningtekort. Evenwicht op de woningmarkt brengt Nederlandse huizenprijzen ongeveer op het niveau van de ons omringende landen, en die zijn ruwweg 60-80% lager dan in Nederland.
Hans Bennink
Plaats reactie29-mrt-2005 Alto
"Hypotheekrenteaftrek – Een negatieve belasting die hoger wordt naarmate men meer verdient of wanneer de rente op de hypotheek hoger is."
Dat is precies de reden om de hypotheekrente aftrek te behouden en meer van dergelijke anti-progressieve elementen te introduceren. Op substantiele algemene belastingverlaging kun je maar beter niet hopen.
29-mrt-2005 Joep
Alto,
hypotheekrenteaftrek is gewoon een subsidie op het kopen van woningen en dus precies even marktverstorend als bijvoorbeeld subsidies op het huren van woningen. Subsidies worden altijd door de belastingbetaler betaald, dus het is ook nu al een sigaar uit eigen doos (of erger nog: een sigaar uit de doos van de één die met veel bravour aan de ander wordt uitgedeeld). Afschaffen dus.
30-mrt-2005 jetoel
Alto, Joep,
Hypotheekrenteaftrek zou in een libertarische samenleving natuurlijk niet mogen bestaan, omdat het de zuivere transactie tussen 2 individuen verstoort.
30-mrt-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
Joep: helemaal juist. Vanwege het grote gebrek aan woningen is er nog maar één ding dat de prijs van huizen in Nederland bepaald, en dat is de bestedingsruimte van de kopers en huurders. De hypotheekaftrek vergroot die bestedingsruimte en die ruimte wordt onmiddelijk in de huizenprijs verwerkt, net zoals de hypotheekrente. Nu tegenwoordig zoveel mensen tweeverdiener zijn, is het voor een alleenstaande ook niet gemakkelijk om nog iets betaalbaars te vinden. En huursubsidie is een subsidie die direct in de zakken van de verhuurders verdwijnt.
Ik ben tegen het zonder meer afschaffen van de hypotheekaftrek. Als deze in één keer verdwijnt zitten een hele hoop mensen opeens met een enorm hogere maandlast, en met een beetje pech daalt de waarde van hun huis ook nog eens flink, misschien wel tot onder de hypotheekwaarde. Die mensen zijn dan een gevangene van hun huis geworden. Ik zou wel voorstander zijn van geleidelijk afschaffen in combinatie met het vrijmaken van grote hoeveelheden bouwgrond, om het huizenaanbod eens in orde te krijgen. Men moet wel de kans krijgen om de afschaf van de hypotheekrenteaftrek te anticiperen en op te vangen.
30-mrt-2005 Henk
Zolang ontvangen rente als inkomen wordt gezien en als zodanig wordt belast, moet betaalde rente als negatief inkomen worden beschouwd en dus belastingsgewijs aftrekbaar zijn. Tenzij alle rente uit de belastingsfeer wordt gehouden!
30-mrt-2005 mrXL - mrxlGEEN@SPAMchello.nl
Hypotheekrenteaftrek kan in een libertarische samenleving niet bestaan, omdat het gebaseerd is op "minder belasting" betalen. Bij een zuiver libertarische samenleving zonder overheid bestaat belasting niet, en kan hiermee ook de aftrek niet bestaan.
Een mogelijke invoering van de vlaktaks doet automatisch al het effect van de hypotheekrenteaftrek verminderen. Domme ambtenaren gaan eerst vergaderen over het verminderen van hypotheekrenteaftrek en dan alsnog belastingverlaging doorvoeren.
Het is zonder meer zo dat hypotheekrenteaftrek een marktverstorende werking heeft. Maar hoe wordt het verstoord en wie heeft er baat bij? In eerste instantie plukt de overheid vruchten van hoge huizenprijzen: overdrachtsbelasting, hogere OZB. Ook de geldverstrekkers vinden het niet erg, maw een deadlock.
30-mrt-2005 mrXL - mrxlGEEN@SPAMchello.nl
Wat nog veel erger is is de inefficiënte geldcirculatie die tot stand komt. Geld wordt besteed aan een weinig innovatief product.
Wanneer een groot deel van het inkomen wordt besteed aan dergelijke triviale zaken, houd je weinig over voor 'diepte' investeringen; zaken waar wel innovatie mogelijk is zoals b.v. technologische ontwikkelingen. De kosten voor zo'n huis zijn allerminst vrijwillig en dragen dus niet voor 100% bij aan het welzijnsniveau.
