Lastenverlichting? Don't hold your breath.
Minister Heinsbroek van economische zaken wil snel lastenverlichting bewerkstelligen voor de burgers in Nederland. Men stelt dat dat al snel is. Snel? Misschien gezien de regeerperiode van het nieuwe kabinet. Maar niet als je op langere termijn kijkt. Is er ooit echt sprake geweest van substantiële lastenverlichting? |
Sinds het begin van de 20ste eeuw heeft de overheid gewerkt aan een continue lastenverzwaring (nog afgezien van een lastenverzwaring via betuttelende wetten, geboden en verboden). Af en toe praat een politicus over lastenverlichting. Meestal lijkt dat alleen maar een formaliteit waarvan men van te voren weet dat het nooit wat zal worden maar bedoeld is om de goedbedoelende (liberale) schijn op te houden.
"Lastenverlichting" in de 20ste eeuw
Het nationaal inkomen bedraagt ongeveer 450 miljard euro (ongeveer 65.000 euro per hoofd van de beroepsbevolking).
"Lastenverlichting" in de 20ste eeuw
Het nationaal inkomen bedraagt ongeveer 450 miljard euro (ongeveer 65.000 euro per hoofd van de beroepsbevolking).
Bedenk dat de zogenaamde W-wetten zoals WAO en WW niet als onderdeel worden gezien van de overheidsuitgaven. toch lijken ze verdacht veel op belastingen. Je zou dus kunnen betogen dat de hier vermelde percentages in werkelijkheid nog hoger liggen. Burgers zijn namelijk verplicht de premies voor deze "verzekeringen" te betalen, kunnen bovendien het premiebedrag niet kiezen en zijn niet zeker van een uitkering aangezien de overheid plots kan besluiten de uitkeringen de verlagen (denk b.v. aan de WAO).
Nederlandse overheidsuitgaven als percentage van het nationaal inkomen 1900.....10% 1914.....11% 1917.....30% 1920.....17% 1930.....18% 1933.....25% 1950.....24% 1960.....25% 1970.....30% 1980.....36% 2002.....52% Bronnen: Adam Smith Institute en "Economische geschiedenis van Nederland in de 20e eeuw" JL van Zanden / RT Griffiths |
Twijfelachtige lastenverlichting
Men spreekt vaak wel over lastenverlichting maar dan bestaat er toch grote twijfel of het wel een verlichting betreft. Zo zou volgens het vorige kabinet Kok het nieuwe belastingsysteem een verlichting inhouden voor burgers. Volgens anderen zorgde het nieuwe systeem inderdaad voor enige verlichting maar dan alleen in tijden van economische voorspoed. In tijden van economische neergang zou de overheid verzekerd blijven van constante inkomsten terwijl de burgers er op achteruit zouden gaan. Je zou de overheid er van gaan verdenken dit systeem juist ingevoerd te hebben ten tijde van een economisch hoogtepunt, dat inmiddels al weer voorbij is.
Hoe dan ook, kijken we op langere termijn dan is duidelijk dat de overheid steeds meer belasting is gaan heffen en dat iedere Nederlander elk jaar tot ergens in juli in dienst is van de overheid. Vanaf de zogenaamde Tax Freedom Day (TFD) gaat hij voor zichzelf werken.
Waarom zijn de belastingen zo gestegen de laatste eeuw?
1. Belastingverhoging is in het belang van de overheid.
De overheid pretendeert er te zijn ten gunste van de burgers. Wat niet verteld wordt en wat menig overheidsdienaar zich niet beseft is dat de overheid natuurlijk ook een eigenbelang heeft dat vaak haaks staat op het belang van burgers. Of het nu gaat om individuen of organisaties, dit eigenbelang staat natuurlijk vrijwel altijd voorop en is een veel krachtiger drijfveer dan landsbelang of menslievendheid. De overheid heeft natuurlijk geen belang bij het verlagen van de belastingen. Integendeel juist. De macht van de overheid zou daarmee afnemen. De status en de controle van diverse overheidsdienaren zou daarmee verminderen en men kan zich voorstellen dat dat voor weinigen van hen een aantrekkelijk idee is. Belastingverlaging zou waarschijnlijk betekenen dat ambtenaren moeten worden ontslagen. Een politicus die dat probeert maakt zich bepaald niet populair onder zijn medewerkers. Vaak zal het makkelijker blijken te zijn de belastingen niet te verlagen maar juist te verhogen.
