Video: Waarom kapitalisme werkt
 |
De wereld is vol ongelijkheid en onrechtvaardigheid. Sommigen worden rijk geboren en anderen arm en miserabel. In deze interessante Channel 4 documentaire gaat de jonge Zweedse schrijver Johan Norberg naar Taiwan, Vietnam, Kenia en Brussel om de oorzaken daarvan te vinden en te bepalen wat de gevolgen zijn van kapitalisme en globalisering.
Norberg meent dat de wereld niet teveel kapitalisme, globalisering en multinationals kent, maar te weinig. Volgens hem zijn de anti- en anders-globalisten een gevaar voor de mensen die ze zeggen te verdedigen. Hun goede bedoelingen leiden niet tot een betere wereld en Norberg geeft in een optimistisch verslag weer waarom zij onwetend en gevaarlijk zijn. Kapitalisme is niet de bedreiging waarvoor het vaak gehouden wordt maar juist de redder.
Voor zover bekend hebben de Nederlandse omroepen deze documentaire helaas nog niet uitgezonden, naar gelukkig biedt Google Video uitkomst. Kijk met verwondering naar de ervaringen van mensen die het moderniseringsproces hebben doorgemaakt en leer van de opmerkelijke cijfers en feiten die Norberg in deze documentaire voorschotelt.
Inhoudsopgave:
00:00 - 03:00 Introductie in Stockholm
03:00 - 17:30 Landhervormingen en modernisering in Taiwan
17:30 - 31:00 Vietnam: De goede daden van Nike
31:00 - 46:00 Kenia :Waarom is Afrika nog arm?
46:00 - 49:00 Brussel en het gevaar van anders-globalisten
Gerelateerde links:
- De nobele daden van Nike
- Hernando de Soto en zijn oplossing voor de wereldarmoede
- Kapitalisme en gelijkheid
- 'De wereld heeft meer kapitalisme nodig'
- Markt en moraal
Plaats reactie - 34 reactie(s):
12-dec-2006 BigGayAllah
Voor een groter beeld
http://video.google.nl/videoplay?docid=5633239795464137680
12-dec-2006 Mickey Mouse
Op 18:00 minuten is een geweldige demonstratie te zien van anti-globalisten. Erg grappig. Met groot gevoel voor overdrijving portreteren zij een Nike-manager die staand in een grote schoen de trekkers ervan de zweep laat voelen. Emotie boven ratio.
Als libertariers slechts een tiende van de actiebereidheid zouden hebben als anti-globalisten zou de vrijheid niet ver meer weg zijn. Nu duurt het wat langer. Schijnbaar doen logica en feiten er langer over dan emoties om over te brengen. En ze zijn ook minder sexy natuurlijk.
13-dec-2006 Wolverine
Het nadeel is alleen dat je op den duur met enorme hoeveelheden ongeschoolde arbeiders zit. zoals nu langzaam in Nederland gebeurd. Sommige mensen zijn nu een maal niet slim en zullen dat ook niet worden. Als je al hun arbeid exporteerd, of aan allochtonen geeft, worden wij dan niet extra belast met belastingen?
Hoe kijken jullie hiertegenaan?
13-dec-2006 Jozef
@Wolverine
Het probleem is niet ongeschooldheid, maar minimumloon. Als je als fabrikant verplicht wordt om een tientje per uur te betalen aan een lopende band-arbeider, dan is het niet zo vreemd dat je je heil elders zoekt.
Nu kun je zeggen dat het in Nederland niet mogelijk is om te wonen, reizen en eten als je minder krijgt dan het minimumloon, maar als de overheid de absurde regels voor woningbouw en de gigantische belasting van auto's zou afschaffen, was ook dat probleem de wereld uit.
Helaas is de realiteit dat de overheid deze wetten nooit zal afschaffen. Eerder zullen ze nog meer wetten aannemen om de oude in stand te kunnen houden. Zoals bijvoorbeeld aan bedrijven verplichten hun arbeid in Nederland te halen, of een emigratieverbod.
Maar één ding is zeker: wat er ook gebeurt, de belastigen en accijnzen zullen toenemen.
13-dec-2006 johannes
Nederland zit in de middenmoot als het om loonkosten gaat, maar wat het helemaal duur maakt zijn de secundaire arbeidskosten, en arbowetgeving en milieuwetgeving, etc, etc.
Daarnaast is er het onzekere element van de politiek die zich constant bemoeid met de economie en bedrijfsleven. Dat nekt zich in een globale marktplaats.
14-dec-2006 Owl
Wolverine,
Als je het puur menselijk en globaal bekijkt en je ziet dat voor het loon van een "arme" laagopgeleide Nederlander in China 10 echt arme mensen een baan kunnen krijgen die beter is dan wat ze nu hebben, lijkt me de keus snel gemaakt. Socialisten die vinden dat "onze" armen meer beschermd moeten worden ten koste van die 10 Chinezen, hangen in feite een uiterst asociale versie aan van "eigen volk eerst".
Als je echte vrijhandel zou hebben tussen Nederland en Derde Wereld, zou je (neem ik als niet-econoom aan) ook toegang krijgen tot hun goederen, voor derdewereldprijzen. Dat zou, indien de door Jozef en Johannes genoemde arbeidskosten zoals het minimumloon ook echt gekoppeld zijn aan de prijzen van bepaalde producten, de lonen flink kunnen verlagen. Zonder koopkrachtsverlies, en met een betere concurrentiepositie tot gevolg. Bovendien kan het zijn dat de winst aan goedkopere producten uit het buitenland de hogere kosten van uitkeringen aan (tijdelijk) werkeloze Nederlanders kunnen compenseren. Zo niet, kun je wellicht altijd nog een invoerheffing instellen die gelijke tred houdt met de (door buitenlandse concurrentie ontstane) kosten voor uitkeringen. Al moet je met dat soort maatregelen altijd uitkijken voor misbruik door de overheid en mogelijk onbedoelde en onbekende neveneffecten.
In het meest extreme geval zouden de Nederlanders die niet in staat zijn om een andere baan te krijgen, met de arbeid mee kunnen trekken. Maar dat lijkt me niet nodig.
14-dec-2006 Wolverine
OK, bedankt voor de uitleg.
Ik ben het heel erg met jullie eens hoor. alleen dat vraagstuk was voor mij alleen niet duidelijk. Nu nog niet echt, want ze schaffen nooit alles in eens af, en als je dat wel doet, wordt het eerst een chaos. en inderdaad als je maar een kwart krijgt wat je werggever aan je kwijt is, ja dan zijn de loonkosten voor een werknemer wel heel erg hoog.
14-dec-2006 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
"ze schaffen nooit alles in eens af, en als je dat wel doet, wordt het eerst een chaos."
Hoewel ik dat zelf ook altijd gedacht heb, kan ik me ook voorstellen dat de schade juist beperkt wordt, omdat we dan niet eerst zitten te sukkelen in een overgangsfase. In een crisissituatie (bijvoorbeeld een oorlog waarbij alles op de kop gezet wordt) zie je toch dat mensen vindingrijk zijn en beschikken over flink aanpassingsvermogen. Toen de (nationaal) socialisten ons landje binnenvielen draaiden de ziekenhuizen ook gewoon door, en kreeg iedereen te eten (natuurlijk afgezien van de schade die de oorlog an sich heeft veroorzaakt). Business as usual.
Laten we eerst beginnen met te stoppen met subsidies geven. Subsidies zijn giften aan organisaties die geen geld kunnen krijgen van helder denkende mensen. Scheelt alweer iets van 1000 euro per Nederlander (incl babies en ouden van dagen) per jaar.
15-dec-2006 Diadem
Toch klopt er iets niet in dit verhaal. Namelijk wat betreft de invoerheffingen en exportsubsidies.
Invoerheffingen maken de markt kleiner. Als Europa invoerheffingen heft, verdwijnt de Europese markt eigenlijk, vanuit Afrika gezien. De wereld wordt een stukje kleiner. Maar dat maakt Afrika toch niet arm? Wij zijn toch ook niet arm omdat we niet met Atlantis kunnen handelen?
De tweede zijn exportsubsidies. Waarom worden andere landen armer als wij ze goedkoop spullen leveren? Trek dit eens in het extreme door. Stel dat vanaf morgen de goden in de hemel in heel Nederland manna uit de hemel laten vallen. Landbouw zou op slag overbodig worden.
Zouden wij hier armer van worden? Integendeel. De meest mensen zouden meer geld overhouden voor andere dingen. En die paar boeren zouden ander werk vinden. Het kan toch niet zo zijn dat je armer wordt van dingen gratis krijgen? Integendeel, je houdt geld over voor andere zaken, en arbeidspotentiëel om die andere zaken te produceren.
Vooruitgang bestaat juist omdat onze arbeidsproductiviteit steeds hoger wordt. Vroeger moest 90% van de mensen op het land werken puur om genoeg voedsel te hebben. Dat werd steeds minder, waardoor er mensen over waren voor andere zaken, zoals huizen bouwen, fietsen maken en computerchips produceren. Dat creëert welvaart en vooruitgang. De totale productie is groter, dus is er meer per persoon beschikbaar. Gratis krijgen van voedsel is alleen maar een extremum van deze trend, een oneindige arbiedsproductiviteit in de landbouwsector.
Ik wil best geloven dat in de praktijk invoerheffingen en exportsubsides nadelig zijn voor landen als Kenia (en ze zijn dat vanzelfsprekend ook voor onszelf). Maar waarom dan? Ik kan geen fouten ontdekken in bovenstaande redeneringen.
15-dec-2006 Owl
Diadem,
Afrika wordt misschien niet armer van Europese invoerbeperkingen, maar het wordt ook niet rijker. Het moet echter wel schulden afbetalen aan Westerse crediteurs, zoals het IMF, in harde valuta zoals de dollar of euro neem ik aan, maar ze heeft niet de mogelijkheid om dit geld te verdienen aan diezelfde Westerling. Natuurlijk hadden die Afrikaanse overheden nooit in naam van hun hele volk leningen moeten afsluiten die ze niet konden terugbetalen, en zeker niet met geld uit het buitenland, maar nu zitten ze er wel mee.