Andere produkten waar een intrinsieke behoefte aan is doen dit wel.
30-mrt-2005 Alto
"Alto, Joep,
Hypotheekrenteaftrek zou in een libertarische samenleving natuurlijk niet mogen bestaan, omdat het de zuivere transactie tussen 2 individuen verstoort."
Ja, allicht. In een libertarische samenleving is er geen hypotheekrente-aftrek omdat er geen belastingen zijn waarvan dit afgetrokken kan worden.
Waar het hier echter om gaat is een pragmatisch punt. Dienen libertariers hun steun te geven aan een van de weinige anti-progressieve elementen in het Nederlandse belastingstelsel?
JA!
30-mrt-2005 Joep
Alto,
Stel dat de overheid ipv de hypotheekrenteaftrek een (verder volstrek budgetneutrale) koopsubsidie voor het eerste huis en verbeteringen daaraan zou inrichten, zou je daar dan voor zijn?
30-mrt-2005 Quirium - brrevenskyGEEN@SPAMhotmail.com
Hypotheekrenteaftrek voor Nederlanders die in Vlaanderen een huis kopen is precies de reden dat Nederlanders zo'n 50.000 meer kunnen ophoesten voor een huis dan een Vlaming die dit "voordeel" niet heeft.
Zo prijzen Nederlanders Vlamingen verder het land in, terug de stad in, of de hoogte in in appartementen ipv de mooie huizen waar ze van droomden. Zorgt wel voor wrevel.
Overigens vind ik het wel leuk, die immigratie van Nederlanders hier, dat is goed voor de groot-nederlandse gedachte.
Maar marktverstorend, ja dat is die hypotheekrente wel degelijk, zodànig dat Belgie bijna ook verplicht is om het in te voeren. Sneeuwbaleffect.
30-mrt-2005 Illuminatus
Ik snap het niet Joep: de hypotheekrenteaftrek is toch geen subsidie, maar een vermindering van de belastingen? Waarom is dat slecht: iedere belastingverlaging is toch mooi meegenomen?
30-mrt-2005 Alto
"Ik snap het niet Joep: de hypotheekrenteaftrek is toch geen subsidie, maar een vermindering van de belastingen? Waarom is dat slecht: iedere belastingverlaging is toch mooi meegenomen?"
Inderdaad. Deze belastingverlaging is zelfs extra mooi meegenomen omdat het gedeeltelijk de kwade effecten van progressieve belastingheffing opheft.
Quirium:
"Maar marktverstorend, ja dat is die hypotheekrente wel degelijk, zodànig dat Belgie bijna ook verplicht is om het in te voeren. Sneeuwbaleffect."
Een sneeuwbaleffect is alleen een probleem als het om hogere belastingen gaat, niet lagere.
30-mrt-2005 Joep
Illuminatus, Alto,
Wat hebben jullie je toch mooi laten foppen.
Nu is het zo dat je bijv. een huis van 100.000 koopt, 5.000 euro rente betaalt, en daarvan 2.500 van de belasting mag aftrekken. Mensen die een huis kopen profiteren veel, mensen die huren helemaal niet. Het effect van deze regeling: mensen gaan meer huizen kopen dan dat ze in een vrije markt gedaan zouden hebben, of de huizenprijs zou dalen, of zoiets. (precies is het allemaal niet meer te voorspellen, mensen moeten wonen maar de overheid verbiedt overal huizen te bouwen en subsidieert ook weer het huren van huizen en nog 80 regelingen)
Precies hetzelfde effect wordt bereikt als de overheid geen renteaftrekregeling heeft maar gewoon een directe koopsubsidie van E 2.500/100.000 huiswaarde/jaar. In dat geval is het echter wel meteen duidelijk dat het hier een sigaar uit eigen doos betreft en vroeg iedereen zich af of de overheid gek geworden was. (het "publieke goed" "eigenhuisbezit" is nu eenmaal niet zo makkelijk te verkopen).
Nu klinkt het alsof je geld terugkrijgt terwijl iedereen gewoon meer belasting betaalt en huizenbezitters dat "overschot" onder elkaar verdelen (nadat de overheid natuurlijk eerst een procentje of 30% heeft afgepakt voor het verzinnen en uitvoeren van dit soort onzin).
Als je ervan uitgaat dat de overheid de belastingen altijd opvoert tot het niveau waar mensen net niet in opstand komen (en de laatste 100 jaar wijzen daar sterk op) dan zou zonder de hypotheekrente-aftrek de totale belasting omlaag gaan omdat het jaarlijkse "kadootje" opeens wegvalt.