2. Vragen om belastingverlaging is risicovol voor burgers
Vanwege de veelheid en de ondoorzichtigheid van veel belastingwetten, subsidiewetten en uitkeringswetten is het inmiddels voor de meeste burgers totaal onduidelijk hoeveel ze betalen en hoeveel men terugkrijgt van de staat. Is een cadeautje van de overheid aan een burger een sigaar uit eigen doos of komt het geld oorspronkelijk uit de broekzak van een medeburger? De overheid onderhoudt slechts een geringe relatie tussen inkomsten en uitgaven. Veel inkomsten gaan in een grote pot waar het vervolgens weer uit wordt gehaald. Zo worden inkomsten uit benzineaccijns en wegenbelasting slechts voor een klein deel besteed aan het wegennetwerk.
Lastenverlichting wil iedereen wel maar daarvoor stemmen geeft risico's als je als kiezer niet precies kunt aangeven welke belasting afgeschaft of verminderd moet worden. Stel namelijk dat u stemt voor belastingverlaging. De regering geeft daar gehoor aan maar besluit tot een belastingverlaging die een groep tot voordeel strekt waartoe u niet behoort. Voor de regering betekent een belastingverlaging een vermindering van inkomsten die ook een uitgavenverlaging inhoudt. Het kan zijn dat de regering de uitgaven verlaagt voor een groep waartoe u wel behoort. Daarmee betaalt u dus voor de belastingverlaging van anderen en daar was het u natuurlijk niet om te doen.
3. Belastingverhoging is meestal in het belang van de democratische meerderheid
Voor de meerderheid in een democratie is het erg verleidelijk is om de minderheid uit te kleden. De 19e eeuwse Franse econoom Frederic Bastiat stelde ooit: "De staat is een enorm kunstmatig instituut via welke iedereen probeert te leven op andermans kosten". Belastingverlaging betekent een geringere verkleedpartij en waarschijnlijk minder privileges voor de meerderheid. Veel burgers willen dat de overheid betaalt voor onderwijs, gezondheidszorg en volksverzekeringen. Wanneer de monopolistische overheid concurrenten zou hebben voor die overheidsdiensten zouden diezelfde burgers er nooit voor gekozen hebben om klant te worden van de dure inefficiënte staat. Andere bedrijven zouden namelijk veel meer waar voor hun geld bieden. Maar aangezien het mogelijk is om via de belastingen anderen te laten betalen voor die diensten wordt het opeens aantrekkelijker om te stellen dat de overheid die taken op zich moet nemen. De overheid functioneert als het ware als een gezamelijke rekening waar iedereen zo weinig mogelijk op probeert te storten en zo veel mogelijk van probeert af te schrijven.
Maar zelfs als de meerderheid der kiezers voor lastenverlichting kiest is het nog maar de vraag of ze daartoe de macht hebben. De overheid mag dan het idee geven dat ze bestuurd wordt door de het volk via het algemeen stemrecht maar dat is grotendeels een illusie. De regering wordt weliswaar gekozen maar slechts door de meerderheid van de kiezers. En die mogen slechts één keer per vier jaren aangeven wat ze willen. Daarbij mag men slechts kiezen uit zo'n 15 partijen. Stemmen op een specifiek beleidsterrein - belastingen, sociale wetgeving, gezondheidszorg, justitie, onderwijs is er niet bij. Van een directe aansturing is dus bepaald geen sprake en de representatieve democratie die in Nederland bestaat kan zo gezien onmogelijk erg representatief zijn. Zelfs niet voor de meerderheid.
Het is gezien bovenstaande punten niet waarschijnlijk dat de belastingen zullen dalen zoals ze in de 20ste eeuw gestegen zijn. Het tegendeel is waarschijnlijker.
