Issue - Inflatie

Zouden Piet en Klaas hier in trappen? Natuurlijk niet. Ze zullen hem niet anders beoordelen dat in het geval van Piet, waarin hij gewoon toegaf ter eigen verrijking geld bijgedrukt te hebben. De reden dat Piet en Klaas hier niet in zullen trappen is omdat zij er te dicht op zitten. Het is hun evident dat Jan zich verrijkt ten koste van de anderen. Zij hebben zelf ervaren hoe het vroeger prima ging, en dat ze opeens een stuk armer werden toen Jan extra geld ging drukken. Al zijn rationalisaties maken daarom geen indruk op ze. Ze weten dat de keizer geen kleren aanheeft en ze zien in dat die rationalisaties slechts rationalisaties zijn.

Maar onze overheid (of tegenwoordig de Europese Centrale Bank) doet precies hetzelfde als Jan. Net als Jan verdient de overheid aan inflatie ten koste van het armer worden van de rest van ons. En ze gebruikt precies dezelfde rationalisaties. Maar de manier waarop de overheid inflatie creëert is wel veel complexer. Inflatie maken door simpelweg bankbiljetten bij te drukken zou tegenwoordig als hopeloos ouderwets worden bestempeld. Tegenwoordig doen ze het voornamelijk door giraal geld te creëren. Dat gebeurt o.a. door kredietexpansie, manipulatie van de rentestand en door het aanpassen van het percentage uitgeleend geld dat banken verplicht zijn in reserve te houden. En uiteraard is dit allemaal nodig om de economie gezond te houden en te zorgen dat de vraag op peil blijft en dat de economie niet onder- of oververhit raakt. Het nieuwste excuus is het zogenaamde gevaar van deflatie. Om deflatie te voorkomen kunnen we voor de zekerheid maar het beste voor een redelijk niveau van inflatie zorgen.

Er is maar een reden voor het afschaffen van de goudstandaard geweest: het mogelijk maken van inflatie. Daarnaast heeft de overheid natuurlijk al het goud van haar burgers gestolen toen de goudstandaard werd afgeschaft.

Significante geldinflatie, wat in het algemeen de oorzaak is van prijsinflatie, werd pas mogelijk door het afschaffen van de goudstandaard. Als het geld door goud gedekt moet zijn, kun je immers niet zomaar de geldhoeveelheid laten stijgen. De geldhoeveelheid is gekoppeld aan de hoeveelheid goud, wat met hoge kosten uit de grond moet worden gehaald. Gedurende het grootste deel van de negentiende eeuw was er juist prijsdeflatie, dalende prijzen. Omdat de economische groei groter was dan de stijging van de geldhoeveelheid hadden prijzen de neiging om te dalen in plaats van te stijgen. Het feit dat we nu nepgeld hebben is historisch gezien een zeldzame situatie. Het heeft eeuwen geduurd voordat de overheid mensen kon overtuigen dat nepgeld ook geld was (in Nederland rond 1914), in vroeger tijden was het begrepen dat geld zijn waarde krijgt doordat het gedekt is door iets van waarde. Er is maar een reden voor het afschaffen van de goudstandaard geweest: het mogelijk maken van inflatie. Daarnaast heeft de overheid natuurlijk al het goud van haar burgers gestolen toen de goudstandaard werd afgeschaft. Van het ene moment op het andere trok te overheid haar belofte terug om papiergeld op verzoek in te wisselen tegen goud. Tot op de dag van vandaag verkoopt de overheid regelmatig een deel van de goudreserve. Goud dat door eerlijke mensen vroeger na hard werken en sparen bij de overheid in vertrouwen in bewaring werd gegeven, in ruil voor de garantie dat ze het op elk moment konden terugvragen, wordt nu door de overheid verkocht en de opbrengst wordt in eigen zak gestoken. Een particuliere bank zou voor zoiets door de rechter zwaar veroordeeld en gestraft worden.

MeerVrijheid is voor het weer invoeren van de goudstandaard. Opmerkelijk is dat zelfs de president van de Amerikaanse Centrale Bank voor de goudstandaard is. Om preciezer te zijn is MeerVrijheid voor free banking. Dat wil zeggen dat er volledige vrijheid moet zijn voor iedereen om geld uit te geven zoals hij wil. Dat wil niet zeggen dat je het geld van anderen mag namaken, maar dat de uitgifte en afspraken over geld aan de markt dienen te worden overgelaten en dat de overheid zich er niet mee dient te bemoeien, behalve ingrijpen als er fraude wordt gepleegd. Hoewel de goudstandaard niet verplicht is onder free banking, lijkt het MeerVrijheid waarschijnlijk dat de goudstandaard op de markt weer de meest gebruikelijke geldstandaard zal worden. Als je, zoals MeerVrijheid, de waarde en noodzaak van een vrije markt inziet, dan is het logisch dat je om te beginnen voor een vrije markt op het gebied van gelduitgifte bent. Geld is immers de kern van de hele economie die de rest van de vrije markt mogelijk maakt. Met de huidige monopolisatie van het geld, krediet en de rentetarieven door de overheid kan de hele economie niet goed functioneren. Economen als Rothbard en von Mises denken ook dat recessies voornamelijk worden veroorzaakt door het monetaire beleid van de overheid. Met free banking zouden die recessies vermeden worden.

Quotes:

Inflatie is de enige vorm van belasting die opgelegd kan worden zonder wetgeving.
- Milton Friedman

Inflatie is even gewelddadig als een rover, even beangstigend als een gewapende overvaller en even dodelijk als een huurmoordenaar.
- Ronald Reagan

Gerelateerde links:
- Henry Sturman: Inflatie
- Alan Greenspan: Het goud en de economische vrijheid
- Peter R.A. van Maanen: Recessies zijn onnodig
- J. G. Hülsmann: De Culturele en Spirituele Erfenis van Fiat-Inflatie
- Koopstakinggekte
- Berdt van der Lingen: Inflatie is diefstal!
- Deflatie, de nieuwe werkelijkheid
- Wie veroorzaakt nu eigenlijk inflatie?
- Geldontwaarding
- De Japanse Crisis
- De geschiedenis van de goudstandaard
- Free banking
- De goudstandaard
- Murray Rothbard: What Has Government Done to Our Money
- Business Cycle Primer


Plaats reactie - 42 reactie(s):

28-jan-2005    Michielsens

Inhoudelijk goed stuk, maar was het nou echt nodig het zo te schrijven dat ook mavo-ers het kunnen begrijpen?

Hoe dan ook: dat het huidige systeem ten dode opgeschreven is, moge duidelijk zijn.
Fiat currency zal altijd ten onder gaan aan de onweerstaanbare drang van politici en hun o, zo onafhankelijke centrale bankiers om even snel wat bij te drukken en nog even en nog en ... uiteindelijk een heuse tsunami aan fiat currency te creeren.
Dat wordt dan almaar minder schaars en verliest zijn waarde. Dit i.t.t. het enige echte geld, dat al 5000 jaar als dusdanig gebruikt wordt op zowat de hele planeet: goud.

De jaarlijkse productie is ca. 2% van de bovengrondse hoeveelheid.
Het verdubbelen van de capaciteit van alle mijnen zou makkelijk 10 jaar vergen (mochten alle mijnbouwgroepen dit ueberhaupt al collectief belissen) dus 4% jaarlijkse toename van de hoeveelheid goud in omloop is al niet bepaald voor morgen en dat terwijl zowel M1 als M3 toenemen aan veelvouden daarvan.
Het kan dan ook niet anders of goud zal een enorme come back maken. Die begon reeds enkele jaren geleden maar zal zonder enige twijfel doorzetten. Ondertussen proberen centrale banken de goudprijs te drukken door open marktverkopen maar hun voorraad is eindig dus dat moet wel een keer ophouden. Wanneer die artificiele rem ineens wegvalt, kan de goudprijs een ware sprong maken. Sterker nog, wanneer t.z.t. de Chinese, Japanse, Indische en overige Aziatische centrale banken begrepen zullen hebben dat USD's niets meer waard zijn en (met wat vertraging Euros evenmin) en hun currency reserves in goud gaan omzetten dan komt er juist bijkomende vraag naar goud uit centrale bankiersland.

M.a.w. tegelijkertijd stoppen de massale verkopen en wordt er juist massaal aangekocht.
Dat gecombineerde effect zal een vuurwerk opleveren waar een goudbelegger de basis van zijn fortuin mee kan leggen.