Ook landen die weinig Westerse schulden hebben, hebben nu geen toegang tot Europese consumenten. Misschien wel Europese investeerders, maar dat betekent ook dat het rendement van die investeringen naar Europa verdwijnt. Bovendien, zolang die handelsbeperking er is, valt er niet zoveel aan investering in Afrika te verdienen. Ze kunnen immers alleen investeren als dit een rendement oplevert, en dat moet dan van Afrikaanse consumenten komen. Met toegang tot Europa kun je in Afrika investeren, waarbij je goedkope arbeid kunt gebruiken en het product duur verkopen aan de Westerse markt.
Dat exportsubsidieverhaal vraag ik me zelf ook wel eens af. Waarom zou inderdaad het gratis of met korting krijgen van een product negatief zijn? Dat is immers hetzelfde als onze handel met China. Dat land subsidiëert de meeste producten niet, maar het effect is hetzelfde: Goedkopere producten dan wat wij hier kunnen maken. Dus moeten de lonen hier omlaag om te kunnen concurreren. Dan zijn er twee mogelijkheden. Als alleen bepaalde producten goedkoper zijn, moeten mensen in die sector een andere baan vinden, of genoegen nemen met dalende lonen en koopkrachtsverlies. De mensen in andere sectoren hebben de winst van lagere prijzen en gelijkblijvende inkomsten. Als daarentegen alle (of in ieder geval de essentiële of meest gekochte) producten goedkoper worden, kunnen alle lonen dalen, zonder koopkrachtsverlies, en zou het qua werkgelegenheid niet echt veel verschil moeten maken.
Als Europa goedkoop voedsel aan Afrika verkoopt, moet dit in ruil voor andere Afrikaanse producten gebeuren. Ze verkopen immers niet graan in ruil voor graan. Dus gaan de niet-boeren (of boeren die iets produceren dat Europa niet goedkoper verkoopt) in Afrika er dubbel op vooruit: ze hoeven minder te betalen voor voedsel én er is meer vraag naar hun producten vanuit Europa. Dan kunnen boeren van vak (of gewas) veranderen en de producten gaan produceren die Europa vraagt in ruil voor voedsel.
Als Europa gratis voedsel weggeeft, gaan de niet-boeren in Afrika er in eerste instantie ook op vooruit, maar omdat hun consumentenmarkt dan volledig uit Afrikanen bestaat en de vraag naar hun producten kleiner wordt omdat de boeren minder verdienen, moeten ze die winst van goedkoper voedsel doorberekenen aan hun consumenten via lagere prijzen. Dus dan lijkt het me een neutrale bezigheid. Of zelfs een positieve, want er is wel meer voedsel en de boeren kunnen nog steeds evenveel kopen van de Afrikaanse niet-boeren die voor hun inkomen volledig van de koopkracht van die boeren afhankelijk zijn.
Maar of dit allemaal klopt? Misschien kan iemand het duidelijker uitleggen of mij corrigeren, want ik kom er niet helemaal uit.
15-dec-2006 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
Om de grote lijnen te volgen:
Ja, als je iets gratis krijgt, terwijl je er niets of weinig voor hoeft te doen, dan is dat voor jou positief. Criminelen proberen (op oneerlijke wijze) ook zo weinig mogelijk te doen en zoveel mogelijk te ontvangen, uitkeringstrekkers ook, en ook werknemers en werkgevers. Welvaart is in mijn ogen zoveel mogelijk waar voor jowu gedane moeite.
Het nadeel van dingen gratis geven is dat mensen (in dit geval de afrikanen) dan wel afhankelijk worden van dat gratis produkt. Op zich ook geen probleem, zolang dit produkt gratis blijft. Dus als wij de afrikanen van gratis eten gaan voorzien maak je er de lokale landbouw mee kapot, maar dat maakt niet uit als het eten maar gegarandeerd binnenkomt.
Ik hoef hier niemand te overtuigen van de wispelturigheid van de politiek, dus dan zie je ook meteen dat gratis produkten leveren géén goed idee is, zeker op de langere termijn.
15-dec-2006 Owl
Frenkelfrank,
Even ter aanvulling op mijn reactie: Ik ben absoluut tegenstander van (export)subsidies en invoerheffingen. Het ging alleen om de vraag of bijvoorbeeld de Derdewereldlanden daar last van hebben. Van die invoerheffingen kan ik aannemen dat het in ieder geval welvaartsgroei van zowel Derde Wereld als het Westen in de weg staat, maar niet per se armer maakt (tenzij er eerst al vrijhandel was en die abrupt wordt gestopt). Van die exportsubsidies lijkt het me dat vooral het land dat die subsidies geeft het meeste nadeel ondervindt.
15-dec-2006 Diadem
Mjah, zoals ik al zei: Wij worden ook niet armer van het feit dat we geen vrije handel met Atlantis hebben. Evenzo zou Afrika er niet armer van kunnen worden als wij enorme muren om Europa heen zetten (zolang we ze niet op een andere manier nog uitbuiten).
Vanzelfsprekend worden ze er ook niet rijker van. Maar dat betekent niet dat we ze iets aandoen. Net zo min als dat ik mijn lokale groenteboer iets aandoe door naar de supermarkt te gaan.
Misschien is het wel zo dat zonder de rijkere afzetmarkten, en rijke investeerders uit het Westen, het nog honderden jaren gaat duren voordat Afrika zichzelf tot ons niveau heeft opgetrokken, net zoals het bij ons honderden jaren duurde. Dat zou kunnen.
En vanzelfsprekend ben ik ook niet tégen vrijhandel. Integendeel. Ik merk alleen op dat het niet bestaan van vrijhandel niet schadelijk is voor Afrika, zoals de film beweert. Ze missen alleen het voordeel. En voordeel dat ik ze vanzelfsprekend wel gun. En wat ik mezelf ook gun, trouwens ;)
En de exportsubsidies. Tsja. De onzekerheid ervan is idd een groot probleem. En misschien is iets 'bijna gratis' krijgen ook wel anders dan iets helemaal gratis krijgen. In beide gevallen maak je de lokale markt kapot, maar in het eerste geval haal je ook nog eens geld het land uit. Als ze dat geld niet terug kunnen verdienen door grote muren van importsubsidies, dan is dat natuurlijk wel een probleem.
Vrijhandel blijft het beste, natuurlijk. Edoch zou ik daar één kanttekening op willen maken. Het lijkt mij, in een onzekere wereld waarin niet alle landen waar je mee handelt even democratisch zijn, en even stabiel, geen goed idee om je afhankelijk te maken van buitenlands graan. Hoge importbelastingen op landbouwprodukten kan ik dus wel begrijpen. Uit militair belang.
Exportsubsidies echter niet, en importbelastingen op allen adere producten ook niet.
Afrikan kan dan goedkoop textiel en schoenen naar ons exporteren. Landbouwgoederen niet, maar goed, dat hebben de aziatische tijgers ook niet gedaan, en die zijn ook rijk geworden...
16-dec-2006 Owl
Diadem,
Door juist op landbouwproducten een beperking te zetten ontneem je wel Afrika een product waar ze bij uitstek een voordeel in hebben. Dan moeten ze concurreren met zowel Europese high-tech en Aziatische low-tech producten. En draaien we onszelf een poot uit.
Bovendien is het een glijdende schaal. Welk product kun je immers niet als "essentiëel" beschouwen in een moderne maatschappij? Is een flinke voedselvoorraad voor enkele jaren aanleggen (en dat kan ook aan private personen worden overgelaten) niet beter? Dan kan in het geval van een plotselinge importstop alsnog worden overgeschakeld op eigen landbouw, en bescherm je je bovendien ook tegen eigen misoogsten. Het is ook niet waarschijnlijk dat de hele wereld gelijktijdig een lucratieve handel met ons land zou stopzetten.
De landbouw zou zich trouwens best wel eens kunnen handhaven, ook met concurrentie uit Afrika, omdat we hier veel grootschaliger en minder arbeidsintensief produceren, en minder transportkosten hebben. Wie weet wat er kan gebeuren als die boeren echt moeten concurreren. Zo niet, is het nog geen ramp. Als je Afrika enige jaren vrije markt en vrijhandel geeft, zou ze binnen niet al te lange tijd zo in welvaart gestegen zijn, dat het prijsvoordeel sowieso wegvalt en landbouw hier weer kan meedingen.
16-dec-2006 Siward
"Als libertariers slechts een tiende van de actiebereidheid zouden hebben als anti-globalisten zou de vrijheid niet ver meer weg zijn. Nu duurt het wat langer. Schijnbaar doen logica en feiten er langer over dan emoties om over te brengen. En ze zijn ook minder sexy natuurlijk."
Lijkt me een prachtig idee om met 500 man door Den Haag te trekken en leuzen te roepen als: "Belasting is diefstal!" en "Uw verzorgingsstaat is de onze niet!"
Toch denk ik niet dit ooit nog mee te mogen maken... :(
17-dec-2006 beek
@Siward,
Nou...men hoeft niet noodzakelijk libertarier te zijn om belastingen (en dan vooral die belastingen die in een grote pot verdwijnen, die dus niet 'geoormerkt' zijn, (om even de ambtenarentaal te gebruiken), btw b.v.) als een vorm van diefstal te kwalificeren.
Lees de brievenrubriek van De Telegraaf.
Op dit gebied kunnen libertariers waarschijnlijk op onvermoede medestanders rekenen.
Punt is natuurlijk dat het voornamelijk blijft bij het spuwen van de gal.
Een echt belastingoproer kost kennelijk toch nog te veel.
Men heeft blijkbaar toch nog te veel te verliezen.
Personen als Boekovski, zouden ook in het 'vrije' westen vervolgde dissidenten kunnen zijn.
Hun talenten en vrijheid geworgd, door de Nederlandse KGB, de FIOD, en opgesloten, wegens toegepaste principes: het weigeren mee te betalen aan doelen waar men beslist NIET achter staat.