Waanzin
Het lijkt erop dat menigeen wel weet dat het verschillende onderdelen van het huidige systeem vaak naar waanzin neigen maar dat wijzigingen daarop onduidelijke resultaten brengen voor burgers. Gezien de veelheid van regelingen, wetten, subsidies en belastingen en de indirecte, wazige besturing van de machthebbers kan een wijzigingsvoorstel van burgers een nadelig effect hebben voor diegenen die ze willen doorvoeren. Ook de inwoners van de Sowjet-Unie wisten uiteraard dat het syteem door en door verrot was maar konden daar weinig aan doen. De vraag is of onze representatieve democratie, die wel eens niet zo heel representatief zou kunnen zijn, de burgers in staat stelt om waanzinnige ontwikkelingen te keren.
De afgelopen eeuw heeft laten zien dat de overheid zich langzamerhand als een bijna oppermachtig orgaan aan het ontwikkelen is. Belastingen gingen van 10% in 1900 naar 52% in 2002 (volgens sommigen ligt dit percentage hoger). Tegelijkertijd steeg het aantal wetten enorm. De overheid werd machtiger ten koste van de vrijheid van het individu. De overheid besliste in steeds grotere mate over de besteding van het inkomen van burgers. Het einde daarvan lijkt niet in zicht. Als de overheid andermans geld uitgeeft aan anderen zijn de resultaten bepaald niet optimaal. De huidige problemen in de zorg, het onderwijs en de veiligheid onderschrijven dit. De econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman gaf dat eerder aan in zijn boek "Aan ons de keuze".
© Meervrijheid.nl
Plaats reactie - 25 reactie(s):
09-aug-2002 K. Winkelaar - kiwicdsGEEN@SPAMhotmail.com
Tja, een overheid die de belasting wil verlagen is hetzelfde als een Multinational die als doelsteling heeft om de omzet te verlagen.
Dat zal dan ook niet snel gebeuren.
Het vreemde is dat men continu praat over bezuinigingen, maar dat de meest eenvoudige en besparende maatregelen niet worden genomen.
Het afschaffen van 90% van de subsidies bijvoorbeeld, het stoppen met de zinloze Betuwelijn en HSL, het niet aanschaffen van vliegtuigjes, enzovoorts.
Waarom durft de regering niet gewoon de hele publieke omroep op te heffen? Of is het echt van nationaal belang dat de AVRO Nederlandstalig drama op de buis brengt, afgewisseld met een Amerikaanse Hollywood produktie? Of dat er miljoenen worden gestoken in voetbal, iets wat een commerciele omroep evengoed kan uitzenden.
Die hele omroep terugbrengen tot 1 zender, die nieuws, actualiteiten en wat kunst en cultuur brengt is meer dan genoeg. En voila, mijnheer Balkenende heeft zijn eerste miljard al bespaard.
Natuurlijk is het mooi dat we vele Symphonie-orkesten hebben, maar waarom op kosten van de belastingbetaler? De Rolling Stones worden bij mijn weten ook niet gesubsidieerd, en kunnen zich ook aardig bedruipen. Evenzo geldt dit voor alle gesubsidieerde kunstenaars. Bij mijn weten hadden Herman Brood of Vincent van Gogh ook geen subsidie nodig om redelijk succesvol te zijn.
Voila, en weer een half miljard erbij, Jan-Peter, dit gaat de goede kant op!
Nog een miljard nodig? Geen punt, regel ik voor je! Wat dacht je van het stoppen van alle subsidies voor bedrijven? Zo geregeld. Als een bedrijf wil ondernemen, dan zal dat toch in de vrije markt moeten gebeuren. En weer hebben we een miljard binnen. Op naar de volgende miljarden!
Laten we eens kijken naar de EU, willen we daar lid van blijven? Genoeg redenen om te zeggen dat we best uit de EU kunnen stappen. Het gaat met de Zwitsers economisch ook niet slecht, dus zo noodzakelijk is dat lidmaatschap niet. Alleen de dreiging om eruit te stappen zou al voldoende reden moeten zijn voor onze EU-partners om een fikse korting op onze afdrachten aan Brussel te verlenen, en bingo! Weer een paar miljard verdiend.