Met wat extra leverage is de situatie uiteraard nog mooier.
Opties op de goudprijs lopen vroeg of laat eens af. Het bij het juiste eind hebben maar verkeerd zitten met je timing kan dan ook ververlende gevolgen hebben.
Maar a.g.v. operational leverage (wegens grotendeels vaste kosten) zijn winsten van goudmijnexpoitanten versterkt gevoelig voor bewegingen in de prijs van hun eindproduct.
Een belegging hierin is c.p. vergelijkbaar met een optie op goud met dat verschil dat een aandeel geen afloopdatum heeft (tenzij het bedrijf failliet gaat).

Wel heeft men te maken met company specific risk. A.g.v. slecht management kan -zelfs bij een oplopende goudprijs- een bedrijf toch failleren wat de aandelenkoers niet ten goede zal komen. Daar staat tegenover dat het ook omgekeerd kan zijn: een goed management kan winsten ook autonoom doen groeien (bv. door kostenverlaging). Spreiding over meerdere goudmijnaandelen kan hier uitkomst bieden door het bedrijfsspecifieke risico goeddeels weg te diversifieren.
Men kan dit zelf aanpakken of beslissen een breed gespreid fonds te kopen dat in de sector belegt.

Zo bekeken is het helemaal niet erg dat centrale bankiers de geldhoeveelheid infleren.
Zouden zij dit niet doen, dan zou een belegger veel moeite moeten doen om winst te maken: kan ik beter in Philips zitten of in Kon.Olie? Daar komt zowel op sector- als op individueel bedrijfsniveau heel wat geanalyseer aan te pas. Maar dankzij Greenspan en Bernanke (en enkele notoire "branchegenoten") is het lever van de belegger simpel.
Ga in goud en kijk in 2015 nog eens naar je portefeuille.

Slechts wie macro-economische en monetaire vraagstukken onvoldoende begrijpt wordt via inflatie "gepakt" door zijn centrale bankier of politicus. En dat is nu net het mooie aan het verhaal: het klootjesvolk voor wie al dat bijgedrukt geld bestemt is (immers er wordt gedrukt om een gat in de begroting te dichten dat er nooit geweest zou zijn als die lui geen uitkeringen kregen) wordt via inflatie weer aangepakt daar waar de hoger opgeleide die ziet wat er gebeurt zich via de juiste belegging tegen de ramp kan wapenen en er zelfs netto aan kan verdienen. Lang leve Bernanke! Hip hip hoera!

---

28-jan-2005    Isjtar

Ik vind de "inflatie voor dummies"-aanpak eigenlijk wel prettig, zeker als ik het 's ochtends vroeg doorlees. Daarnaast blijven voorbeelden altijd beter hangen.

---

28-jan-2005    Free Rider

Michielsens: Inhoudelijk goed stuk, maar was het nou echt nodig het zo te schrijven dat ook mavo-ers het kunnen begrijpen?

Er zijn zelfs professoren in de economie die dit niet begrijpen.

---

28-jan-2005    M

Michielsens,

Free Rider heeft gelijk, al zou men zulke lui eigenlijk uit hun functie moeten ontslaan, maar ja, kennelijk heerst er ook inflatie in de academische wereld: wat is een professor tegenwoordig nog waard?

Verder moet een stuk op dit forum tegenwoordig ook leesbaar zijn voor bijklussende wijkagenten en NS conducteurs van het niveau dat bewust koffie over zijn reizigers morst.

Overigens: daar weer: conducteur zou suggereren dat de man rijdt (conduire in het Frans) maar neen: zijn eigenlijke taak is slechts die van kaartjesknipper en -naar eigen zeggen- morser van koffie op "lastige" klanten.

Zo bekeken is de toon van het stuk dus gepast.
Sterker nog ik durf te wedden (en daarbij spreek ik uit ervaring met vorige artikels over dit onderwerp) dat menigeen het nog steeds niet begrepen zal hebben of ondanks de glasheldere manier van uitleggen toch nog moeite zal doen om met tegenargumenten te komen, al zie je van een km afstand dat men daar echt zoekt naar argumenten omdat men emotioneel weigert te accepteren dat de situatie zo simpel is en zo cynisch waarbij de overheid die klaagt over inflatie deze in wezen juist zelf (al dan niet bewust) gecreeerd heeft.

Ik ben er z.g.a. van overtuigd dat een zekere W....m hier weer eens zal laten zien wat hij waard is. Let op mijn woorden.

Hoogachtend,

M

PS dank ook voor jouw bijdrage. Mij was e.e.a. reeds bekend na lectuur van de editorials op www.gold-eagle.com maar voor menigeen zal dit ongetwijfeld een eye-opener geweest zijn.

---

28-jan-2005    Andere Hans

Dus moderne centrale bankiers zijn eigenlijk oplichters die het op onze centen hebben voorzien en de economie ontwrichten?

Het artikel geeft een duidelijk antwoord op een aantal prangende vragen waar ik al jaren mee worstel.

Hoe komt het bijvoorbeeld dat de meeste Westerse landen in de afgelopen 40 jaar een stuk armer zijn geworden? En hoe komt het dat deze landen van de ene in de andere financiele crisis rollen? En waar komt toch die enorme inflatie vandaan, die al het spaargeld waardeloos maakt?

Dank, dat U mij Het Licht heeft laten zien! Van nu af aan is alles duidelijk!

---

29-jan-2005    Erik

Andere Hans, ik neem aan dat je dit cynisch bedoelt en in dat geval verwoord je wat ik ook denk.

Er wordt een dappere poging gewaagd om aan te tonen dat er iets fundamenteel mis is met ons financiele stelsel, maar de bewijzen hiervoor zijn flinterdun. De inflatie is enorm laag en ook en het financiele stelsel functioneert goed.

Maar goed, dat de casus voor een goudstandaard tegenwoordig op VMBO-niveau wordt onderbouwd zegt natuurlijk wel weer genoeg.

---

29-jan-2005    Victor

Erik: De inflatie is enorm laag. Je bedoelt het officiele cijfer, wat ik uiteraard niet vertrouw. Hoe komt het toch dat ik nu ongeveer hetzelfde in euros betaal als enkele jaren geleden in guldens? En hoe komt het dat een gulden uit 1930 nu nog maar een fractie van een cent waard is? En zelfs als de inflatie laag zou zijn blijft het diefstal. Dus om daarmee aan te tonen dat de argumentatie niet klopt is flinterdun bewijs. Sterker nog, het is eerder een bevestiging dat de argumenten kloppen. Bovendien is de geldontwaarding hoger dan de inflatie in geval van groei. Bij groei en gelijke geldhoeveelheid is er namelijk deflatie. Wat betekent dat bij een groei van 2% en een inflatie van 3% de geldontwaarding eigenlijk 5% is.

Het financiele stelsel functioneert goed. Waaruit blijkt dat (argumentatie blijft achterwege)? We zitten wel in een recessie overigens. Maar blijkbaar zijn zowel jij als Andere Hans daar niet van op de hoogte of maakt het jullie weinig uit.

En verder: je argumentatie schiet natuurlijk ernstig tekort als je de eenvoudige uitleg aanvalt. Flauw hoor.

---

29-jan-2005    kleintje

@ victor,

wat is er mis met recessie, dat betkent nog steeds dat er groei is, alleen minder dan vorig jaar.

algemeen over artikel , als je z'n lap tekst nodig hebt om z'n simpel punt te maken, dan doe je gewoon iets verkeerd. inflatie is ook niet erg. geld is gewoon een rekeneenheid. sparen moet je maar doen met onroerend goed/schilderijen of investeringen. geld sparen is gewoon dom. zelfs postzegels leveren als je ze spaart meer op. (je kan ze blijven gebruiken, en met mazzel worden ze meer waard.)

---

29-jan-2005    Erik

Victor, wel een beetje logisch blijven redeneren aub.

Als een brood vandaag 1 euro kost en volgend jaar 1 euro en 2 cent, is de geldontwaarding voor dit voorbeeld 2%. Of de rest van de economie groeit met 10%, helemaal niet groeit of zelfs in elkaar stort maakt voor de inflatie niets uit.