Maar in Holland zouden zij op nul erkenning en begrip kunnen rekenen:
'Eigen schuld, dikke bult.'
En: 'Ik betaal ook belasting, waarom hij niet?'
18-dec-2006 Owl
Beek,
Laten we ook die intense (Nederlandse?) mentaliteit van "Hij heeft meer dan ik en da's nie eerlijk" niet vergeten. Op NOVA was ook zo'n mens te zien dat "geestelijk trauma" heeft opgelopen omdat haar buren wel de hoofdprijs van de Postcodeloterij wonnen en zij niet (zij had geen loten gekocht). Ze gaat nu de loterij aanklagen. Als zo'n onderwerp ook maar semi-serieus op de Nederlandse tv verschijnt, zegt dat wel genoeg over het motief achter torenhoge (progressieve) belastingen.
18-dec-2006 Owl
P.S.
Ik zag even later dat dit onderwerp ook al op Vrijspreker ter sprake is gekomen. Moest ook haast wel, gezien de absurde anti-liberale aard ervan.
23-dec-2006 Nijtram
Als Europa die 'muur' wil plaatsen met invoerheffingen heeft Afrika daar geen direct nadeel bij (behalve geen/beperkte export mogelijkheden).
Daar moet dan wel tegenover staan dat Europa geen producten moet dumpen in Afrika ter voorkoming dat Afrikaanse boeren oneigenlijk worden weggeconcureerd. Nu gebeurt beide dus vindt het toetredingsproces van Afrikaanse landen tot de globale markt zeer moeizaam plaats.
24-dec-2006 Marleen
Ik vond deze documentaire een mega-eyeopener, die eigenlijk een groot deel van mijn cognitieve dissonantie tussen mijn voorkeur voor het kapitalistische systeem en de mij aangeleerde anti-globaliseringsgevoelens grotendeels heeft weggenomen.
Verplichte kost voor iedereen, die jarenlang gehersenspoeld is door de eenzijdige berichtgeving op de nederlandse (door en door verlinkste) televisie.(En die de kans dat dit ook werkelijk wordt uitgezonden reduceert tot minder dan 0).
24-dec-2006 JSK
Als Europa die 'muur' wil plaatsen met invoerheffingen heeft Afrika daar geen direct nadeel bij (behalve geen/beperkte export mogelijkheden).
Geen exportmarkt lijkt mij een gigantisch nadeel, eigenlijk. Denk maar aan waar wij zouden zijn zonder onze exportmarkten. In het armenhuis, hoogst waarschijnlijk.
25-dec-2006 Diadem
@ JSK
De wereld als geheel heeft ook geen exportmarkt. Als een land een exportmarkt nodig heeft om zich te ontwikkelen moet dat ook voor de wereld als geheel gelden.
Dus óf grote delen van de wereld (Afrika) zijn voor altijd gedoemd om arm te zijn óf een exportmarkt is niet nodig voor ontwikkeling.
Either way, Afrika is niet arm door onze importheffingen.
25-dec-2006 martin
Diadem,
Uiteraard zou Afrika zich ook volledig zelfstandig kunnen ontwikkelen, maar dan moet je er op rekenen dat dat net zolang duurt als het voor de 'westerse wereld' geduurd heeft.
Het is welvaartsbevorderend als op grotere schaal handel gedreven kan worden. Zou de EG zich afsluiten voor alle handel met de buitenwereld dan zou dat een aderlating zijn, maar een redelijk welvaartspeil zou waarschijnlijk nog kunnen. Nederland zou zonder handel met de buitenwereld een arm land zijn, Monaco zou verhongeren.
Conclusie: zonder handelsbeperkingen zou Afrika minder arm zijn, en zou in de toekomst de armoe (sneller) afnemen.
Dan blijft de vraag of je kunt zeggen dat Afrika arm is *door* 'onze' handelsbelemmeringen. Maar dat is meer een discussie over de semantiek van het woord 'door'.
26-dec-2006 JSK
@Diadem:
De wereld als geheel heeft ook geen exportmarkt. Als een land een exportmarkt nodig heeft om zich te ontwikkelen moet dat ook voor de wereld als geheel gelden.
Ik weet dat jouw redenering logisch klinkt, maar toch is het onzinnig: de meeste Afrikaanse landen zijn geen afspiegeling van 'de gehele wereld'. Grote landen (met grote economieen) hoeven het niet zo zeer te hebben van de handel: de Verenigde Staten, de Europese Unie en (min of meer) Rusland kunnen een breed scala aan producten zelf produceren. Zet daar tegenover landen als Niger of Kameroen, met hun zeer eenzijdige economie, en je snapt wellicht wat ik bedoel.
Either way, Afrika is niet arm door onze importheffingen.
Mwah, ik heb niemand dat horen beweren. Jij wel?
26-dec-2006 Peter de Jong
Goeie video! Toch is niet globalisering maar productiviteitsverhoging de motor van welvaartsgroei. En productiviteitsverhoging wordt bereikt door arbeidsdeling en automatisering. Norberg zou zich beter daar eens op kunnen concentreren. ;-)
Productiviteitsverhoging zorgt er voor dat de uurlonen kunnen stijgen, terwijl de kosten per geproduceerd product of geproduceerde dienst kunnen dalen. Op die manier neemt de afzetmarkt vanzelf toe, want producten of diensten die voorheen te duur waren voor grote groepen mensen, worden zo vanzelf betaalbaar.
26-dec-2006 Peter de Jong
Misschien ter verduidelijking:
In iedere economie van een bepaalde omvang ontstaat een evenwicht tussen de mate van automatisering en volledige werkgelegenheid. Automatisering zorgt immers voor uitstoot van arbeid. Maar zolang er in andere, minder geautomatiseerde sectoren nog een arbeidsvraag is zien we een doorstroming van werknemers van de landbouw, naar de industrie en vandaar weer naar de dienstensector. Zo blijft de afzetmarkt in stand en blijft de welvaart groeien.
Zodra echter de opvangcapaciteit van die minder geautomatiseerde sectoren volloopt (we hebben het hier immers over een economie met een begrensde omvang) loopt bij toename van de automatisering de werkloosheid op. Het grotere aantal werklozen en het drukkende effect daarvan op de lonen verkleint het aantal koopkrachtige mensen en daarmee de afzetmarkt. Automatiseren wordt dan minder rendabel. Er stelt zich een nieuw evenwicht in en de welvaartsgroei stopt.
Het beschikbare investeringskapitaal is dan echter sterk gegroeid. Het heeft geen zin dit binnenlands te investeren. Dit kan ivm de hoge loonkosten uitsluitend in automatische fabrieken. Maar dat leidt alleen maar tot verdere uitstoot van arbeidsplaatsen en dus een verder krimpende afzetmarkt. De enige oplossing is dit geld te steken in fabrieken in lage-lonen landen zoals China en India.
De producten uit die nieuwe fabrieken zijn in eerste instantie te duur voor de plaatselijke markt, maar wel weer betaalbaar voor de lage inkomens in de rijke landen. Per saldo wordt zo de stagnerende groei van de eigen binnenlandse markt doorbroken. Tegelijkertijd begint er in die lage-lonen landen een welvaartsgroei waardoor er ook daar snel een rijke elite ontstaat. Die elite is vervolgens in staat om dure merkartikelen uit de fabrieken in de rijke landen te kopen. Zo groeit ook van deze fabrieken de afzetmarkt weer. Samen met de sterk vergrote efficiency van het internationale transport zijn dit de voornaamste redenen voor de globalisering.
26-dec-2006 Victor
@Peter de Jong: je zit er weer naast Peter. Globalisering ìs o.a. internationale arbeidsverdeling.
26-dec-2006 Peter de Jong
Niet echt Victor, ontwikkelingslanden kunnen niets wat wij ook niet kunnen. Ze doen juist hetzelfde.
Hun productiviteit per werknemer ligt gewoonlijk lager dan die bij ons, hun enige voordeel is dat hun uurlonen nog veel lager liggen, zodat per saldo hun producten en diensten goedkoper zijn dan de onze.
Dat noodzaakt ons om te innoveren en iets te gaan doen dat ze in de ontwikkelingslanden nog niet (of nog niet zo goed) kunnen als wij. De SP en andere xenofoben schijnen hier een hekel aan te hebben ;-)
Als het lukt om te innoveren heeft dit inderdaad een verhoging van de productiviteit tot gevolg. Maar als dit niet lukt is er alleen maar sprake van een verschuiving van arbeid en leidt globalisering helemaal niet tot productiviteitsstijging en de daaraan verbonden welvaartsgroei.
Overigens is globalisering slechts een tijdelijke panacae voor een stagnerende binnenlandse economie. Zodra de welvaart in de lage-lonen landen zover is gegroeid dat hun productiekosten plus de internationale transportkosten gelijk zijn geworden aan de productiekosten in de rijke landen, dan stopt de globalisering weer. Al het investeringskapitaal dat bij de rijke elite is geconcentreerd kan dan immers nergens meer heen. Verder automatiseren heeft geen zin, want de uitstoot van arbeid leidt tot krimp van de afzetmarkt.
Het ligt voor de hand dat de wereldwijde welvaart uiteindelijk zal stagneren rond het niveau in de VS en de EU over pakweg 25 jaar als het grootste deel van de wereldbevolking ons heeft ingehaald, waarbij er een evenwicht is tussen binnenlandse productiekosten en binnenlandse afzetmarkt.
29-dec-2006 Nijtram
@Peter
productiviteitsverhoging levert meer aanbod op. Als de vraagkant niet mee ontwikkelt komt er niet meer welvaart. Door het openstellen van markten (globalisering) De vraagkant wordt gestimuleerd.
Tevens kunnen landen dankzij verdere globalisering comperatief voordeel behalen zodat ze zich kunnen richten waar ze goed in zijn qua export en kunnen importeren wat anderen beter kunnen.
@JSK
Het dumpen van voedsel door Europa in Afrika levert ze daar een direct nadeel op (een boer in Afrika is kansloos en kan de boel opdoeken). Hoge importheffingen van Europa levert Afrika een indirect nadeel op. Die nuance probeerde ik aan te brengen...