30-mrt-2005 Illuminatus
Joep, dit klinkt erg als het idee van 'rechtse herverdeling'.
30-mrt-2005 Joep
En dat is het ook, alleen dan vermomd als belastingteruggave. De overheid deelt zowel kadootjes uit aan arm als aan rijk en iedereen denkt er voordelig uit te springen. Als Bavaria zo'n goede marketing had was niet Coca Cola maar 3S een wereldmerk.
31-mrt-2005 Alto
"Als je ervan uitgaat dat de overheid de belastingen altijd opvoert tot het niveau waar mensen net niet in opstand komen (en de laatste 100 jaar wijzen daar sterk op) dan zou zonder de hypotheekrente-aftrek de totale belasting omlaag gaan omdat het jaarlijkse "kadootje" opeens wegvalt."
Right. Dat is hetzelfde soort van wishful thinking als die van Amerikaanse libertariers die denken dat als de nationale inkomstenbelasting wordt vervangen door een nationale sales tax de eerste nimmer terugkomt. Het behoeft weinig politiek-historische kennis dat op termijn de Amerikaanse bevolking zowel een inkomsten- als sales tax voor de kiezen zal krijgen.
Hetzelfde zal gebeuren met de hypotheekrenteaftrek. Een loserspartij als de VVD gaat alleen accoord met afschaffing als x ook wordt gedaan maar x wordt later teruggedraaid en een van de weinig anti-progressieve elementen uit het belastingstelsel is voorgoed gone.
De hypotheekrente aftrek is GEEN rechtse herverdeling .Er wordt immers geen geld van de armen afgenomen om aan de rijken te geven. De hypotheekrenteaftrek beperkt de totale buit die de overheid plundert. In dit uitzonderlijke geval voor de hogere inkomens!
31-mrt-2005 Joep
Alto,
of ik snap het niet, of jij niet.
Kun je mij eens precies het verschil uitleggen tussen een koopsubsidie en een hypotheekrente-aftrek?
En een subsidieregeling als WBSO, (zie www.senter.nl) is dat een subsidieregeling ook al wordt deze subsidie niet uitgekeerd maar verrekend met loonkosten?
Mijn hoop is dat als belastingen en subsidies duidelijker zijn (en niet verstopt, zoals nu door de werkgever als ongemerkt incassobureau te gebruiken) mensen eerder in verzet zullen komen door liberaler te gaan stemmen. Een verschuiving van de publieke opinie is de enige manier om de overheid kleiner te krijgen, zolang iedereen denkt er voordeel bij te hebben om veel belasting te betalen (of denkt eigenlijk helemaal niet zoveel belasting te betalen) blijft de overheid groeien.
31-mrt-2005 Alto
"Kun je mij eens precies het verschil uitleggen tussen een koopsubsidie en een hypotheekrente-aftrek?"
Ja hoor. In het geval van een subsidie is de bron geld dat van anderen is afgenomen en in het geval van de aftrekbaarheid van de hypotheekrente hoef je alleen maar minder belasting te betalen. Zelfs als de sociaal-economische effecten gelijk zijn, zijn de politieke verschillen aanzienlijk.
"Mijn hoop is dat als belastingen en subsidies duidelijker zijn (en niet verstopt, zoals nu door de werkgever als ongemerkt incassobureau te gebruiken) mensen eerder in verzet zullen komen door liberaler te gaan stemmen."
Ik vrees dat je hoop misplaatst is. In deze sluit ik eerder bij Rothbard aan wanneer hij stelt dat een mogelijk gevolg van het efficienter en transparanter maken van de belastingen inkomensherverdeling alleen maar erger zal worden. Het zijn vaak de mazen in de wet en "gedrochten" als de hypotheekaftrek die veelverdieners nog enig soelaas bieden.
31-mrt-2005 Illuminatus
Alto: De hypotheekrente aftrek is GEEN rechtse herverdeling .Er wordt immers geen geld van de armen afgenomen om aan de rijken te geven.
Dat bedoel ik: een 'rechtse herverdeling' (zoals hypotheekrenteaftrek) is geen herverdeling.
31-mrt-2005 Joep
Alto,
ok, wellicht is de definitie van "rechtse herverdeling" verschillend.
Blijft staan dat hypotheekrente slecht is.
Maar als een "aftrek" alle effecten heeft van een subsidie, dan is het sowieso slecht. De totale belasting die de overheid binnenhaalt vermindert er echt niet door (integendeel: omdat mensen denken dat ze ieder jaar geld krijgen van de belastingdienst "voelen" ze de belastingdruk minder).