De oorzaak van een recessie is in essentie een gebrek aan marktwerking die verder redelijk los staat van wat de Centrale Bank doet (of niet doet). Op dit moment zijn de loonkosten in Nederland te hoog, met als gevolg dat bedrijven weinig investeren en er werkloosheid is. In een perfecte wereld passen de lonen zich direct aan en ontstaat er weer volledige werkgelegenheid, maar helaas is de wereld niet perfect. Als je de wereld een beetje richting perfectie wil laten bewegen, kun je veel beter beginnen met zaken als het minimumloon en verplichte CAO's dan met het monetaire stelsel.

---

29-jan-2005    Erik

Dat het financiele stelsel goed functioneert, blijkt onder andere uit het volgende:

- De inflatie is laag afhankelijk van hoe je meet kom je uit tussen de 0 en 3%);

- De kapitaalmarkt werkt efficient (vraag en aanbod sluiten op elkaar aan; er is een efficiente markt voor kredietverstrekking- en kredietverlening)

- De lange rente (bijvoorbeeld voor leningen met een looptijd van 10 jaar) is behoorlijk laag op het moment. Dit duidt op lage inflatieverwachtingen en is op zich ook al een blijk van vertrouwen in de soliditeit van het stelsel.

- Burgers en bedrijven hebben veel vertrouwen in valuta als euro en dollar. Er is geen sprake van 'bank runs' of een massale vlucht in activa.

Maar mocht je het toch niet vertrouwen, dan staat niets in de weg om je salaris en spaargeld per direct om te zetten in zilver of goud. Als belegginsstrategie zou ik het persoonlijk afraden, maar niemand zal je een strobreed in de weg leggen.

---

29-jan-2005    M

Kleintje,

"geld is gewoon een rekeneenheid. sparen moet je maar doen met onroerend goed/schilderijen of investeringen"

Ik zal het de overheid zeggen in het kader van mijn vermogensbelasting. "Neen, dit is slechts een rekeneenheid; ik ben wel bereid over mijn schilderijtjes 1.2% te betalen (al weet ik niet wat ze waard zijn want mijn moeder heeft ze me geschilderd en schonk ze mij) maar over die hoeveelheid rekeneenheid op mijn bankrekening betaal ik uiteraard niets..." Tja, als de overheid dat zou accepteren, heb je wellicht gelijk, Kleintje.

"sparen moet je maar doen met onroerend goed/schilderijen of investeringen"

Ja, erg handig: maandelijks betaalt mijn baas me nl. in bakstenen en kleine schilderijtjes (Breebaart of Anton Pieck). Wat ik niet uitgeef in de Alberth Hein, sla ik op in mijn magazijn en zal ik na mijn pensionering over 30 jaar gebruiken als aanvulling op mijn AOW.

"geld sparen is gewoon dom"
Met een overheid of centrale bank die een beleid voert zoals hetwelk momenteel gevoerd wordt, wel ja. Maar zo zou het dus niet moeten zijn.
Ik word nu wel gedwongen in bv. goud te gaan (en daarvoor alvast transactiekosten te maken), maar dat ware niet nodig geweest als Nederland (c.q. Europa) een gouden standaard had gekend.

Dit is dus het verschil tussen "ist-wert" en "soll-wert". Geld sparen is onder de huidige omstandigheden dom, ja ... maar had dat niet moeten zijn.

Last but not least "zelfs postzegels leveren als je ze spaart meer op. (je kan ze blijven gebruiken, en met mazzel worden ze meer waard.)"

Neen, je kan ze niet blijven gebruiken. Althans niet aan dezelfde waarde.
Als je vandaag bv. 50ct op een brief moet plakken voor een binnenlandse verzending en je koopt een zegel van 50ct en volgend jaar worden de tarieven verhoogd naar 52ct dan kan je je zegel van 50ct alleen nog gebruiken als je er nog eens 2ct bijkleeft. Onterecht natuurlijk want wat ik kocht was 1 x de dienst van een binnenlandse bezorging. Dat ik die nu betaal en volgend jaar pas consumeer, betekent slechts dat zij hun geld een jaar eerder kregen en er rente op konden krijgen. Mij achteraf dus laten bijbetalen voor een uitgestelde dienst is dan ook totaal onterecht. Ze zouden me zelfs het verschil tussen rente en inflatie moeten restitueren! Maar neen, zo werkt dat niet.
Nog erger is het openbaar vervoer: als een strippenkaart ineens duurder wordt, dan vervalt na een tijdje je oude kaart. Je kan dan niet eens (zoals bij een postbezorgingsdienst) het verschil bijbetalen voor je personenvervoerdienst doch moet de volledige som opnieuw betalen en kan je oude strippenkaart definitief afschrijven. Je hebt m.a.w. wel betaald voor diensten maar men weigerde je die ook werkelijk te leveren.

Of postzegels meer waard worden is verder maar de vraag. Tot dusverre was dat met sommige inderdaad het geval, maar niet met alle evenveel. Het is dus een intransparante markt en dar zit een spaarder niet op te wachten. Een speculant misschien wel, maar een gewoon braaf burger die op zeker wil spelen heeft dus niets aan speculatie in de postzegelmarkt.
Bovendien: ook op de postzegelmarkt geldt natuurlijk gewoon vraag en aanbod. Als de (nationale of geprivatiseerde) post (tot nog toe ook in Nederland een monopolist, ook al is die geprivatiseerd) dit in de mot krijgt, kan hij dus net als een centrale bankier de persen laten rollen. Hij kan de markt overspoelen met "verzamelpostzegels" uit de vorige eeuw tot ze nog net zo schaars zijn als een dollarbiljet of een Euro.
Ik vraag me af hoe lang het zal duren eer TPG of De Post zal zien dat zij net als een centrale bankier erg veel kan verdienen met seniorage (althans tot de markt inklapt omdat het vertrouwen weg is).
Beleggen in postzegels, wetende dat 1 aanbieder met een druk op de knop het aanbod kan verveelvoudigen zal ik dus niet gauw doen.

Hmm, miscchien moet ik maar eens een koeriersbedrijf starten en zelf zegeltjes uitgeven...

---

29-jan-2005    Michielsens

Erik,

"De inflatie is laag afhankelijk van hoe je meet kom je uit tussen de 0 en 3%"

Het ongebreideld laten oplopen van de geldhoeveelheid leidt ook tot asset inflation, waaronder een onroerend goedzeepbel.

Huizenprijzen vormen geen onderdeel van het mandje goederen en diensten waaruit het inflatiecijfer berekend wordt.

Merkwaardig natuurlijk als je bedenkt dat de uitgaven eraan zowat de grootste post zijn op de gezinsbegroting.

Ik hoor je al bijna zeggen "maar de rente is gedaald en daardoor zijn de maandelijkse woonlasten niet gestegen".
Dat is evenwel een redenering die slechts opgaat voor wie bereid is in 1 enkel asset -zijnde zijn huis- ca. 4 maal zijn jaarinkomen te investeren en dat op krediet: m.a.w. een gigantische leverage op een totaal ongediversifieerde portefeuille.
Dat is echt zowat het meest roekeloze wat een mens kan doen. Ik weet dat ca. de helft van de bevolking een eigen huis heeft en wel op die manier gefinancierd, maar dat doet aan de analyse niets af. (Immers of een analyse juist of fout is, is geen democratisch proces).
M.a.w. als je voorzichtig bent, koop je pas een huis wanneer je er niet of nauwelijks moet voor lenen.
Dus zolang ik huur en spaar is het niet leuk vast te stellen dat a.g.v. een door de overheid gecreeerde credit bubble huizen almaar duurder worden en sneller in prijs stijgen dan mijn geaccumuleerde besparingen.
Gezien ik over een periode van pakweg 30 jaar mijn huis bij elkaar wil sparen betekent dit dat ik dus elk jaar 1/30 van een huis opzij moet leggen (even afgezien van rente die ik kan verdienen). Dat 1/30e van een huis zijn dus kosten voor mij (geen uitgaven, maar wel kosten). Als een huis steeds duurder wordt, gaat dat deel van mijn kosten (en het is een groot deel van mijn totale budget) de hoogte in en juist omwille van het grote gewicht, tikt het dus aardig door in mijn persoonlijke inflatiecijfer en in dat van anderen in een gelijke situatie.
Dat de overheid voor Jan modaal een cijfer berekent (en zelfs dan nog incorrect), doet niets af aan het feit dat mijn leven fors duurder wordt en niet slechts 0-3% per jaar.