30-dec-2006 Peter de Jong
Nijtram schreef: “productiviteitsverhoging levert meer aanbod op. Als de vraagkant niet mee ontwikkelt komt er niet meer welvaart”
Die ontwikkelt vanzelf mee. Er zijn dan immers hogere uurlonen mogelijk, terwijl de stuksprijzen dalen.
Wat daarna gebeurt geeft het diagram boven goed weer: de markt vergroot zich exponentieel. In de tekst in de figuur staat als voorbeeld: ‘as the average income in a society increases from $ 6,000 to $ 8,000 , the percentage of people that can now afford automobiles (with incomes of over $ 10,000) increases not only by 60% but by an exponential amount.’
Je hebt gelijk wat de negatieve gevolgen voor Afrika betreft van de EU import heffingen. Protectionisme (de tegenpool van globalisering) is overigens van alle tijden. Het legt de macht duidelijk bij slechts één van de marktpartijen.
Zo was in de 14e eeuw de bevolking in Europa gedecimeerd door de pest. Het geringe aantal overlevende boeren kreeg een geweldig machtige positie, want de landeigenaren zochten wanhopig naar landarbeiders. De boeren konden nu van het ene landgoed naar het andere trekken, veel hogere lonen vragen en een beter bestaan opbouwen. Deze toegenomen eisen van de horige klassen was veel landen echter een doorn in het oog en op grote schaal werden toen wetten aangenomen die het rondtrekken van de boeren aan banden legde.
Tegenwoordig kennen we nog de grote handelsblokken (VS, EU) die hun interne markten beschermen met hoge importheffingen en subsidies voor de eigen producenten. Arme ontwikkelingslanden zijn hierdoor niet goed in staat te concurreren. In plaats van de globalisering te omarmen als een middel om het bestaan van arme landen te verbeteren, pleiten linkse politici nu voor hoge importheffingen in de arme landen zelf, om de goedkope importen buiten de deur te houden.
“By means of glasses, hotbeds, and hotwalls, very good grapes can be raised in Scotland, and very good wine too can be made of them at about thirty times the expense for which at least equally good can be brought from foreign countries. Would it be a reasonable law to prohibit the importation of all foreign wines, merely to encourage the making of claret and burgundy in Scotland?”
~ Adam Smith (1723-1790) in The Wealth of Nations
24-jan-2007 Jimmy - qwertyGEEN@SPAMuiop.nl
Ik heb deze video op de site van de SP gepost. Een confrontatie met de feiten zal de mensen op dat forum geen kwaad doen. Integendeel. Een politieke beweging die vooral economische ingrepen voorstaat in de samenleving is alleen maar gebaat met nog meer economische kennis. Ik voegde de daad bij het woord.
Mijn verwachting was dan ook dat de mensen op dat forum opgelucht, blij en enthousiast zouden zijn, als bleek dat de gevaren die zij verbinden aan deregulering, globalisering en kapitalisme op misverstanden gebaseerd zijn.
De reacties waren - geheel tegen mijn verwachting - onaardig tov mijn post en Johan Norberg. Een hardnekkige vorm van het "blame-the-messenger" syndroom zullen we maar zeggen.
Links is na de fases van propaganda (jaren '60/'70), ontkenning ('80/'90) en ontreddering ('00) nu in de fase van blinde woede aangekomen.
We moeten deze mensen niet belachelijk maken, maar helpen om hun foutieve denkbeelden te doorprikken. Het slechte nieuws voor links - en ons - is dat we helaas nog een lange weg te gaan hebben.
Respect voor Johan Norberg
08-mrt-2007 Jimmy - qwertyGEEN@SPAMuiop.nl
Ik zou zo graag willen dat alle mensen in Nederland dit deze documentaire zouden zien. Wat ze vervolgens stemmen is hun zaak, maar dan weten ze iig waar ze voor of tegen zijn.
22-apr-2007 Ernst Naber - ceh.naberGEEN@SPAMquicknet.nl
Het is gewoonweg lachwekkend en soms regelrecht kwaadaardig hoe Norberg de werkelijkheid probeert te modelleren naar zijn heilideologie. Laat een paar stenengooiers zien, noem ze “anti-globalisten” en interview een paar rijke Taiwanezen die hun Amerikaanse droom hebben waargemaakt. Dat moet dan de zegenrijke voordelen van corporate-led globalization laten zien en het ongelijk van de stenengooiers, want de dictatuur van de staat en in de fabriek is volgens Norberg slechts een noodzakelijke tussenfase gebleken – keurig het adagium van het IMF “short-term pain for long-term gain” refelecterend.
Natuurlijk is Taiwan een succesverhaal, maar het is wel een heel secuur gekozen succes. Nergens anders in de wereld is men er namelijk in geslaagd een economisch systeem op te zetten waarin men een redelijke mate van decentraal kapitalisme – hoewel onder strak staatsdirigisme en miljoenen dollars aan Amerikaanse hulp - kan terugvinden. En niet omdat het elders niet geprobeerd is. De enkele landen met succes in inkomenstoename bij gebruikmaking van de “wereldmarkt”, in feite in grote meerderheid de op de pof gefinancierde grootmarkt van de VS, laten zich vooral kenmerken door strakke top-down coördinatie onder een sterk dirigisme van Big Government en Big Business. “Vrijheid” is zeer relatief in zo’n “Developmental State” en ook al niet echt de aanwijsbare motor achter gelukzalige ontwikkelingen.
Een vraag die blijft liggen in Norberg’s succesverhaal is hoe die staat aan al die fondsen zou zijn gekomen om de grootgrondbezitters uit te kopen. Hulp van buitenaf van een hegemoniale staat? Enorme belastingdruk? Aanbiedingen maffia-stijl die niet geweigerd konden worden? We komen het in zijn opgepoetste versie van de politiek-economische geschiedenis niet te weten, maar met vrijheid en vrijhandel heeft het in ieder geval weinig van doen.
Landhervorming onder de dictatoriale Taiwanese staat onder leiding van Amerikaanse adviseurs was inderdaad wel een beslissende eerste stap. Dit was in werkelijkheid niet simpel een bail-out van de grootgrondbezitters, zoals Norberg het in zijn rooskleurige dromen over wereldkapitalisme voorstelt, maar ging met grof geweld gepaard. Misschien zou je het een collectivisering onder de dictatoriale staat kunnen noemen, die vervolgens het land in eigendom gaf aan familiebedrijven. Deze kleine bedrijfjes bleven via het staatsgecontroleerde kredietsysteem en andere afhankelijkheden (staatscontrole op fertilizers e.d.) flink onder de knoet. Feitelijk werden ze afgeperst, want het surplus dat ze genereerden moest via staatsgecontroleerde banken naar de opbouw van een manufactuurindustrie vloeien.
Op dat moment was het land volledig afgesloten van de wereldmarkt, want geen enkel land, zelfs - of met name - de VS niet, heeft een eigen concurrerende industrie op kunnen bouwen in een vrije wereldmarkt. De belangrijkste voorbeelden waren natuurlijk de Zuid-Amerikaanse en Oost-Europese landen die in de negentiende pond-sterling-eeuw onder druk van anglosaksische en later Duitse concurrentie eerder gingen de-industrialiseren om over te gaan op grondstoffenleveranties en andere low-value-added producten.
Op het moment dat men in Taiwan achter tariefmuren een redelijk competitieve manufactuurindustrie uit de grond had gestampt op basis van bezetting van de thuismarkt, ging men over op een export georiënteerde strategie met behulp van Japanse handelshuizen. De dictatoriale staat formuleerde haar plan begin jaren zestig als “Program for Economic and Financial Reform” (Vierjarenplannen) en men ging over op gecontroleerde toegang van enkele Amerikaanse en Japanse multinationals in de strak gereguleerde Export Processing Zones. Daar bood de staat goedkope arbeid aan, het enige waarin arme landen concurrerend zijn als ze gedwongen worden aan het concurrentieprincipe mee te doen. En als je kunt kiezen tussen armoede omdat je van je land bent gejaagd of fabrieksslavernij met wat te eten en een dak boven je hoofd, dan is het begrijpelijk dat de door de staat gecreeerde surplus arbeid zijn weg vond naar de private bazenparadijzen. Maar individuele vrijheid? Nee, niet echt natuurlijk.
Misschien tekent zich al een aardig beeld af. De staat zorgde voor landhervorming, de staat zorgde voor coördinatie van kredieten, de staat zorgde voor arbeidsvolk, de staat zorgde voor educatie en de staat zorgde voor de infrastructuren. En dat allemaal terwijl er oneindige hoeveelheden Amerikaanse staatshulp in de staatskassen vloeiden (het is niet zo moeilijk, denk ik, daarvan het belang te begrijpen).
Met dezelfde kracht kun je beweren dat de Vijfjarenplannen van Stalin, die van een achterlijk agrarisch land een supermacht maakten, een noodzakelijke tussenfase was naar de toch redelijke welvaart die in het Oostblok aanwezig was na de jaren vijftig (niet voor niets door westerse economen de “Tweede Wereld” genoemd, alsof men wel aanvoelde dat de Derde Wereld toch hele andere koek was). Had Norberg geen ideologische voorkeur, dan had hij dat waarschijnlijk beaamt. Van een stukje meer of minder sweatshopdictatuur is hij immers nooit echt teruggeschrokken.
Wat Norberg dus bepleit is niet zozeer de onbetwistbare heilzame werking van de markt, maar feitelijk is zijn verhaal over Taiwan een luisterijke lofzang op de dictatoriale staat.
30-mei-2007 msg - msollewijngelpkeGEEN@SPAMhotmail.com
@ernst
Heb je de docu eigenlijk wel helemaal gezien?
Wat probeer je met je reactie aan te tonen? De markt werkt niet in Taiwan, omdat het eigenlijk een dictatoriale staat is? Dus geen vrije markt EN geen staat of overleg orgaan dan maar? Blijft niets over. Ben benieuwd hoe je dat ziet. Gemakshalve ga ik ervan uit dat je anti-globalist bent. (correct me if I'm wrong) Dus toch maar flinke tariefmuren optrekken en flinke subsidies verstrekken? Geen werkgelegenheid in derde wereldlanden creeren, maar ze lekker laten stikken, is dat je moraal?
