Bezoek ook blog.meervrijheid.nl
 | |||||||||||||||||||
|
RSS FEED
NIEUWSBRIEF
Voorbeeld  Björn Lomborg over wereldproblemen Interview met de initiatiefnemers van het Free State Project
"You are neither right or wrong because the crowd diasagrees with you. You are right because your data and reasoning are right. " Benjamin Graham
|
|
 Slechte investeringen zorgen voor kortsluiting. En die zorgt voor een grote brand. Wat zal er gebeuren als je de kredietverlening aan de markt overlaat? Om dit toe te lichten nemen we de stap van Ricardo naar de Oostenrijkse conjunctuurcyclus. Laat je de rente vrij dan loop je tegen het probleem aan dat de besparingen veel lager zijn dan de kredietverlening. De besparingen moeten omhoog en de kredietverlening omlaag om het evenwicht te herstellen. De vrije markt zal naar dit evenwicht toe bewegen. Daardoor zal de rente omhoog gaan en de kredietverlening zal krimpen. De eerste contouren van de problemen die een krimp opleveren heb je al kunnen zien. De autoindustrie en de huizenmarkt merkten gelijk de gevolgen toen de groei van de kredieten afzwakte. Bedenk wel dat hier nog geen sprake was van krimpende kredietverlening. Was deze situatie vrij gelaten dan waren de effecten op korte termijn een stuk heftiger geweest. Is de reden voor de lagere rente dat er inderdaad meer gespaard wordt dan is er geen probleem. Er is een mooie afstemming tussen heden en toekomst. Meer sparen vertaalt zich in meer productiecapaciteit in de toekomst. Als mensen in de toekomst hun geld pas uitgeven dan gaan de bedrijven de productie in de toekomst uitbreiden. Een mooie afstemming over de tijd. Maar het rentesignaal kan ook opgelegd worden van buiten de markt. De besparingen gaan omlaag en de investeringen gaan tegelijkertijd omhoog. Klinkt ideaal, door de lage besparingen heb je veel bestedingen. En daarbij gaan de investeringen ook omhoog en dat is ook een stimulans voor de economie. Maar er wordt een heel verkeerd signaal gegeven. Dat zie je momenteel doordat de investeringen nu stukken hoger worden dan de besparingen. Door de lage rente worden er andere investeringen gedaan dan normaal. Deze investeringen worden 'malinvestments' genoemd. Ik zal dat hier vertalen met slechte investeringen. Het probleem is dat er een verstoring in de tijd optreedt. Stel dat er 10.000 auto's per jaar worden geproduceerd zonder ingrijpen. De overheid kiest bijvoorbeeld voor een impuls van vijf jaar waarin de rente lager wordt gehouden. De besparingen gaan omlaag en de kredietverlening omhoog. De productie gaat omhoog naar bijvoorbeeld 15.000 stuk. Daarna als de rente weer losgelaten wordt zakt de productie weer extra hard in. Dit komt doordat de rente nu doorschiet de andere kant op om het evenwicht tussen sparen en kredietverlening te herstellen. De vraag zakt nu bijvoorbeeld terug naar 5000 waardoor er dus niets gewonnen is aan productie. Maar er is wel een groot probleem. Om in de eerste jaren die hoge productie te kunnen leveren moest er veel productiecapaciteit bij. Er was een tekort aan werknemers en de salarissen liepen op. Burgers hebben geïnvesteerd in opleidingen. Maar na vijf jaar blijken de opleidingen ineens veel minder waard. En een deel van de fabrieken moet worden gesloten. Er is dus teveel geïnvesteerd in bepaalde industrieën. En er wordt dus kapitaal vernietigd. Merk op dat dit allemaal eng overeenstemd met de werkelijkheid en dat deze verklaring toch weinig aandacht krijgt. Andere kritiek op het argument van de slechte investeringen is dat er niet heel veel van dergelijke investeringen zijn. Het gaat maar om een klein deel van de investeringen en dus is de schade daarom ook niet groot. Maar je kan de slechte investeringen zien als een kortsluiting die een brand veroorzaakt. De kortsluiting doet weinig schade, maar de brand die het veroorzaakt legt het hele huis in as. De contouren van de problemen hebben we afgelopen jaar gezien. Maar toen werd de rente fors lager gehouden en de banken zijn flink ondersteund. Wat als de centrale bank de rente echt had laten zweven. Dan was de markt geneigd om de besparingen en investeringen weer op elkaar af te stemmen. Dus meer sparen en minder lenen en dus een flink hogere rente. Deze rente zal verder omhoog gaan dan het normale niveau om de situatie weer in evenwicht te krijgen. Een aantal huishoudens kan de rentebetalingen op de hypotheek niet meer opbrengen. Degenen die geld hebben uitgeleend aan deze mensen zullen de waarde van hun bezit zien verdampen. Consumenten zullen minder producten kopen waarvoor geleend moet worden. De autoindustrie is daar een voorbeeld van. De vraag naar deze producten neemt af. Sommige bedrijven zullen ook bezwijken onder de hogere rentelast. De andere bedrijven die het wel overleven zullen minder investeren door de hoge rente. Dit is slechts de kortsluiting van het systeem. Vervolgens treden er secundaire effecten op die grotere schade zullen veroorzaken. Bovenstaande effecten zullen het vertrouwen van kredietverlendende instellingen fors verminderen. Veel leningen worden niet terugbetaald en leiden tot grote verliezen. Het uitgeleende geld is fractioneel opgepompt, maar verliezen gaan direct ten koste van het eigen vermogen. De reserve- en solventieverplichtingen zijn erg soepel. De meeste banken hebben een vermogen van slechts vijf tot tien procent van het balanstotaal. Als slechts enkele procenten van de bezittingen van banken geliquideert worden dan ontstaan er al grote problemen. Als banken vallen dan gaan de problemen echt los. De banken die nog bleven staan krijgen een extra klap doordat hun collega's omvallen. Als het kaartenhuis gaat vallen is het niet meer te houden. Als een paar procent van de leningen onderuit gaan dan vallen er al een aantal banken om. Daar hebben de andere banken dan weer last van. Doordat een aantal banken onderuit gaat komt daar dus nog een klap overheen die nog meer banken wegvaagt. Door de primaire en secundaire effecten zal de werkloosheid flink oplopen en een nieuwe aanslag doen op de toch al kwetsbare financiën. In de Nederlandse situatie zien we nu dat het einde van het spaarpotje in zicht komt als er geen premieverhoging komt. Overheden zullen meer moeten lenen om aan de verplichtingen te voldoen. En dat zorgt ervoor dat de rente nog verder oploopt. En een flinke recessie zal het gevolg zijn van deze effecten. En dan kun je je afvragen, wil je dat dit gebeurt? Het zal u verbazen, maar ik zie het liever zo snel mogelijk gebeuren. Liever nu dan morgen. Na de correctie kunnen we weer gaan bouwen. Uitstellen verergert de situatie. Het nu laten uitrazen kan snel gaan, zeker als een hoop beperkende regelgeving wordt afgeschaft. Dit was het derde deel uit deze serie. Het tweede deel vindt u hier en het laatste deel hier. Gerelateerde link: - Het failliet van het interventionisme - Karel Beckman |
|
DE AUTEUR Molinari is een alias refererend naar Gustave de Molinari, een Belgische econoom uit de 19de eeuw. De Molinari was een van de eerste economen die voorstander was van de privatisering van politie- en defensietaken. Meer van Molinari
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Procestijd DH: 0.238 sec.