Kunnen we daarna meteen de drugs legaliseren. Alleen al qua justitiecapaciteit zou dat vele miljarden schelen. Wellicht zijn sommige drugs daarna een mooie bron van accijnsen, de vervuiler betaald immers.
Stel daarnaast eens een "wets-plafond" in. Een soort Zalm-norm, maar dan met betrekking tot de hoeveelheid regels. De norm wordt dan dat er voor iedere nieuwe wet of regel minimaal één wet of regel dient te verdwijnen. Zo houden we de boel nog enigszins beheersbaar. Ook dat zal op termijn een hoop geld besparen.
Ach, het zou allemaal zo simpel en mooi kunnen zijn. Helaas spelen er in de politiek heel andere zaken dan gezond verstand.
21-aug-2002 A. vd Heuvel - arieGEEN@SPAMwish.nl
De lasten voor de burger zijn de afgelopen jaren wel degelijk lager geworden. Pak een belastingprogramma van bv. 8 jaargeleden en neem er nu een. Gebruik twee keer hetzelfde bruto modale jaarinkomen en bekijk het resultaat. Juist ja een behoorlijk fors bedrag c.a 2%/jaar. Een deel hiervan ging op aan de zg. ecotaxen die in deze verlaging verwerkt waren en natuurlijk de BTW en gemeentelijke verhogingen moeten we ook niet vergeten.
Hierbovenop kwamen natuurlijk nog de loonsverhogingen van c.a. 3,5%/jaar een behoorlijke inkomensstijging dus de afgelopen jaren.
Wie heeft er overgens moeite gedaan een lampje uit te draaien, wat minder water te gebruiken etc. Nee de computer moest in huis komen die in menig huishouden nu 24 uur per dag aanstaat, we mochten eens een e-mail missen. En o ja we willen ook allemaal in ons eigen bubbelbad, liefst elke dag, het waterbed en vaatwasmashiene hebben we ook maar in huis gehaald. En aan het einde van het jaar maar klagen dat de energie rekening weer gestegen is, natuurlijk weer de schuld van de overheid.
Velen van ons zien anderen baden in weelde. Dit is slechts schone schijn. Het is voornamelijk geleende weelde, geleend op de overwaarde van het nu slechter verkoopbare huis.
Die splinter in het eigen oog. Weten we nog wel.
Wat de schijver nog even vergeet is dat de "W"-premies (en andere) die we nu betalen een resultaat zijn van de charitas uit het verleden.
Geregeld door kerken en bedrijven zelf. Het stond toen dicht bij de burger. Nu heeft de overheid deze charitas getechnocratieseerd en is het morele aspect van een uitkering uit het oog verloren.
18-nov-2002 robin hood
Beste burgers,
Hoe kunnen we ons redden van de grootste misdadiger in Nederland, namelijk de nederlandse regering? Het is werkelijk tot een crisis uitgegroeid. Nederland is de figuurlijke omgekeerde weerld. Werken wordt bestraft terwijl de staat de duimschoeven steeds harder aandraait en zorgt er juist voor dat de toestand erger wordt. Het doet mij denken aan een ander geval van een staat die zijn burgers misbruikte: de voormalige Soviet Unie.
Helaas is het niveau van ontwetendheid in Nederland angstaanjagend, en de regering is er lang en na niet aan verbetering toe, en dat heeft Nederland aan zichzelf te danken. De enige manier om verandering dwz verbetering in te wijden is om de schandelijke mensen, die het schandelijk beleid door de strotten van alle burgers in Nederland proberen te drukken, de deur te wijzen.
26-jan-2003 Edwin den Boer - woordenboerGEEN@SPAMplanet.nl
"De 19e eeuwse Franse econoom." Was er maar 1?
19-apr-2004 Klaas5 - pimGEEN@SPAMleeft.nl
Je kan je afvragen: Is de overheid er voor de burger? of is de burger er voor de overheid?