"De kapitaalmarkt werkt efficient"
O ja, joh? We zullen na het uiteenspatten van de housing bubble nog wel eens zien.
(overigens: dat is het eneige leuke aan die bubble. Die spat toch uit elkaar, dus van eigenlijk lig ik helemaal niet zo wakker van het tussentijds oplopen van de prijzen).

"vraag en aanbod sluiten op elkaar aan; er is een efficiente markt voor kredietverstrekking- en kredietverlening"
Wel eens geprobeerd als startend ondernemer een krediet te krijgen?
Soms sluit het aanbod zelfs te goed aan: eind jaren '90 kon elke dot.com zo geld krijgen van zijn bank. Zelfs frauderende tenten als Lernout en Hauspie konden amper een half jaar voor hun ineenstorting nog 100 mln ophalen in een club deal (= mini syndicated loan).

Momenteel is er a.g.v. een abundance aan liquidity in het systeem een overvloed aan geld dat rentedragend uitgeleend moet worden in de grote namen. Een AA gerate klant betaalt amper 20 bps boven Libor op 5 jaar. Zelfs een BBB credit betaald amper 50 bps boven interbancair.

Er valt gewoonweg nauwelijks nog marge te verdienen voor een bank. En dat is bepaald niet gezond.

"De lange rente (bijvoorbeeld voor leningen met een looptijd van 10 jaar) is behoorlijk laag op het moment. Dit duidt op lage inflatieverwachtingen en is op zich ook al een blijk van vertrouwen in de soliditeit van het stelsel"
Neen. Ofschoon inflatieverwachtingen inderdaad een factor zijn die een rol spelen in de overwegingen van geldverstrekkers, gaat het uiteindeijk slechts om 1 ding: vraag en aanbod. En als er teveel liquiditeit in het systeem zit (door de centrale bank gecreeerd), dan leidt dit onvermijdelijk tot lagere rentes (ook op langere termijn).

"Burgers en bedrijven hebben veel vertrouwen in valuta als euro en dollar. Er is geen sprake van 'bank runs' of een massale vlucht in activa"
Tja ... burgers stemmen ook massaal op Marxisten en linkse "intellectuelen". En bedrijven ... worden bemand door burgers. Een boekhouder, controller of treasurer mag misschien iets beter op de hoogte zijn van geldzaken dan Jan Modaal maar is verre van een macro- of monetair econoom.
Nu hebben ze dus nog een zeker vertrouwen, ja. En wanneer ze het eindelijk niet meer hebben, zal het al te laat blijken te zijn. Dan is het loket al gesloten.

"Maar mocht je het toch niet vertrouwen, dan staat niets in de weg om je salaris en spaargeld per direct om te zetten in zilver of goud."
Dank voor het inzicht. Dat begon ik 3 jaar geleden al mee en ik verwacht hier de komende 5 a 10 jaar nog zeker in te zitten.

"Als belegginsstrategie zou ik het persoonlijk afraden". Interessant. Kan je me ook uitleggen waarom? Ik zou je erg dankbaar zijn als ik dankzij jouw inzicht een kostbare vergissing zou kunnen vermijden.

"maar niemand zal je een strobreed in de weg leggen". Momenteel gelukkig nog niet nee.
Maar ik vraag me af wanneer Amerika of China opnieuw goudbezit door burgers zullen verbieden. En wanneer Europa zoiets voor het eerst zou doen.
"China is geen democratie" hoor ik je al bijna roepen. Amerika wel, he? Wel daar was het in de vorige eeuw 41 jaar jang illegaal om als burger goud te bezitten.

Als goudbelegger is bijna verplicht om een exit strategie te bedenken. Ik bedoel niet "wanneer verkoop ik goud voor het instort" maar eerder "naar welk land zal ik emigreren als hier t.z.t. zowat alles ingestort is, we in een depressie genre jaren '30 verkeren en de overheid hier goud (het enige asset dat nog waarde heeft) zal confisceren en het bezit ervan illegaal zal verklaren".
Bewaar je staven en munten dus maar beter alvast op je toekomstige bestemming. Bv. de Perth Mint in West Australie.

Uiteraard staat het je vrij je geld in postzegels te beleggen of spaarzegeltjes van de supermarkt.

---

30-jan-2005    jetoel

@ kleintje

"als je z'n lap tekst nodig ebt om z'n simpel punt te maken, dan doe je gewoon iets verkeerd."
- zo'n lap tekst???? het zijn hooguit 2 a4tjes. Dat vind ik niet veel. Volgens mij hebben de monetaristen en de keynesianen toch heel wat meer lapjes tekst nodig om hun punt te maken...


"inflatie is ook niet erg. geld is gewoon een rekeneenheid. sparen moet je maar doen met onroerend goed/schilderijen of investeringen. geld sparen is gewoon dom. zelfs postzegels leveren als je ze spaart meer op. (je kan ze blijven gebruiken, en met mazzel worden ze meer waard.)"
- geld sparen als de staat het monopolie heeft over fiat geld dat niet gedekt is door goud of zilver kan dom zijn. Inflatie is niet erg voor degenen die ana het begin van de keten staan...voor degenen die te kampen krijgen met verhoogde prijzen maar met dezelfde hoeveelheid ruilmiddel als voor de inflatie is inflatie niet aangenaam. Sparen moet je doen met investeringen???? Wat is het verschil volgens jou? Hoofdstuk 2 van Rothbard's Man Economy and State (Direct Exchange) zegt daar toch echt wat anders over.

---

30-jan-2005    jetoel

@ erik

"De oorzaak van een recessie is in essentie een gebrek aan marktwerking die verder redelijk los staat van wat de Centrale Bank doet (of niet doet)."

- Volgens de Oostenrtijkse school ligt de oorzaak van een depressie wel degelijk bij inflatie. Ik citeer uit Rothbard's What has government done to our money op p. 59: "by creating illusory profits and distorting economic calculation, inflation will suspens the free market's penalizing of inefficient and rewarding of efficient firms. Almost all firms will seemingly prosper. ....The incentive is then to borrow and repay later rather than save and lend. Inflation, therefore, lowers the general standard of living in the very course of creating a tinsel atmosphere of "prosperity"....liquidation of the wasteful investments of the inflationary boom constitutes the depression phase of the business cycle...

---

30-jan-2005    Erik

Michielsens,

Ik ben het met je eens dat er met name op de huizenmarkt sprake is van 'asset inflatie' die niet tot uitdrukking komt in de normale indexcijfers.

De oorzaken hiervan zijn echter nogal divers, en slechts ten dele gerelateerd aan het monetaire beleid.

- Er worden al jarenlang te weinig huizen gebouwd, voornamelijk door een nogal rigide ruimtelijke ordening en ellenlange procedures rondom bouwvergunningen.
- Het fiscale stelsel (rente-aftrek) werkt een hefboom in de hand. Als er iets met de rente gebeurt, werkt dit erg sterk door op de huizenprijzen. Door deze twee factoren zijn de huizenprijzen in Nederland ook veel sterker gestegen dan die in onze buurlanden, die net zo goed deel uitmaken van het Eurogebied.

- De rente is inderdaad gedaald, maar komt dit echt door de geldpolitiek, of liggen er ook 'gewone' vraag- en aanbod factoren aan ten grondslag? Een Centrale Bank kan slechts de korte rente sturen en heeft daarmee maar een heel indirecte invloed op de kapitaalmarktrente, terwijl deze laatste sterk bepalend is voor 'asset prices'.

Overigens is goud ook maar gewoon een metaal dat aan prijsschommelingen onderhevig is (zie de afgelopen 30 jaar..) Vraag en aanbod, en dus de prijs, worden mede bepaald door zaken als speculatie, ontwikkelingen op mijnbouwgebied en bijvoorbeeld de vooruitgang in de tandheelkunde. Persoonlijk geef ik op beleggingsgebied daarom de voorkeur aan waardevaste zaken als onroerend goed en aandelen van bedrijven met een goede 'track record'.

---

30-jan-2005    Erik

De Oostenrijkse School lijkt voor sommige libertariers ongeveer hetzelfde te zijn als Jezus voor katholieken.

Een wat meer kritische houding kan geen kwaad, denk ik. De economische wetenschap heeft in de afgelopen 100 jaar niet helemaal stilgestaan. En er is weinig aanleiding om de obscure economische verhandelingen van een stel Oostenrijksers van rond de vorige eeuwwisseling tot absolute waarheid te verheffen.