Stel nou dat je 50.000 euro leent om een nieuwe keuken te laten plaatsen. De keukenboer gaat voortijdig failliet en je besluit om het geld toch maar voor een luxe vakantie te gebruiken. De buurvrouw belt de belastingdienst en: aftrek weer weg (en een boete). Ergo: op listige wijze heeft de overheid voor jou bepaald wat jij met je 50.000 euro gaat doen. Je krijgt een boete als je er iets niet-goedgekeurds mee doet. Als je iets bezit dan mag je er over beschikken en als dat niet meer mag bezit je het blijkbaar niet meer. Voor een lousy aftrekje van de helft van de rente van 50.000 euro, zeg 1200 euro per jaar heb je de zeggenschap over 50.000 verloren.
31-mrt-2005 piet
Wat vreemd dat hier door users de hypotheekrenteaftrek als een onrechtvaardig beest wordt neergepoot. Zijn we dan vergeten dat huurders regelrecht worden gesubsidieerd met huursubsidie? Kan in bepaalde gevallen oplopen tot een slordige €4800,-- per jaar. Zijn we vergeten dat tegenover de hypotheekrenteaftrek een heleboel belastingen specifiek voor woningbezitters staan? Te denken valt aan eigen woning forfait, ozb, vermogensrendementsheffing over de overwaarde, allerlei waarde gerelateerde lokale heffingen. Verder, zijn we plotseling ook vergeten dat degene die van hypotheekrente aftrek geniet ook veel meer belasting betaalt?
Houd mij te goede, ook ik ben voor bepaalde afschaffingen, maar dan integraal tegelijkertijd de hele handel van inkomensherverdelende regelingen. Verder is de HRA een uitvinding van socialisten om het voor minder verdienenden mogelijk te maken een huis te kopen, tja, ze hadden er natuurlijk nooit over nagedacht dat het juist denivellerend zou werken, vandaar nu hun streven om het af te schaffen. Als er één heilig libertarisch doel is, dan is het in mijn ogen wel het dwarszitten van socialisten, ik beschouw ze als vijanden van het volk.
31-mrt-2005 Joep
Houd mij te goede, ook ik ben voor bepaalde afschaffingen, maar dan integraal tegelijkertijd de hele handel van inkomensherverdelende regelingen.
Helemaal mee eens, maar de hra is daar natuurlijk 1 van.
31-mrt-2005 Alto
De hypotheekrente aftrek is geen inkomensherverdelende regeling maar een vorm van lastenverlichting voor belastingbetalers met een hypotheek. Belastingbetalers met een hypotheek *ontvangen* geen geld van de staat, ze betalen alleen minder.
31-mrt-2005 Joep
Nou ja, laten we er maar over ophouden. Ik vind subsidie en belastingaftrek altijd slecht.
Jij vindt bemoeizucht van de overheid met wat je met je eigen geld doet (door de ene uitgave te belonen en de ander niet) alleen erg als het subsidie heet en niet als het gebeurt in de vorm van een belastingaftrekregeling. Is dat een goede samenvatting?
31-mrt-2005 Alto
Iets aftrekbaar maken van de belasting is strikt genomen geen bemoeizucht. Als *alle* inkomsten / uitgaven /bezittingen etc. gecombineerd vrijgesteld respectievelijk aftrekbaar zouden zijn van de belastingen (dat is een effectief tarief van 0 procent) dan bemoeit de overheid zich nergens mee.
Wat je wellicht bedoeld is dat het aftrekbaar maken van sommige uitgaven een onderdeel van overheidsbeleid kan zijn om bepaalde zaken te stimuleren danwel te ontmoedigen.
Maar het feit blijft dat alleen het *heffen* van belastingen (en het verdelen hiervan in de vorm van subsidies) de vrijheid van het individu beperkt. Iets aftrekbaar maken of kwijtschelden doet dat juist niet.
31-mrt-2005 Joep
Iets aftrekbaar maken van de belasting is strikt genomen geen bemoeizucht. Als *alle* inkomsten / uitgaven /bezittingen etc. gecombineerd vrijgesteld respectievelijk aftrekbaar zouden zijn van de belastingen (dat is een effectief tarief van 0 procent) dan bemoeit de overheid zich nergens mee.
Als de overheid alle uitgaven die je doet zou subsidieren opdat iedereen evenveel geld krijgt als moet betalen dan is er ook een effectief tarief van 0%. In beide gevallen bemoeit de overheid zich met alles.