Feit blijft dat marktwerking of liberalisatie bijna altijd een hogere welvaart creeert.
Of wil je graag terug naar het staatsgeleide communisme? Nee dat gaf nog eens welvaart en vrijheid voor zijn burgers, om van de verpesting van het milieu daar nog maar niet te spreken!
Voor zover bekend hebben de Nederlandse omroepen deze documentaire helaas nog niet uitgezonden, naar gelukkig biedt Google Video uitkomst. Kijk met verwondering naar de ervaringen van mensen die het moderniseringsproces hebben doorgemaakt en leer van de opmerkelijke cijfers en feiten die Norberg in deze documentaire voorschotelt.
Inhoudsopgave:
00:00 - 03:00 Introductie in Stockholm
03:00 - 17:30 Landhervormingen en modernisering in Taiwan
17:30 - 31:00 Vietnam: De goede daden van Nike
31:00 - 46:00 Kenia :Waarom is Afrika nog arm?
46:00 - 49:00 Brussel en het gevaar van anders-globalisten
Gerelateerde links:
- De nobele daden van Nike
- Hernando de Soto en zijn oplossing voor de wereldarmoede
- Kapitalisme en gelijkheid
- 'De wereld heeft meer kapitalisme nodig'
- Markt en moraal
Plaats reactie12-dec-2006 BigGayAllah
Voor een groter beeld
http://video.google.nl/videoplay?docid=5633239795464137680
12-dec-2006 Mickey Mouse
Op 18:00 minuten is een geweldige demonstratie te zien van anti-globalisten. Erg grappig. Met groot gevoel voor overdrijving portreteren zij een Nike-manager die staand in een grote schoen de trekkers ervan de zweep laat voelen. Emotie boven ratio.
Als libertariers slechts een tiende van de actiebereidheid zouden hebben als anti-globalisten zou de vrijheid niet ver meer weg zijn. Nu duurt het wat langer. Schijnbaar doen logica en feiten er langer over dan emoties om over te brengen. En ze zijn ook minder sexy natuurlijk.
13-dec-2006 Wolverine
Het nadeel is alleen dat je op den duur met enorme hoeveelheden ongeschoolde arbeiders zit. zoals nu langzaam in Nederland gebeurd. Sommige mensen zijn nu een maal niet slim en zullen dat ook niet worden. Als je al hun arbeid exporteerd, of aan allochtonen geeft, worden wij dan niet extra belast met belastingen?
Hoe kijken jullie hiertegenaan?
13-dec-2006 Jozef
@Wolverine
Het probleem is niet ongeschooldheid, maar minimumloon. Als je als fabrikant verplicht wordt om een tientje per uur te betalen aan een lopende band-arbeider, dan is het niet zo vreemd dat je je heil elders zoekt.
Nu kun je zeggen dat het in Nederland niet mogelijk is om te wonen, reizen en eten als je minder krijgt dan het minimumloon, maar als de overheid de absurde regels voor woningbouw en de gigantische belasting van auto's zou afschaffen, was ook dat probleem de wereld uit.
Helaas is de realiteit dat de overheid deze wetten nooit zal afschaffen. Eerder zullen ze nog meer wetten aannemen om de oude in stand te kunnen houden. Zoals bijvoorbeeld aan bedrijven verplichten hun arbeid in Nederland te halen, of een emigratieverbod.
Maar één ding is zeker: wat er ook gebeurt, de belastigen en accijnzen zullen toenemen.
13-dec-2006 johannes
Nederland zit in de middenmoot als het om loonkosten gaat, maar wat het helemaal duur maakt zijn de secundaire arbeidskosten, en arbowetgeving en milieuwetgeving, etc, etc.
Daarnaast is er het onzekere element van de politiek die zich constant bemoeid met de economie en bedrijfsleven. Dat nekt zich in een globale marktplaats.
14-dec-2006 Owl
Wolverine,
Als je het puur menselijk en globaal bekijkt en je ziet dat voor het loon van een "arme" laagopgeleide Nederlander in China 10 echt arme mensen een baan kunnen krijgen die beter is dan wat ze nu hebben, lijkt me de keus snel gemaakt. Socialisten die vinden dat "onze" armen meer beschermd moeten worden ten koste van die 10 Chinezen, hangen in feite een uiterst asociale versie aan van "eigen volk eerst".
Als je echte vrijhandel zou hebben tussen Nederland en Derde Wereld, zou je (neem ik als niet-econoom aan) ook toegang krijgen tot hun goederen, voor derdewereldprijzen. Dat zou, indien de door Jozef en Johannes genoemde arbeidskosten zoals het minimumloon ook echt gekoppeld zijn aan de prijzen van bepaalde producten, de lonen flink kunnen verlagen. Zonder koopkrachtsverlies, en met een betere concurrentiepositie tot gevolg. Bovendien kan het zijn dat de winst aan goedkopere producten uit het buitenland de hogere kosten van uitkeringen aan (tijdelijk) werkeloze Nederlanders kunnen compenseren. Zo niet, kun je wellicht altijd nog een invoerheffing instellen die gelijke tred houdt met de (door buitenlandse concurrentie ontstane) kosten voor uitkeringen. Al moet je met dat soort maatregelen altijd uitkijken voor misbruik door de overheid en mogelijk onbedoelde en onbekende neveneffecten.
In het meest extreme geval zouden de Nederlanders die niet in staat zijn om een andere baan te krijgen, met de arbeid mee kunnen trekken. Maar dat lijkt me niet nodig.
14-dec-2006 Wolverine
OK, bedankt voor de uitleg.
Ik ben het heel erg met jullie eens hoor. alleen dat vraagstuk was voor mij alleen niet duidelijk. Nu nog niet echt, want ze schaffen nooit alles in eens af, en als je dat wel doet, wordt het eerst een chaos. en inderdaad als je maar een kwart krijgt wat je werggever aan je kwijt is, ja dan zijn de loonkosten voor een werknemer wel heel erg hoog.
14-dec-2006 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
"ze schaffen nooit alles in eens af, en als je dat wel doet, wordt het eerst een chaos."
Hoewel ik dat zelf ook altijd gedacht heb, kan ik me ook voorstellen dat de schade juist beperkt wordt, omdat we dan niet eerst zitten te sukkelen in een overgangsfase. In een crisissituatie (bijvoorbeeld een oorlog waarbij alles op de kop gezet wordt) zie je toch dat mensen vindingrijk zijn en beschikken over flink aanpassingsvermogen. Toen de (nationaal) socialisten ons landje binnenvielen draaiden de ziekenhuizen ook gewoon door, en kreeg iedereen te eten (natuurlijk afgezien van de schade die de oorlog an sich heeft veroorzaakt). Business as usual.
Laten we eerst beginnen met te stoppen met subsidies geven. Subsidies zijn giften aan organisaties die geen geld kunnen krijgen van helder denkende mensen. Scheelt alweer iets van 1000 euro per Nederlander (incl babies en ouden van dagen) per jaar.
15-dec-2006 Diadem
Toch klopt er iets niet in dit verhaal. Namelijk wat betreft de invoerheffingen en exportsubsidies.
Invoerheffingen maken de markt kleiner. Als Europa invoerheffingen heft, verdwijnt de Europese markt eigenlijk, vanuit Afrika gezien. De wereld wordt een stukje kleiner. Maar dat maakt Afrika toch niet arm? Wij zijn toch ook niet arm omdat we niet met Atlantis kunnen handelen?
De tweede zijn exportsubsidies. Waarom worden andere landen armer als wij ze goedkoop spullen leveren? Trek dit eens in het extreme door. Stel dat vanaf morgen de goden in de hemel in heel Nederland manna uit de hemel laten vallen. Landbouw zou op slag overbodig worden.
Zouden wij hier armer van worden? Integendeel. De meest mensen zouden meer geld overhouden voor andere dingen. En die paar boeren zouden ander werk vinden. Het kan toch niet zo zijn dat je armer wordt van dingen gratis krijgen? Integendeel, je houdt geld over voor andere zaken, en arbeidspotentiëel om die andere zaken te produceren.
Vooruitgang bestaat juist omdat onze arbeidsproductiviteit steeds hoger wordt. Vroeger moest 90% van de mensen op het land werken puur om genoeg voedsel te hebben. Dat werd steeds minder, waardoor er mensen over waren voor andere zaken, zoals huizen bouwen, fietsen maken en computerchips produceren. Dat creëert welvaart en vooruitgang. De totale productie is groter, dus is er meer per persoon beschikbaar. Gratis krijgen van voedsel is alleen maar een extremum van deze trend, een oneindige arbiedsproductiviteit in de landbouwsector.
Ik wil best geloven dat in de praktijk invoerheffingen en exportsubsides nadelig zijn voor landen als Kenia (en ze zijn dat vanzelfsprekend ook voor onszelf). Maar waarom dan? Ik kan geen fouten ontdekken in bovenstaande redeneringen.
15-dec-2006 Owl
Diadem,
Afrika wordt misschien niet armer van Europese invoerbeperkingen, maar het wordt ook niet rijker. Het moet echter wel schulden afbetalen aan Westerse crediteurs, zoals het IMF, in harde valuta zoals de dollar of euro neem ik aan, maar ze heeft niet de mogelijkheid om dit geld te verdienen aan diezelfde Westerling. Natuurlijk hadden die Afrikaanse overheden nooit in naam van hun hele volk leningen moeten afsluiten die ze niet konden terugbetalen, en zeker niet met geld uit het buitenland, maar nu zitten ze er wel mee.
Ook landen die weinig Westerse schulden hebben, hebben nu geen toegang tot Europese consumenten. Misschien wel Europese investeerders, maar dat betekent ook dat het rendement van die investeringen naar Europa verdwijnt. Bovendien, zolang die handelsbeperking er is, valt er niet zoveel aan investering in Afrika te verdienen. Ze kunnen immers alleen investeren als dit een rendement oplevert, en dat moet dan van Afrikaanse consumenten komen. Met toegang tot Europa kun je in Afrika investeren, waarbij je goedkope arbeid kunt gebruiken en het product duur verkopen aan de Westerse markt.