De praktijk heeft bewezen dat een Gouden Standaard ook weer specifieke problemen met zich meebrengt vanwege de inflexibiliteit en de deflatoire tendens. En de praktijk heeft ook bewezen dat een stelsel van 'Free Banking' leidt tot grote crises en weer andere vormen van free rider gedrag. Daarnaast zijn eventuele nadelen van 'fiat geld' behoorlijk goed te ondervangen door het aanhouden van reserves (niet per se goud) en onafhankelijke centrale banken. Ik wil er wel een weddenschap op afsluiten dat de ECB en de FED nog wel even meegaan.

---

30-jan-2005    Michielsens

Erik,

Je hebt gelijk dat de rente-aftrek de hoogte van de leencapaciteit en daarmee de prijzen beinvloedt. Echter, die aftrek is er al sinds mensenheugenis. Die is dan ook statisch.
En zowat overal in Europa zijn de prijzen fors gestegen.
Alleen in Belgie bleven ze in de jaren '90 achter maar daar lijkt men thans aan een inhaalbeweging bezig. Enige uitzondering lijkt Duitsland te zijn wat al lang in een slechte economische toestand verkeert.
Maar in bv. Frankrijk, Spanje, en vooral de UK stegen vastgoedprijzen eveneens spectaculair.

Als er veel kort geld in het systeem is zal er iets mee gebeuren. Zo worden bv. aandelenprijzen opgeblazen tot de bubble barst en dan vlucht men in (vermeende) veiligheid: vastgoed en fixed income (zowel obligaties als leningen). Wanneer dit gebeurt stijgen de koersen (vastgoedprijzen of obligatiekoersen) en dalen dus de yields (huren als percentage van de aanschafwaarde resp. de earnings yield en vervolgens de coupons van nieuwe leningen). Bankkredieten volgen uiteraard die trend zoniet zou er een dispariteit ontstaan met gelijkaardige kredietvormen.
Het is dus weliswaar juist dat de centrale bank slechts de korte rente kan afkondigen maar c.p. heeft dit zijn uitwerking op de lange.

Overigens mag je je de volgende vraag stellen: bepaalt de lange rente de asset prices of bepaalt de asset price van een 10-jarige of 30-jarige lening de lange rente?
De te beleggen liquiditeiten zijn er. Er komt vraag en aanbod en dit resulteert in een rente (die inderdaad als benchmark gezien wordt voor bv. aandelenkoersen en vastgoedprijzen maar dat geldt ook omgekeerd: een hoge gemiddelde dividend yield zal bv. invloed hebben op de neiging in obligaties te beleggen etc.)

Goud zou een gewoon metaal moeten zijn maar is dat geenszins, al was het maar omdat het nu eenmaal al 5000 jaar over de hele wereld als geld gebruikt wordt en omdat centrale bankiers dit als een gevaarlijke concurrent zien voor hun geliefde fiat currency die ze naar believen kunnen bijdrukken. Daarom is het geen gewoon metaal, ook omdat centrale banken de prijs ervan proberen te manipuleren (om de concurrent klein te krijgen). Maar gelukig is dat op termijn een verloren strijd aangezien de vorraden van central banken eindig zijn i.t.t. de hoeveelheid geld die ze kunnen bijdrukken (en ook echt bijdrukken).
Mijnen kunnen wel ineens meer gaan produceren maar zoals gesteld zou het ca. 10 jaar vergen om hun productiecapaciteit te verdubbelen. En dan zo er dus nog steeds maar 4% meer goud bijkomen elk jaar (bij de bovengrondse hoeveelheid). Dus het "infleren" van de goudhoeveelheid lijkt me niet echt een risico en al helemaal niet omdat dat wel een marktproces is i.t.t. het eenzijdig bijcreeren van dolalrs of euros.

Het staat je uiteraard vrij te beleggen zoals je dat zelf goeddunkt en kennelijk zijn dat "waardevaste zaken als onroerend goed en aandelen van bedrijven met een goede 'track record'".
Of je na de prijsstijgingen van de afgelopen jaren onroerend goed nog waardevast kan noemen (naar de toekomst toe) is me een raadsel. Weet dat we begin jaren '90 een avstgoedcrisis hadden in het VK en de VS (zegt Olympia & York je iets? Canary Warf misschien?) en dat dit ca. 10 jaar eerder ook zo was. Ook in Nederland was de markt begin jaren '80 ingestort.
Vastgoed is niet waardevast: op lange termijn wel ja, dan houdt het gelijke tred met de inflatie. Maar meer ook niet en dus als je de afgelopen vijf jaar prijzen zowat hebt zien verdubbelen, is het de vraag of je niet op een top zit en de boel op instorten staat.
Bedrijven met een mooi track record: hmm, zoals daar zijn: Enron, Worldcom, ... of in Europa: Parmalat of ... langer geleden (het is immers geen recent fenomeen): Robert Maxwell's imperium.
Het voordeel van goud beste Erik, is dat het geen earnings report heeft dat door iemand gemanipuleerd kan worden. Het is de enige asset die niemand's liability is.
(Goed, dat geld natuurlijk ook voor Zilver en andere commodities).

Prettig weekeinde.

---

30-jan-2005    Alto

Quote: "De Oostenrijkse School lijkt voor sommige libertariers ongeveer hetzelfde te zijn als Jezus voor katholieken."

Voor een wat kritischere houding tov de Oostenrijkse School zie Aschwin de Wolf 's artikel over Ludwig von Mises:

http://www.meervrijheid.nl/aw-vonmises.htm

Een verzameling kritische artikelen over de Oostenrijkse School, voornamelijk door libertariers, kun je hier vinden:

http://www.againstpolitics.com/austrian_economics/index.html

---

30-jan-2005    mathijs - m_koenraadtGEEN@SPAMhotmail.com

Wat bepaalt de waarde van een kilo goud? Is dat niet de hoeveelheid moeite die mensen doen om een kilo goud te 'produceren' (opgraven, zoeken, mijnbouw etc. etc.).

Wanneer je geld aan iets wilt koppelen, waarom dan aan de 'tussenfase' goud en niet meteen aan de achterliggende hoeveelheid moeite, energie uitgedrukt in kilojoules?

Goud als sierraad of om je badkamer chicer te maken, best, maar koppel geld niet aan een dom stuk steen en liever aan wat het werkelijk voorstelt: gestolde arbeid. Geld = gestolde arbeid.

En P.S., goud kent toch ook inflatie? Als er jaarlijks 2% van de bovengrondse hoeveelheid bijkomt, dat is dan te vergelijken met het bijdrukken van papiergeld. Oftewel: goud is niet inflatie-vrij.

Koppel geld liever aan de hoeveelheid maansteen! We mogen namelijk aannemen dat hoeveelheid steen op de maan de komende millennia exact gelijk blijft. Sjoemelen niet mogelijk, inflatie wereldwijd verdwenen.

---

30-jan-2005    Michielsens

Wat de goudprijs bepaald? Vraag en aanbod.

En ja, soms kan er van de trend worden afgeweken (net als onroerend goed dat op lange termijn de inflatie bijhoudt doch op korte termijn een eigen leven kan leiden en dus overgewaardeerd kan raken en dan kan instorten) en op zo'n moment is goud dus gevaarlijk.
Momenteel is het evenwel ondergewaardeerd (of zijn dollars en euro's overgewaardeerd) en heeft "the barbarous relic" een mooie toekomst.

De goudhoeveelheid neemt toe ja en wel met ca. 2%, hetgeen min of meer in lijn is met de economische groei op de wereld.
Dit in tegenstelling tot de hoeveelheid dollars en euro's in omloop. Die ruim 3 keer zo hard toeneemt.
Op lange termijn moet deze delta zich vertalen in de relatieve koers van valuta/goud maar op korte termijn kan deze (net zoals bv. vastgoedprijzen of aandelenwaarderingen) afwijken van zijn theoretische evenwicht.
Maar het leuke met het uit de hand lopen van situaties is dat wanneer de onvermijdelijke correctie komt, ze ook des te sterker zal zijn en de situatie dan vaak naar de andere kant doorschiet.
Dus i.p.v. een kleine $2000 per ounce, zou $3000 of meer wel eens gehaald kunnen worden. En ja, dan is het ineens overgewaardeerd en komt er vroeg of laat een correctie en i.p.v. tot $2000 valt het dan wellicht tot $1000 (overdrijving naar de andere kant) etc. maar daar heb ik nu even niets mee te maken. De krachtige upswing is long overdue en zal zich zonder twijfel manifesteren. Hoe ver het precies doorschiet zijn zorgen voor morgen. Nu even de rit van het huidige niveau naar $2000 meemaken en dan zal ik t.z.t. mijn kop wel eens breken over de optimale exit strategy.

