|
RSS FEED
NIEUWSBRIEF
Voorbeeld Het gaat steeds beter met de wereld Freedom: My Anti-Gov
"De welvaart in Amerika bestaat niet dankzij de collectieve opoffering aan 'het gemeenschappelijke goed' maar dankzij de productieve genialiteit van vrije mensen"Ayn Rand |
![]() Hoe de overheid het monopolie op geld verkreeg en de link met goud verbrak. Fiatgeld is geld waarvan de waarde niet langer gedekt wordt door de waarde die het als gebruiksgoed (zoals goud) heeft en dat niet vrijwillig op de markt werd verkozen maar waarvan de overheid verplicht dat mensen het accepteren als betaalmiddel. We zagen dat op de vrije markt geld ontstaat als een product dat zowel waarde als een gewoon goed (goud wordt ook als sieraad gebruikt, of als industrieel goed) als waarde als een algemeen geaccepteerd ruilmiddel heeft. Dit type geld noemen we 'goederengeld'. De prijs van goederengeld wordt op de markt bepaald door de waarde die mensen er ofwel als een gebruiksgoed ofwel als een ruilmiddel aan geven. Dit feit, alsmede het feit dat het aanbod van goud normaliter slechts relatief langzaam groeit, zorgde ervoor dat de prijs van goud, zijn koopkracht (die uitgedrukt wordt in termen van het type en het aantal goederen dat je ermee kunt kopen) relatief stabiel was. Banken Omdat het in de praktijk vaak lastig is om constant goud bij je te dragen en het op te delen in het precieze bedrag dat je nodig hebt voor een betaling begonnen mensen hun goud op te slaan in banken (wat in feite pakhuizen voor geld zijn). Deze banken gaven mensen dan een waardebon (bankbiljet, cheque, rekening, etc.) waarmee ze betalingen konden doen en waarmee ze te allen tijde hun goud bij de bank konden opvragen. Als we nog steeds goederengeld hadden zou je met een briefje van 100 euro naar je bank kunnen stappen en daarvoor een bepaalde (vaste) hoeveelheid goud kunnen opvragen. Maar vooral in de laatste 100 jaar hebben overheden in de hele wereld de link tussen bankbiljetten, cheques, rekeningen, etc. aan de ene kant en goud aan de andere kant verbroken. Daarnaast kan de overheid, meestal in de vorm van centrale banken (waarover we later in deze FAQ nog in meer detail zullen praten), banken te hulp komen, door het verstrekken van noodkredieten bijvoorbeeld, bij zogenaamde bank runs. Sterker, in vele landen wordt het mensen niet eens meer toegestaan om hun geld in de vorm van goud op te nemen: mensen kunnen dan enkel nog papiergeld opnemen en dit papiergeld kan door (centrale) banken vanuit het niets gecreeërd worden. Normaliter zijn centrale banken zoals de Amerikaanse Federal Reserve of de Europese Centrale Bank de enige partijen in een land die papiergeld mogen uitgeven. Private banken zoals de Rabobank of de ING-bank mogen dan niet zelf hun eigen type bankbiljetten uitgeven, maar moeten zich tot de centrale bank in kwestie wenden voor het verkrijgen van papiergeld. ![]() Goud en Geld In elk geval, (centrale en private) banken kunnen dus simpelweg steeds meer geld creëren zonder dat ze daarvoor de voorraad goud aan hoeven te vullen. De afgelopen 100 jaar is de zo belangrijke link tussen goud en het geld dat we dagelijks gebruiken in verschillende stappen helemaal verbroken. Door de link met goud te verbreken, door transacties in goud te verbieden en door mensen te verplichten haar eigen papiergeld te accepteren, heeft de overheid fiatgeld gecreëerd en voor zichzelf en banken de mogelijkheid verschaft om vanuit het niets steeds meer geld te scheppen. Volgende week het vierde deel in deze Geld & Inflatie FAQ: 'Welke verschillende soorten geld zijn er?' |
Meer van Geld & Inflatie FAQ
SPREKERS
Boek een van onze sprekers. Lees meer...
LEESTIP
![]() KAPITALISME WERKT
Video: Johan Norberg gaat naar Kenia, Taiwan en Vietnam en maakt duidelijk waarom vrijhandel beter is dan ontwikkelingshulp.
AUTEURS
Peter van MaanenPeter van Maanen (www.petervanmaanen.nl) studeerde economie aan de VU en volgde de postdoctorale lerarenopleiding economie aan de UvA. Milton FriedmanMilton Friedman (1912 - 2006) was een Amerikaanse econoom, voorvechter van vrijemarkt- kapitalisme en een beperkte overheid. Marcel RoeleMarcel Roele (1961) is wetenschaps -journalist, sociobioloog en politicoloog. | |||||||||||||||