Dat exportsubsidieverhaal vraag ik me zelf ook wel eens af. Waarom zou inderdaad het gratis of met korting krijgen van een product negatief zijn? Dat is immers hetzelfde als onze handel met China. Dat land subsidiëert de meeste producten niet, maar het effect is hetzelfde: Goedkopere producten dan wat wij hier kunnen maken. Dus moeten de lonen hier omlaag om te kunnen concurreren. Dan zijn er twee mogelijkheden. Als alleen bepaalde producten goedkoper zijn, moeten mensen in die sector een andere baan vinden, of genoegen nemen met dalende lonen en koopkrachtsverlies. De mensen in andere sectoren hebben de winst van lagere prijzen en gelijkblijvende inkomsten. Als daarentegen alle (of in ieder geval de essentiële of meest gekochte) producten goedkoper worden, kunnen alle lonen dalen, zonder koopkrachtsverlies, en zou het qua werkgelegenheid niet echt veel verschil moeten maken.
Als Europa goedkoop voedsel aan Afrika verkoopt, moet dit in ruil voor andere Afrikaanse producten gebeuren. Ze verkopen immers niet graan in ruil voor graan. Dus gaan de niet-boeren (of boeren die iets produceren dat Europa niet goedkoper verkoopt) in Afrika er dubbel op vooruit: ze hoeven minder te betalen voor voedsel én er is meer vraag naar hun producten vanuit Europa. Dan kunnen boeren van vak (of gewas) veranderen en de producten gaan produceren die Europa vraagt in ruil voor voedsel.
Als Europa gratis voedsel weggeeft, gaan de niet-boeren in Afrika er in eerste instantie ook op vooruit, maar omdat hun consumentenmarkt dan volledig uit Afrikanen bestaat en de vraag naar hun producten kleiner wordt omdat de boeren minder verdienen, moeten ze die winst van goedkoper voedsel doorberekenen aan hun consumenten via lagere prijzen. Dus dan lijkt het me een neutrale bezigheid. Of zelfs een positieve, want er is wel meer voedsel en de boeren kunnen nog steeds evenveel kopen van de Afrikaanse niet-boeren die voor hun inkomen volledig van de koopkracht van die boeren afhankelijk zijn.
Maar of dit allemaal klopt? Misschien kan iemand het duidelijker uitleggen of mij corrigeren, want ik kom er niet helemaal uit.
15-dec-2006 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
Om de grote lijnen te volgen:
Ja, als je iets gratis krijgt, terwijl je er niets of weinig voor hoeft te doen, dan is dat voor jou positief. Criminelen proberen (op oneerlijke wijze) ook zo weinig mogelijk te doen en zoveel mogelijk te ontvangen, uitkeringstrekkers ook, en ook werknemers en werkgevers. Welvaart is in mijn ogen zoveel mogelijk waar voor jowu gedane moeite.
Het nadeel van dingen gratis geven is dat mensen (in dit geval de afrikanen) dan wel afhankelijk worden van dat gratis produkt. Op zich ook geen probleem, zolang dit produkt gratis blijft. Dus als wij de afrikanen van gratis eten gaan voorzien maak je er de lokale landbouw mee kapot, maar dat maakt niet uit als het eten maar gegarandeerd binnenkomt.
Ik hoef hier niemand te overtuigen van de wispelturigheid van de politiek, dus dan zie je ook meteen dat gratis produkten leveren géén goed idee is, zeker op de langere termijn.
15-dec-2006 Owl
Frenkelfrank,
Even ter aanvulling op mijn reactie: Ik ben absoluut tegenstander van (export)subsidies en invoerheffingen. Het ging alleen om de vraag of bijvoorbeeld de Derdewereldlanden daar last van hebben. Van die invoerheffingen kan ik aannemen dat het in ieder geval welvaartsgroei van zowel Derde Wereld als het Westen in de weg staat, maar niet per se armer maakt (tenzij er eerst al vrijhandel was en die abrupt wordt gestopt). Van die exportsubsidies lijkt het me dat vooral het land dat die subsidies geeft het meeste nadeel ondervindt.
15-dec-2006 Diadem
Mjah, zoals ik al zei: Wij worden ook niet armer van het feit dat we geen vrije handel met Atlantis hebben. Evenzo zou Afrika er niet armer van kunnen worden als wij enorme muren om Europa heen zetten (zolang we ze niet op een andere manier nog uitbuiten).
Vanzelfsprekend worden ze er ook niet rijker van. Maar dat betekent niet dat we ze iets aandoen. Net zo min als dat ik mijn lokale groenteboer iets aandoe door naar de supermarkt te gaan.
Misschien is het wel zo dat zonder de rijkere afzetmarkten, en rijke investeerders uit het Westen, het nog honderden jaren gaat duren voordat Afrika zichzelf tot ons niveau heeft opgetrokken, net zoals het bij ons honderden jaren duurde. Dat zou kunnen.
En vanzelfsprekend ben ik ook niet tégen vrijhandel. Integendeel. Ik merk alleen op dat het niet bestaan van vrijhandel niet schadelijk is voor Afrika, zoals de film beweert. Ze missen alleen het voordeel. En voordeel dat ik ze vanzelfsprekend wel gun. En wat ik mezelf ook gun, trouwens ;)
En de exportsubsidies. Tsja. De onzekerheid ervan is idd een groot probleem. En misschien is iets 'bijna gratis' krijgen ook wel anders dan iets helemaal gratis krijgen. In beide gevallen maak je de lokale markt kapot, maar in het eerste geval haal je ook nog eens geld het land uit. Als ze dat geld niet terug kunnen verdienen door grote muren van importsubsidies, dan is dat natuurlijk wel een probleem.
Vrijhandel blijft het beste, natuurlijk. Edoch zou ik daar één kanttekening op willen maken. Het lijkt mij, in een onzekere wereld waarin niet alle landen waar je mee handelt even democratisch zijn, en even stabiel, geen goed idee om je afhankelijk te maken van buitenlands graan. Hoge importbelastingen op landbouwprodukten kan ik dus wel begrijpen. Uit militair belang.
Exportsubsidies echter niet, en importbelastingen op allen adere producten ook niet.
Afrikan kan dan goedkoop textiel en schoenen naar ons exporteren. Landbouwgoederen niet, maar goed, dat hebben de aziatische tijgers ook niet gedaan, en die zijn ook rijk geworden...
16-dec-2006 Owl
Diadem,
Door juist op landbouwproducten een beperking te zetten ontneem je wel Afrika een product waar ze bij uitstek een voordeel in hebben. Dan moeten ze concurreren met zowel Europese high-tech en Aziatische low-tech producten. En draaien we onszelf een poot uit.
Bovendien is het een glijdende schaal. Welk product kun je immers niet als "essentiëel" beschouwen in een moderne maatschappij? Is een flinke voedselvoorraad voor enkele jaren aanleggen (en dat kan ook aan private personen worden overgelaten) niet beter? Dan kan in het geval van een plotselinge importstop alsnog worden overgeschakeld op eigen landbouw, en bescherm je je bovendien ook tegen eigen misoogsten. Het is ook niet waarschijnlijk dat de hele wereld gelijktijdig een lucratieve handel met ons land zou stopzetten.
De landbouw zou zich trouwens best wel eens kunnen handhaven, ook met concurrentie uit Afrika, omdat we hier veel grootschaliger en minder arbeidsintensief produceren, en minder transportkosten hebben. Wie weet wat er kan gebeuren als die boeren echt moeten concurreren. Zo niet, is het nog geen ramp. Als je Afrika enige jaren vrije markt en vrijhandel geeft, zou ze binnen niet al te lange tijd zo in welvaart gestegen zijn, dat het prijsvoordeel sowieso wegvalt en landbouw hier weer kan meedingen.
16-dec-2006 Siward
"Als libertariers slechts een tiende van de actiebereidheid zouden hebben als anti-globalisten zou de vrijheid niet ver meer weg zijn. Nu duurt het wat langer. Schijnbaar doen logica en feiten er langer over dan emoties om over te brengen. En ze zijn ook minder sexy natuurlijk."
Lijkt me een prachtig idee om met 500 man door Den Haag te trekken en leuzen te roepen als: "Belasting is diefstal!" en "Uw verzorgingsstaat is de onze niet!"
Toch denk ik niet dit ooit nog mee te mogen maken... :(
17-dec-2006 beek
@Siward,
Nou...men hoeft niet noodzakelijk libertarier te zijn om belastingen (en dan vooral die belastingen die in een grote pot verdwijnen, die dus niet 'geoormerkt' zijn, (om even de ambtenarentaal te gebruiken), btw b.v.) als een vorm van diefstal te kwalificeren.
Lees de brievenrubriek van De Telegraaf.
Op dit gebied kunnen libertariers waarschijnlijk op onvermoede medestanders rekenen.
Punt is natuurlijk dat het voornamelijk blijft bij het spuwen van de gal.
Een echt belastingoproer kost kennelijk toch nog te veel.
Men heeft blijkbaar toch nog te veel te verliezen.
Personen als Boekovski, zouden ook in het 'vrije' westen vervolgde dissidenten kunnen zijn.
Hun talenten en vrijheid geworgd, door de Nederlandse KGB, de FIOD, en opgesloten, wegens toegepaste principes: het weigeren mee te betalen aan doelen waar men beslist NIET achter staat.
Maar in Holland zouden zij op nul erkenning en begrip kunnen rekenen:
'Eigen schuld, dikke bult.'
En: 'Ik betaal ook belasting, waarom hij niet?'
18-dec-2006 Owl
Beek,
Laten we ook die intense (Nederlandse?) mentaliteit van "Hij heeft meer dan ik en da's nie eerlijk" niet vergeten. Op NOVA was ook zo'n mens te zien dat "geestelijk trauma" heeft opgelopen omdat haar buren wel de hoofdprijs van de Postcodeloterij wonnen en zij niet (zij had geen loten gekocht). Ze gaat nu de loterij aanklagen. Als zo'n onderwerp ook maar semi-serieus op de Nederlandse tv verschijnt, zegt dat wel genoeg over het motief achter torenhoge (progressieve) belastingen.