En wat op dat moment te doen? Wie weet... misschien dat op dat moment na een (te ver doorgeschoten) crash de onroerend goed markt ondergewaardeerd is. Dan koop ik wel een villa in Wassenaar voor EUR 400.000 (die nu eerder EUR 1.000.000 kost). En zo ergens rond 2025 verkoop ik die dan weer op de volgende top wanneer ik onroerend goed te duur vindt en goud wederom te goedkoop.

---

31-jan-2005    Armin

De denkfout is dat geld een fysiek iets is. Variant is dat geld perse gedekt moet zijn door bijvoorbeeld iets als goud. (Er is niet eens genoeg goed om al het geld te dekken, laat staan bij een stijgende wereldbevolking.)

Geld heeft zijn waarde enkel omdat wij er producten mee kunnen kopen. Als wij ipv euro's schelpen gaan gebruiken maakt dat niets uit. Inflatie zal ook blijven.

Natuurlijk kan een overheid door geld bij te drukken inflatie creeren, maar dat kan ook door tal van andere zaken.

De kop van het artikel zou moeten zijn: Issues - Inflatie door de geldpers aan te zetten.

Overigens neemt de geldhoeveelheid ook toe zonder dat de geldpers aangezet hoeft te worden.

---

31-jan-2005    Joep

(Er is niet eens genoeg goed om al het geld te dekken, laat staan bij een stijgende wereldbevolking.)


Op magische wijze (ook wel bekend als "marktwerking") is dat er natuurlijk wel, want het goud wordt gewoon een flink stuk duurder.

---

31-jan-2005    Free Rider

mathijs: Wat bepaalt de waarde van een kilo goud? Is dat niet de hoeveelheid moeite die mensen doen om een kilo goud te 'produceren' (opgraven, zoeken, mijnbouw etc. etc.).

Niet te geloven dat er nog steeds mensen zijn die de arbeidswaarde theorie van Proudhon/Marx serieus nemen. Deze mensen zijn net als creationisten, of mensen die in een platte aarde geloven.

Lees alsjeblieft Carl Menger: The Nature of Value.

---

31-jan-2005    Erik

Hierbij nog een aardige quote van Paul Krugman, een vrij bekende Amerikaanse econoom. Krugman behoort weliswaar niet tot de Oostenrijkse school, maar zegt toch wel eens wat interessante dingen over de economie en in dit geval over de rol van goud:

"The legend of King Midas has been generally misunderstood. Most people think the curse that turned everything the old miser touched into gold, leaving him unable to eat or drink, was a lesson in the perils of avarice. But Midas' true sin was his failure to understand monetary economics. What the gods were really telling him is that gold is just a metal. If it sometimes seems to be more, that is only because society has found it convenient to use gold as a medium of exchange--a bridge between other, truly desirable, objects. There are other possible mediums of exchange, and it is silly to imagine that this pretty, but only moderately useful, substance has some irreplaceable significance."
---------------------------

PS is er iemand die kan uitleggen hoe je tekst cursief maakt?

---

31-jan-2005    den belg - denbelgGEEN@SPAMhotmail.com

ja , zeer boeiend. Ook boeiende opmerkingen. Ik speel echter maar met één vraag: hoe lang kan dit monetair syteem nog stand houden ? En ik heb ook een antwoord geformuleerd op: wat daarna ...
Simpel hoor, maar je moet het zelf uitzoeken.

---

31-jan-2005    Free Rider

Erik: [...] Paul Krugman: "[...]There are other possible mediums of exchange, and it is silly to imagine that this pretty, but only moderately useful, substance has some irreplaceable significance."

Inderdaad, en zoals je in het artikel kunt lezen is MeerVrijheid niet zozeer voor de goudstandaard, als wel voor free banking, d.w.z., dat er vrijheid moet zijn voor iedereen om geld uit te geven zoals hij wil.

Zo pleit bijvoorbeeld David Friedman als ik me goed herinner voor een 'bundle of goods'; d.w.z., dat geld gedekt is door een combinatie van goederen, zoals goud, zilver, onroerend goed, etc. in een bepaalde verhouding. Dit soort geld zou dan nog stabieler in waarde moeten zijn dan goud.

PS is er iemand die kan uitleggen hoe je tekst cursief maakt?

Dat doe je zo. Ehh... ik bedoel: dat doe je zo.

---

01-feb-2005    Armin

Joop, er is niet genoeg goud, maar ik was onduidelijk.

Wat ik bedoel is dat goud in feite ook enkel een ruilmiddel is. Het is niet omdat industrieel goud zi vreseliji waardevol is, dat het haar waarde heeft. het is het vertrouwen dat ik bij wijze van spreken met een klomp goud een Mercedes kan kopen.

Echter goud is onpraktisch. Ik ga niet mete en korrel een brood kopen. Dat stelt dus niemand voor. Goud is enkel als dekking. Dwz wij hebben als betaalmiddel 'briefjes' (laten we het geld noemen :-) ) die het bewijs zijn voor een bepaalde goudhoeveelheid. Plus uiteraard girale briefjes.

Probleem is dat de hoeveelheid briefjes gaat toenemen. Niet zozeer door valsmunterij (al zou dat oiok kunnen), maar door banken die meer briefjes uitlenen dan ze hebben. Dat is normaal gedrag van banken. Zelfde zi eje bij d eovergeid die van tijd tot tijd grewoon toch de drukpers aanzet.

Mag niet? Tja, de 3% grens mag ook niet overschreden worden.

Ofwel als de staat dan bijvoorbeeld 10% meer briefjes bijdrukt of door girale processen het girale aantal briefjes is verhoogd, zijn de reeds in omloop zijnde briefje opeens 10% minder waard ...

Het gevaar van inflatie door geld bijmaken blijft. Het eventuele nut van goud zit hem dus niet daarin.

Zo'n 100 jaar gelden zijn we afgestapt van goud als basis, omdat het geen zin meer had. De economieen groeiden bijvoorbeeld te hard, en giraal geld werd steeds belangrijker. Goud werd ompraktisch. Eerst als betaalmiddel, later ook als dekking door tal van redenen. Zoals gezegd is het namelijk niet de insentrieke waarde van goud zelf, maar puur het vertrouwen dat goud zijn waarde geeft. Als ik nu met goud naar de Mercedes dealer ga, krijg ik waarschijnlijk geen Mercedes meer mee. Vertrouwen in goud is net zo goed lucht als in geldbriefjes.

---

01-feb-2005    Armin

"Zo pleit bijvoorbeeld David Friedman als ik me goed herinner voor een 'bundle of goods'; d.w.z., dat geld gedekt is door een combinatie van goederen, zoals goud, zilver, onroerend goed, etc. in een bepaalde verhouding. Dit soort geld zou dan nog stabieler in waarde moeten zijn dan goud."

Serieus bedoeld: Dat is nu dus ook zo. Geld heeft zijn waarde omdat ik er tal van goederen voor kan kopen en diensten voor kan krijgen ...

---

01-feb-2005    Armin

Overigens als extra aanvulling: zoals aangegeven zal goud als basis voor geld de inflatie door geld bijdrukken niet voorkomen. Goud is immers niet praktisch, en dus bewaren we (girale) briefjes, die opeens x% midner waard worden door de persgrage staat en uitleengrage banken.

Maar ook zonder dat zal inflatie toenmen, bij toegenomen welvaart.

Ik kan dat via aan analogie aangeven. Al sik een supermarkt in een rijke wijk heb kan ik de prijzen best een paar % hoger maken. Niet te hoog, want dan gaat men een wijk verder, maar wel een klein beetje. Mensen zijn namelijk liever lui dan moe en de kosten van benzine tellen ook mee. Hoe rijker de wijk, hoe makkelijke rik dat kan, omdat het de inwoners minder zal kunnen schelen.