18-dec-2006 Owl
P.S.
Ik zag even later dat dit onderwerp ook al op Vrijspreker ter sprake is gekomen. Moest ook haast wel, gezien de absurde anti-liberale aard ervan.
23-dec-2006 Nijtram
Als Europa die 'muur' wil plaatsen met invoerheffingen heeft Afrika daar geen direct nadeel bij (behalve geen/beperkte export mogelijkheden).
Daar moet dan wel tegenover staan dat Europa geen producten moet dumpen in Afrika ter voorkoming dat Afrikaanse boeren oneigenlijk worden weggeconcureerd. Nu gebeurt beide dus vindt het toetredingsproces van Afrikaanse landen tot de globale markt zeer moeizaam plaats.
24-dec-2006 Marleen
Ik vond deze documentaire een mega-eyeopener, die eigenlijk een groot deel van mijn cognitieve dissonantie tussen mijn voorkeur voor het kapitalistische systeem en de mij aangeleerde anti-globaliseringsgevoelens grotendeels heeft weggenomen.
Verplichte kost voor iedereen, die jarenlang gehersenspoeld is door de eenzijdige berichtgeving op de nederlandse (door en door verlinkste) televisie.(En die de kans dat dit ook werkelijk wordt uitgezonden reduceert tot minder dan 0).
24-dec-2006 JSK
Als Europa die 'muur' wil plaatsen met invoerheffingen heeft Afrika daar geen direct nadeel bij (behalve geen/beperkte export mogelijkheden).
Geen exportmarkt lijkt mij een gigantisch nadeel, eigenlijk. Denk maar aan waar wij zouden zijn zonder onze exportmarkten. In het armenhuis, hoogst waarschijnlijk.
25-dec-2006 Diadem
@ JSK
De wereld als geheel heeft ook geen exportmarkt. Als een land een exportmarkt nodig heeft om zich te ontwikkelen moet dat ook voor de wereld als geheel gelden.
Dus óf grote delen van de wereld (Afrika) zijn voor altijd gedoemd om arm te zijn óf een exportmarkt is niet nodig voor ontwikkeling.
Either way, Afrika is niet arm door onze importheffingen.
25-dec-2006 martin
Diadem,
Uiteraard zou Afrika zich ook volledig zelfstandig kunnen ontwikkelen, maar dan moet je er op rekenen dat dat net zolang duurt als het voor de 'westerse wereld' geduurd heeft.
Het is welvaartsbevorderend als op grotere schaal handel gedreven kan worden. Zou de EG zich afsluiten voor alle handel met de buitenwereld dan zou dat een aderlating zijn, maar een redelijk welvaartspeil zou waarschijnlijk nog kunnen. Nederland zou zonder handel met de buitenwereld een arm land zijn, Monaco zou verhongeren.
Conclusie: zonder handelsbeperkingen zou Afrika minder arm zijn, en zou in de toekomst de armoe (sneller) afnemen.
Dan blijft de vraag of je kunt zeggen dat Afrika arm is *door* 'onze' handelsbelemmeringen. Maar dat is meer een discussie over de semantiek van het woord 'door'.
26-dec-2006 JSK
@Diadem:
De wereld als geheel heeft ook geen exportmarkt. Als een land een exportmarkt nodig heeft om zich te ontwikkelen moet dat ook voor de wereld als geheel gelden.
Ik weet dat jouw redenering logisch klinkt, maar toch is het onzinnig: de meeste Afrikaanse landen zijn geen afspiegeling van 'de gehele wereld'. Grote landen (met grote economieen) hoeven het niet zo zeer te hebben van de handel: de Verenigde Staten, de Europese Unie en (min of meer) Rusland kunnen een breed scala aan producten zelf produceren. Zet daar tegenover landen als Niger of Kameroen, met hun zeer eenzijdige economie, en je snapt wellicht wat ik bedoel.
Either way, Afrika is niet arm door onze importheffingen.
Mwah, ik heb niemand dat horen beweren. Jij wel?
26-dec-2006 Peter de Jong
Goeie video! Toch is niet globalisering maar productiviteitsverhoging de motor van welvaartsgroei. En productiviteitsverhoging wordt bereikt door arbeidsdeling en automatisering. Norberg zou zich beter daar eens op kunnen concentreren. ;-)
Productiviteitsverhoging zorgt er voor dat de uurlonen kunnen stijgen, terwijl de kosten per geproduceerd product of geproduceerde dienst kunnen dalen. Op die manier neemt de afzetmarkt vanzelf toe, want producten of diensten die voorheen te duur waren voor grote groepen mensen, worden zo vanzelf betaalbaar.
26-dec-2006 Peter de Jong
Misschien ter verduidelijking:
In iedere economie van een bepaalde omvang ontstaat een evenwicht tussen de mate van automatisering en volledige werkgelegenheid. Automatisering zorgt immers voor uitstoot van arbeid. Maar zolang er in andere, minder geautomatiseerde sectoren nog een arbeidsvraag is zien we een doorstroming van werknemers van de landbouw, naar de industrie en vandaar weer naar de dienstensector. Zo blijft de afzetmarkt in stand en blijft de welvaart groeien.
Zodra echter de opvangcapaciteit van die minder geautomatiseerde sectoren volloopt (we hebben het hier immers over een economie met een begrensde omvang) loopt bij toename van de automatisering de werkloosheid op. Het grotere aantal werklozen en het drukkende effect daarvan op de lonen verkleint het aantal koopkrachtige mensen en daarmee de afzetmarkt. Automatiseren wordt dan minder rendabel. Er stelt zich een nieuw evenwicht in en de welvaartsgroei stopt.
Het beschikbare investeringskapitaal is dan echter sterk gegroeid. Het heeft geen zin dit binnenlands te investeren. Dit kan ivm de hoge loonkosten uitsluitend in automatische fabrieken. Maar dat leidt alleen maar tot verdere uitstoot van arbeidsplaatsen en dus een verder krimpende afzetmarkt. De enige oplossing is dit geld te steken in fabrieken in lage-lonen landen zoals China en India.
De producten uit die nieuwe fabrieken zijn in eerste instantie te duur voor de plaatselijke markt, maar wel weer betaalbaar voor de lage inkomens in de rijke landen. Per saldo wordt zo de stagnerende groei van de eigen binnenlandse markt doorbroken. Tegelijkertijd begint er in die lage-lonen landen een welvaartsgroei waardoor er ook daar snel een rijke elite ontstaat. Die elite is vervolgens in staat om dure merkartikelen uit de fabrieken in de rijke landen te kopen. Zo groeit ook van deze fabrieken de afzetmarkt weer. Samen met de sterk vergrote efficiency van het internationale transport zijn dit de voornaamste redenen voor de globalisering.
26-dec-2006 Victor
@Peter de Jong: je zit er weer naast Peter. Globalisering ìs o.a. internationale arbeidsverdeling.
26-dec-2006 Peter de Jong
Niet echt Victor, ontwikkelingslanden kunnen niets wat wij ook niet kunnen. Ze doen juist hetzelfde.
Hun productiviteit per werknemer ligt gewoonlijk lager dan die bij ons, hun enige voordeel is dat hun uurlonen nog veel lager liggen, zodat per saldo hun producten en diensten goedkoper zijn dan de onze.
Dat noodzaakt ons om te innoveren en iets te gaan doen dat ze in de ontwikkelingslanden nog niet (of nog niet zo goed) kunnen als wij. De SP en andere xenofoben schijnen hier een hekel aan te hebben ;-)
Als het lukt om te innoveren heeft dit inderdaad een verhoging van de productiviteit tot gevolg. Maar als dit niet lukt is er alleen maar sprake van een verschuiving van arbeid en leidt globalisering helemaal niet tot productiviteitsstijging en de daaraan verbonden welvaartsgroei.
Overigens is globalisering slechts een tijdelijke panacae voor een stagnerende binnenlandse economie. Zodra de welvaart in de lage-lonen landen zover is gegroeid dat hun productiekosten plus de internationale transportkosten gelijk zijn geworden aan de productiekosten in de rijke landen, dan stopt de globalisering weer. Al het investeringskapitaal dat bij de rijke elite is geconcentreerd kan dan immers nergens meer heen. Verder automatiseren heeft geen zin, want de uitstoot van arbeid leidt tot krimp van de afzetmarkt.
Het ligt voor de hand dat de wereldwijde welvaart uiteindelijk zal stagneren rond het niveau in de VS en de EU over pakweg 25 jaar als het grootste deel van de wereldbevolking ons heeft ingehaald, waarbij er een evenwicht is tussen binnenlandse productiekosten en binnenlandse afzetmarkt.
29-dec-2006 Nijtram
@Peter
productiviteitsverhoging levert meer aanbod op. Als de vraagkant niet mee ontwikkelt komt er niet meer welvaart. Door het openstellen van markten (globalisering) De vraagkant wordt gestimuleerd.
Tevens kunnen landen dankzij verdere globalisering comperatief voordeel behalen zodat ze zich kunnen richten waar ze goed in zijn qua export en kunnen importeren wat anderen beter kunnen.
@JSK
Het dumpen van voedsel door Europa in Afrika levert ze daar een direct nadeel op (een boer in Afrika is kansloos en kan de boel opdoeken). Hoge importheffingen van Europa levert Afrika een indirect nadeel op. Die nuance probeerde ik aan te brengen...
30-dec-2006 Peter de Jong
Nijtram schreef: “productiviteitsverhoging levert meer aanbod op. Als de vraagkant niet mee ontwikkelt komt er niet meer welvaart”
Die ontwikkelt vanzelf mee. Er zijn dan immers hogere uurlonen mogelijk, terwijl de stuksprijzen dalen.