Op groter niveau werkt het ook zo. Ondanks globalisatie blijven tal van producten en diensten relatief lokaal. Je ziet dus ook dat indien de algmeen welvaart van een natie stijgt, prijzen ook daarom duurder worden tov omringende armere gebieden.

Ook zonder geld bijdrukken ...

---

01-feb-2005    Free Rider

Armin: Serieus bedoeld: Dat is nu dus ook zo. Geld heeft zijn waarde omdat ik er tal van goederen voor kan kopen en diensten voor kan krijgen ...

Dan heb je niets begrepen van wat ik bedoelde. Ten eerste verwar je waarde met koopkracht en met dekking. Ten tweede verandert de koopkracht (hoeveelheid goederen en diensten die je ervoor kan krijgen) van geld voortdurend , terwijl in Friedmans systeem de dekking van geld door een 'bundle of goods' gegarandeerd en constant zou zijn.

Het gevaar van inflatie door geld bijmaken blijft.

Dat klopt, maar in vrije markt voor geld zal door concurrentie dat gevaar minder zijn. (Fraude wordt dan bestraft, om de reputatie van banken hoog te houden zullen ze open 'audits' houden, en de vrees van faillisement zorg dat banken solvabel willen blijven, etc.)

Ik kan dat via aan analogie aangeven. Al sik een supermarkt in een rijke wijk heb kan ik de prijzen best een paar % hoger maken. Niet te hoog, want dan gaat men een wijk verder, maar wel een klein beetje. Mensen zijn namelijk liever lui dan moe en de kosten van benzine tellen ook mee. Hoe rijker de wijk, hoe makkelijke rik dat kan, omdat het de inwoners minder zal kunnen schelen.

Dit heeft niks met inflatie te maken, maar is de Wet van het Afnemende Marginale Nut. Bovendien kan jij je prijzen wel verhogen, maar er is altijd wel een concurrent die zorgt dat de prijzen omlaaggedreven worden naar de marginale kosten.

---

01-feb-2005    jetoel

"Ik kan dat via aan analogie aangeven. Al sik een supermarkt in een rijke wijk heb kan ik de prijzen best een paar % hoger maken. Niet te hoog, want dan gaat men een wijk verder, maar wel een klein beetje. Mensen zijn namelijk liever lui dan moe en de kosten van benzine tellen ook mee. Hoe rijker de wijk, hoe makkelijke rik dat kan, omdat het de inwoners minder zal kunnen schelen."
- Hetzelfde principe past de Staat toe bij de verantwoording van inkomensverdeling: rijke mensen hechten minder nu aan hun extra verdiende geld dan arme mensen. Preferenties zijn subjectief. Je kunt niet zeggen dat het rijkere mensen minder zal kunnen schelen of de prijzen 10% hoger zijn dan een wijk verderop of niet.

"Op groter niveau werkt het ook zo. Ondanks globalisatie blijven tal van producten en diensten relatief lokaal. Je ziet dus ook dat indien de algmeen welvaart van een natie stijgt, prijzen ook daarom duurder worden tov omringende armere gebieden.Ook zonder geld bijdrukken ..."
- Stel dat product A in een rijke wijk niet 1 maar 2 gaat kosten en je hebt rijkaard X met een geldhoeveelheid 100. Dan kan hij in plaats van 100 producten A, nu maar 50 producten A kopen. Anders beredeneerd als hij bij een prijs van 1 50 producten A koopt heeft hij nog 50 geldeenheden over om andere spullen te kopen die hij bij een prijs van 2 niet meer heeft waardoor de vraag naar de andere producten en dus de prijs ervan daalt.
Stijgen van de prijzen van het ene product bij gelijkblijvende geldhoeveelheid leidt c.p. tot daling van prijzen van andere producten. Je kunt je geld maar 1x uitgeven. Dit heeft niets met inflatie (vergroting van de geldhoeveelheid) te maken.

---

01-feb-2005    Armin

Free Rider,

Ik heb het wel; begrepen, maar ik druk me mogelijk ongelukkig uit. Goud an sich heeft geen insentrieke waarde. Als we geld baseren op zaken als goud (en andere producten waarvan d emarktwaarde hoger is dan op basis van zijn insentrieke nut - industriele producten) logisch zou zijn, blijft er een enorme component 'vertrouwen' in zitten. dat is net zo goed lucht.

Idee van 'bundle of goods' is dat met die goederen je altijd producten/diensten kunt kopen die je wilt kopen. Ons waardepapiertjes (dat we enkel uit praktische overwegingen gebruiken) is dan gebaseerd op het vertrouwen dat er is dat we met die 'bundle' iets kunnen kopen.

Nu is dat niet anders. De 'bundle' omvat echter nu de gehele markt.

---

01-feb-2005    Armin

jetoel, Free Rider,

Nee, de analogie gaat wel op, maar je moet hem niet te letterlijk nemen. Concurentie is geen argument, want de markt is altijd deels lokaal en niet transparant. In dit voorbeeld: In een wijk kun je niet zondermeer nieuwe supermarkten starten en mensen gaan niet oneindig reizen. Perfecte marktwerking treedt namelijk nooit op.

Het idee dat het stijgen van prijzen van het ene product altijd gepaard gaat met een daling elders is ook niet waar. De wijkbewoners zijn te klein om een sigificante invloed te hebben op het prijspeil elders, waardoor, ook al hebben ze iets minder te besteden (omdat ze meer in mijn super uitgeven), de prijzen door hun lagere aanbod niet zullen dalen in de omgeving. Bij grote bedragen wel, maar het gaat logischerwijs om lage verhogingen. Marktwerking is immers zoals gezegd nooit perfect tot op micro-niveau. Maar ook op macro-niveau zie je dit gebeuren.

Zodra de welvaart van een natie stijgt, stijgen ook de prijzen een beetje mee. "Voor hetzelfde goud kan men minder brood kopen."

En zoals gezegd: de geldhoeveelheid zal nooit constant blijven. Zelfs niet met goud als basis. Banken vermeerderen de girale hoeveelheid door speculatief uitlenen (en overheden zullen nog steeds gretig de drukpersen laten rollen.).
Dus de hoeveelheid geld tov goud zal toenemen, waardoor de waarde van het (girale) briefje daalt. Maar omdat niemand fysiek een stapel goud in zijn schuur heeft liggen, zijn de mensen simpwelweg effectief een deel van hun goud kwijt door beide mechanismen. Goud blijft dan misschien evenveel waard, maar iedereen heeft er minder van. Dat is effecief hetzelfde als inflatie.

---

01-feb-2005    jetoel

"In een wijk kun je niet zondermeer nieuwe supermarkten starten en mensen gaan niet oneindig reizen. Perfecte marktwerking treedt namelijk nooit op."
- Waarom niet? Ik heb inmiddels in mijn wijk, weliswaar op dezelfde locatie, 8 verschillende supermarkten in 20 jaar zich zien installeren. De Aldi's en Lidl's kenden we zo'n 15 jaar geleden hier ook niet. In Spanje bestaan grote malls waar verschillende supermarktketens hun locatie betrekken.

Perfecte marktwerking is een concept waar we niets aan hebben. "Fortunately, the case for liberty does not hinge on markets' being perfectly competitive or satisfying the efficiency criterion of neoclassical economics. ....it should be noted that Hayek's and Mises's advocacy of the market stem in large part from their observation that knowledge is never perfect and that free exchange is the best way to overcome that imperfection. As Kirzner noted, far from being necessary for the defense of capitalism, the assumption of perfect knowledge implies that markets are unnecessary."

"Het idee dat het stijgen van prijzen van het ene product altijd gepaard gaat met een daling elders is ook niet waar."
- Dan mag jij me uitleggen hoe bij een gelijkblijvende geldhoeveelheid van Jantje hij evenveel steeds duurder wordende producten kan blijven kopen. Geld en inflatie zijn niet beperkt tot een wijk, maar gelden voor het gehele gebied waar dat geld als ruilmiddel gebruikt wordt.

---

01-feb-2005    Armin

jetoel, nu ga je weer letterlijk op het voorbeeld in. Feit is, en ik mag hopen dat je nie dat gaat ontjkennen :-) - dat perfecte marktwerking een illusie is. Meer technisch, markten ruimen niet altijd, prijzen passen zich direct niet aan aan gewijzigde omstandigheden in vraag en aanbod. In theorie handelt iedereen rationeel, is iedereen volledig geïnformeerd, etc. In werkelijkheid niet.

Markten zijn voor een deel altijd dus altijd lokaal en ontransparant.

Tweede punt is dat als prijzen van een product hier inderdaad niet altijd gepaard gaan met een daking elders. Ook dit komt door de niet perfecte marktwerking.

Je tweede punt: Bij een constante geldhoeveelheid (hetgeen dus op zich al een puur theoretisch iets is), zal bij een stijgende prijs hier, soms enkel de welvaart dalen in de zin dat men minder kan kopen voor hetzelfde geld (= inflatie). Ofwel, hij/zij koopt niet meer van de duurder producten, maar minder. Welvaart daalt dan dus. Op natieniveau: BBP daalt, bij gelijke M.

Inflatie uit zich enkel anders, omdat men verbiedt geld bij te drukken/maken, (Iets wat in de praktijk dus gewoonweg niet lukt.) maar het principe is hetzelfde: minder goederen voor hetzelfde geld.

---

01-feb-2005    martin

"In theorie handelt iedereen rationeel, is iedereen volledig geïnformeerd, etc. In werkelijkheid niet"

Dat ligt er maar net aan *welke* theorie. Volgens Gods Wo... eh, de theorie van de Oostenrijkse School is dat zeer zeker niet het geval. Sterker nog, één van de punten van kritiek van de "Oostenrijkers" op de mainstream is dat de laatsten modellen gebruiken waarin iedereen rationeel en volledig geïnformeerd is, prijzen zich vanzelf en in realtime aanpassen etc.. Dergelijke modellen hebben volgens "Oostenrijkers" niks met de realiteit te maken.

---

01-feb-2005    martin

Armin schreef eerder:

"Het gevaar van inflatie door geld bijmaken blijft. Het eventuele nut van goud zit hem dus niet daarin."

De gedachte is dat mensen de mogelijkheid hebben hun papiergeld tegen een vastgestelde koers voor goud in te wisselen en omgekeerd. Dat zet een rem op de papiergeldcreatie. Als er te veel papiergeld bijgemaakt wordt, stijgt de goudprijs en wordt het interessant om je papiergeld in te wisselen voor goud, en dat goud vervolgens te verkopen voor meer papiergeld dan je eerst had, waarna je het spel kan herhalen.

Ik ben het met je eens dat dit systeem niet onfeilbaar is. Immers als het wel onfeilbaar zou zijn zouden we nu nog met door goud gedekte guldens betalen.

"Zo'n 100 jaar gelden zijn we afgestapt van goud als basis, omdat het geen zin meer had. De economieen groeiden bijvoorbeeld te hard, en giraal geld werd steeds belangrijker. Goud werd ompraktisch. Eerst als betaalmiddel, later ook als dekking door tal van redenen."

Afgestapt van goud als basis zijn "we" pas definitief in 1971. (Overigens lijken er nog best veel mensen te zijn die denken dat ergens voor elke euro een korreltje goud bewaart wordt. Als ik dit wel eens ter sprake breng is er steevast iemand die daar mee aan komt, en niet per sé iemand van ruim voor 1971.) De reden was domweg dat de Amerikaanse centrale bank leeg begon te lopen.

"Zoals gezegd is het namelijk niet de insentrieke waarde van goud zelf, maar puur het vertrouwen dat goud zijn waarde geeft."

Dat klopt. Mensen accepteren een betaalmiddel omdat ze er op vertrouwen het zelf als betaalmiddel te kunnen gebruiken. Dat vertrouwen is terug te voeren op eerdere transacties. Als je ver genoeg terug gaat kom je aan het punt dat het betaalmiddel geen betaalmiddel was, maar een gewoon goed dat wél om zijn intrinsieke eigenschappen begeert werd. Bepaalde goederen zijn makkelijker te ruilen dan andere, en zodoende worden ze interessant voor indirecte ruil (ik wil mijn koe wel ruilen voor jouw kippen, ook al wil ik eigenlijk geen kippen, omdat ik weet dat ik die kippen nou eenmaal makkelijker kan ruilen dan een koe). Op een gegeven moment komen bepaalde goederen bovendrijven als betaalmiddel. In de Westerse Wereld (en op veel andere plekken) is dat gebeurt met goud en zilver. Het is een langdurig proces geweest om goud en zilver te vervangen door papiergeld.

---

01-feb-2005    Erik

In theorie handelt iedereen rationeel, is iedereen volledig geïnformeerd, etc. In werkelijkheid niet

Dit beeld is inmiddels wel wat achterhaald. Er is de laatste jaren vrij veel vooruitgang geboekt op het gebied van het maken van economische theorieen waarbij er rekening mee wordt gehouden dat mensen niet altijd rationeel handelen. Voor een overzicht over verschillende stromingen en ontwikkelingen zijn deze links wel aardig.

http://en.wikipedia.org/wiki/New_classical_economics

http://en.wikipedia.org/wiki/New_Keynesian_economics

---

01-feb-2005    jetoel

@ Erik,

"Er is de laatste jaren vrij veel vooruitgang geboekt op het gebied van het maken van economische theorieen waarbij er rekening mee wordt gehouden dat mensen niet altijd rationeel handelen."
- Mises heeft het in zijn eerste hoofdstuk juist over het rationaliteitsprobleem. Menselijk handelen is volgens hem per definitie rationeel. Zou het irrationeel zijn dan spreek je niet meer over menselijk, maar over dierlijk handelen. Als we spreken over irrationeel menselijk handelen (wat in principe een contradictio in terminis is) dan zouden we het kunnen hebben over handelen agv psychologische ziektes. Zijn acties van mensen die dusdanig ziek zijn en hun vermogen tot menselijk redeneren nog wel te classificeren als menselijk? Ik betwijfel het. Wat betreft marktwerking kan ik me dus al helemaal niet voorstellen hoe ruil irrationeel kan zijn. Alle ruil is rationeel. Immers ex-ante gaan beide partijen ervan uit dat hun keuze leidt tot een doel met hoger nut.

---

02-feb-2005    Alto

"Mises heeft het in zijn eerste hoofdstuk juist over het rationaliteitsprobleem. Menselijk handelen is volgens hem per definitie rationeel."

Een dergelijke (behavouristische) definitie van rationaliteit is helaas nog onvruchtbaarder dan die van de neo-klassieken.

Hoewel ten gunste van de neo-klassieken nog gesteld kan worden dat hun definitie van rationaliteit nooit bedoeld was als een correct "beeld" van menselijk handelen maar een assumptie die tot zinvolle (normatieve) uitspraken en toetsbare voorspellingen kan leiden.

De defnitie van von Mises en Rothbard (ea) is echter net zo nutteloos als de wagonladingen methodologische verhandelingen en ongeinformeerde kritieken die zo karakteristiek zijn voor de hedendaagse "Oostenrijkse School".

"Sterker nog, één van de punten van kritiek van de "Oostenrijkers" op de mainstream is dat de laatsten modellen gebruiken waarin iedereen rationeel en volledig geïnformeerd is, prijzen zich vanzelf en in realtime aanpassen etc.. Dergelijke modellen hebben volgens "Oostenrijkers" niks met de realiteit te maken."

Die kritiek is te grof. De mate waarin mensen in overeenstemming met de assumpties van de neo-klassieken handelen is variabel en verschilt per context.

In de tweede plaats is het merkwaardig dat juist de Oostenrijkers de mogelijkheid over het hoofd zien dat irrationeel handelen in een vrije markt niet zelden het effect is van overheidsinterventie.

---

02-feb-2005    jetoel

@ Alto,

Het informatieprobleem is een ander vraagstuk dan het rationaliteitsprobleem. Op mises.org staan nogal wat artikelen die gaan over de perfect market of market failure.

Het uitgangspunt van 'de Oostenrijkers' is dat het informatieprobleem het best aangepakt kan worden in een vrije markt ofwel vrijwillige ruil (garanties, consumentenorganisaties etc.). Ervan uitgaan dat bureaucraten het informatieprobleem beter zullen aanpakken dan de bij de ruil betrokken partijen klinkt niet echt aannemelijk.

---

02-feb-2005    Meeeh

Michielsens: "Inhoudelijk goed stuk, maar was het nou echt nodig het zo te schrijven dat ook mavo-ers het kunnen begrijpen?"

Ja

---