Wat daarna gebeurt geeft het diagram boven goed weer: de markt vergroot zich exponentieel. In de tekst in de figuur staat als voorbeeld: ‘as the average income in a society increases from $ 6,000 to $ 8,000 , the percentage of people that can now afford automobiles (with incomes of over $ 10,000) increases not only by 60% but by an exponential amount.’
Je hebt gelijk wat de negatieve gevolgen voor Afrika betreft van de EU import heffingen. Protectionisme (de tegenpool van globalisering) is overigens van alle tijden. Het legt de macht duidelijk bij slechts één van de marktpartijen.
Zo was in de 14e eeuw de bevolking in Europa gedecimeerd door de pest. Het geringe aantal overlevende boeren kreeg een geweldig machtige positie, want de landeigenaren zochten wanhopig naar landarbeiders. De boeren konden nu van het ene landgoed naar het andere trekken, veel hogere lonen vragen en een beter bestaan opbouwen. Deze toegenomen eisen van de horige klassen was veel landen echter een doorn in het oog en op grote schaal werden toen wetten aangenomen die het rondtrekken van de boeren aan banden legde.
Tegenwoordig kennen we nog de grote handelsblokken (VS, EU) die hun interne markten beschermen met hoge importheffingen en subsidies voor de eigen producenten. Arme ontwikkelingslanden zijn hierdoor niet goed in staat te concurreren. In plaats van de globalisering te omarmen als een middel om het bestaan van arme landen te verbeteren, pleiten linkse politici nu voor hoge importheffingen in de arme landen zelf, om de goedkope importen buiten de deur te houden.
“By means of glasses, hotbeds, and hotwalls, very good grapes can be raised in Scotland, and very good wine too can be made of them at about thirty times the expense for which at least equally good can be brought from foreign countries. Would it be a reasonable law to prohibit the importation of all foreign wines, merely to encourage the making of claret and burgundy in Scotland?”
~ Adam Smith (1723-1790) in The Wealth of Nations
24-jan-2007 Jimmy - qwertyGEEN@SPAMuiop.nl
Ik heb deze video op de site van de SP gepost. Een confrontatie met de feiten zal de mensen op dat forum geen kwaad doen. Integendeel. Een politieke beweging die vooral economische ingrepen voorstaat in de samenleving is alleen maar gebaat met nog meer economische kennis. Ik voegde de daad bij het woord.
Mijn verwachting was dan ook dat de mensen op dat forum opgelucht, blij en enthousiast zouden zijn, als bleek dat de gevaren die zij verbinden aan deregulering, globalisering en kapitalisme op misverstanden gebaseerd zijn.
De reacties waren - geheel tegen mijn verwachting - onaardig tov mijn post en Johan Norberg. Een hardnekkige vorm van het "blame-the-messenger" syndroom zullen we maar zeggen.
Links is na de fases van propaganda (jaren '60/'70), ontkenning ('80/'90) en ontreddering ('00) nu in de fase van blinde woede aangekomen.
We moeten deze mensen niet belachelijk maken, maar helpen om hun foutieve denkbeelden te doorprikken. Het slechte nieuws voor links - en ons - is dat we helaas nog een lange weg te gaan hebben.
Respect voor Johan Norberg
08-mrt-2007 Jimmy - qwertyGEEN@SPAMuiop.nl
Ik zou zo graag willen dat alle mensen in Nederland dit deze documentaire zouden zien. Wat ze vervolgens stemmen is hun zaak, maar dan weten ze iig waar ze voor of tegen zijn.
22-apr-2007 Ernst Naber - ceh.naberGEEN@SPAMquicknet.nl
Het is gewoonweg lachwekkend en soms regelrecht kwaadaardig hoe Norberg de werkelijkheid probeert te modelleren naar zijn heilideologie. Laat een paar stenengooiers zien, noem ze “anti-globalisten” en interview een paar rijke Taiwanezen die hun Amerikaanse droom hebben waargemaakt. Dat moet dan de zegenrijke voordelen van corporate-led globalization laten zien en het ongelijk van de stenengooiers, want de dictatuur van de staat en in de fabriek is volgens Norberg slechts een noodzakelijke tussenfase gebleken – keurig het adagium van het IMF “short-term pain for long-term gain” refelecterend.
Natuurlijk is Taiwan een succesverhaal, maar het is wel een heel secuur gekozen succes. Nergens anders in de wereld is men er namelijk in geslaagd een economisch systeem op te zetten waarin men een redelijke mate van decentraal kapitalisme – hoewel onder strak staatsdirigisme en miljoenen dollars aan Amerikaanse hulp - kan terugvinden. En niet omdat het elders niet geprobeerd is. De enkele landen met succes in inkomenstoename bij gebruikmaking van de “wereldmarkt”, in feite in grote meerderheid de op de pof gefinancierde grootmarkt van de VS, laten zich vooral kenmerken door strakke top-down coördinatie onder een sterk dirigisme van Big Government en Big Business. “Vrijheid” is zeer relatief in zo’n “Developmental State” en ook al niet echt de aanwijsbare motor achter gelukzalige ontwikkelingen.
Een vraag die blijft liggen in Norberg’s succesverhaal is hoe die staat aan al die fondsen zou zijn gekomen om de grootgrondbezitters uit te kopen. Hulp van buitenaf van een hegemoniale staat? Enorme belastingdruk? Aanbiedingen maffia-stijl die niet geweigerd konden worden? We komen het in zijn opgepoetste versie van de politiek-economische geschiedenis niet te weten, maar met vrijheid en vrijhandel heeft het in ieder geval weinig van doen.
Landhervorming onder de dictatoriale Taiwanese staat onder leiding van Amerikaanse adviseurs was inderdaad wel een beslissende eerste stap. Dit was in werkelijkheid niet simpel een bail-out van de grootgrondbezitters, zoals Norberg het in zijn rooskleurige dromen over wereldkapitalisme voorstelt, maar ging met grof geweld gepaard. Misschien zou je het een collectivisering onder de dictatoriale staat kunnen noemen, die vervolgens het land in eigendom gaf aan familiebedrijven. Deze kleine bedrijfjes bleven via het staatsgecontroleerde kredietsysteem en andere afhankelijkheden (staatscontrole op fertilizers e.d.) flink onder de knoet. Feitelijk werden ze afgeperst, want het surplus dat ze genereerden moest via staatsgecontroleerde banken naar de opbouw van een manufactuurindustrie vloeien.
Op dat moment was het land volledig afgesloten van de wereldmarkt, want geen enkel land, zelfs - of met name - de VS niet, heeft een eigen concurrerende industrie op kunnen bouwen in een vrije wereldmarkt. De belangrijkste voorbeelden waren natuurlijk de Zuid-Amerikaanse en Oost-Europese landen die in de negentiende pond-sterling-eeuw onder druk van anglosaksische en later Duitse concurrentie eerder gingen de-industrialiseren om over te gaan op grondstoffenleveranties en andere low-value-added producten.
Op het moment dat men in Taiwan achter tariefmuren een redelijk competitieve manufactuurindustrie uit de grond had gestampt op basis van bezetting van de thuismarkt, ging men over op een export georiënteerde strategie met behulp van Japanse handelshuizen. De dictatoriale staat formuleerde haar plan begin jaren zestig als “Program for Economic and Financial Reform” (Vierjarenplannen) en men ging over op gecontroleerde toegang van enkele Amerikaanse en Japanse multinationals in de strak gereguleerde Export Processing Zones. Daar bood de staat goedkope arbeid aan, het enige waarin arme landen concurrerend zijn als ze gedwongen worden aan het concurrentieprincipe mee te doen. En als je kunt kiezen tussen armoede omdat je van je land bent gejaagd of fabrieksslavernij met wat te eten en een dak boven je hoofd, dan is het begrijpelijk dat de door de staat gecreeerde surplus arbeid zijn weg vond naar de private bazenparadijzen. Maar individuele vrijheid? Nee, niet echt natuurlijk.
Misschien tekent zich al een aardig beeld af. De staat zorgde voor landhervorming, de staat zorgde voor coördinatie van kredieten, de staat zorgde voor arbeidsvolk, de staat zorgde voor educatie en de staat zorgde voor de infrastructuren. En dat allemaal terwijl er oneindige hoeveelheden Amerikaanse staatshulp in de staatskassen vloeiden (het is niet zo moeilijk, denk ik, daarvan het belang te begrijpen).
Met dezelfde kracht kun je beweren dat de Vijfjarenplannen van Stalin, die van een achterlijk agrarisch land een supermacht maakten, een noodzakelijke tussenfase was naar de toch redelijke welvaart die in het Oostblok aanwezig was na de jaren vijftig (niet voor niets door westerse economen de “Tweede Wereld” genoemd, alsof men wel aanvoelde dat de Derde Wereld toch hele andere koek was). Had Norberg geen ideologische voorkeur, dan had hij dat waarschijnlijk beaamt. Van een stukje meer of minder sweatshopdictatuur is hij immers nooit echt teruggeschrokken.
Wat Norberg dus bepleit is niet zozeer de onbetwistbare heilzame werking van de markt, maar feitelijk is zijn verhaal over Taiwan een luisterijke lofzang op de dictatoriale staat.
30-mei-2007 msg - msollewijngelpkeGEEN@SPAMhotmail.com
@ernst
Heb je de docu eigenlijk wel helemaal gezien?
Wat probeer je met je reactie aan te tonen? De markt werkt niet in Taiwan, omdat het eigenlijk een dictatoriale staat is? Dus geen vrije markt EN geen staat of overleg orgaan dan maar? Blijft niets over. Ben benieuwd hoe je dat ziet. Gemakshalve ga ik ervan uit dat je anti-globalist bent. (correct me if I'm wrong) Dus toch maar flinke tariefmuren optrekken en flinke subsidies verstrekken? Geen werkgelegenheid in derde wereldlanden creeren, maar ze lekker laten stikken, is dat je moraal?
Feit blijft dat marktwerking of liberalisatie bijna altijd een hogere welvaart creeert.
Of wil je graag terug naar het staatsgeleide communisme? Nee dat gaf nog eens welvaart en vrijheid voor zijn burgers, om van de verpesting van het milieu daar nog maar niet te spreken!