Alleen het bestaan van een nationale ombudsman zegt al genoeg om deze vraag te beantwoorden.
De burger is er voor de overheid en de nationale ombudsman is er vor de burger.Met alle respekt voor de ambtenaren die gemeend het volk dienen
Ik hoop dat het verenigd europa een eind maakt aan deze uitbuiting van de burgers van dit land en wederom het volledige potentieel vrijmaakt wat in ieder mens schuilt. In het geval dat brussel een extra belastingschijf blijkt te zijn bovenop de 52% betekent dat we niet alleen van voren maar ook van achteren worden genomen, sommigen vinden dat geen probleem!
Ik verwacht van het federale europa een frisse nieuwe wind die corruptie en misbruik keihard afstraft en de macht legt waar hij hoort bij de inwoners van de unie. Het algemene welzijn van ALLE ingezetenen is de eerste vereiste om vervolgens een betere en rechtvaardige wereld mogelijk te maken
20-apr-2004 Dash2in1
Ik kon zo gauw niet vinden hoeveel er in 2002 is uitgegeven door de overheid, maar verder lijkt er niet echt een stijgende lijn in te zitten, hoewel het natuurlijk wel schandalig blijft:
20-apr-2004 Dash2in1
Oh ja, ik heb het CBS als bron genomen. (Jammer dat je je berichten hier niet kan wijzigen)
19-sep-2005 Rick Sompaan - dgibiuhGEEN@SPAMyahoo.com
Merk vriendelijk op dat er geen 'Nobel Prijs' is voor Economie.
Er is een 'The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel'. Uiteraard is zo een prijs ook in te stellen voor iedere aktiviteit.
Groet.
20-sep-2005 Diadem
Waar haalt meervrijheid eigenlijk haar cijfers vandaan?
De overheid haalt dit jaar 137.4 miljard euro binnen. IN 2004 was ons BNP ongeveer 488 miljard euro. Dat zal in 2006 niet veel hoger zijn, met onze groei. Daarmee kom ik niet op een belastingdruk van 52%. Eerder de helft.
Hoe betrouwbaar zijn de cijfers van meervrijheid?
20-sep-2005 Chico Lama
Diadem,
bron staat in kadertje geloof ik
20-sep-2005 Diadem
Maar de bron klopt dus duidelijk niet. Dat is het probleem.
20-sep-2005 martin
Of jouw bron klopt niet, Diadem...
20-sep-2005 Victor
In een economieboek voor op de middelbare school kwam ik nota bene 52% tegen., En in een boek van een overheidsinstelling kwam ik iets van 48% tegen. En dat is dan zonder inflatie mee te rekenen of de verplichte verzekeringen neem ik aan.
20-sep-2005 Chico Lama
mij lijkt 52 procent een realistischer inschatting dan de helft ervan: er zijn tientallen verschillende belastingen op zo'n beetje alles wat je doet of hebt. vraag blijft wel hoe het allemaal berekend is. Bij Haags Juristen Collectief komen ze geloof ik op meer dan 60 procent uit
20-sep-2005 Victor
De vraag is ook in hoeverre gemeentelijke belastingen zijn meegenomen.
20-sep-2005 martin
En: neem je de overheidsuitgaven mee in het BNP.
Met Diadems cijfers kom je uit op:
(137,4 / 488 ) * 100% = 28%
Maar als in die 488 miljard ook de overheidsuitgaven zitten, dan is het percentage overheidsuitgave van BNP exclusief overheidsuitgaven:
(137,4 / (488 - 137,4) ) * 100% = 39%
21-sep-2005 Diadem
Die 137.4 miljard euro haal ik rechtstreeks uit de miljoenennota. Dat zijn overigens de inkomsten, de uitgaven liggen nog een dikke 9 miljard hoger. Misschien is het realistischer om daarmee te rekenen.
Het BNP over 2005 of 2006 is niet terug te vinden helaas. Verschillende bronnen geven echter het BNP van voorgaande jaren. Wikipedia, CBS, CIA world factbook (al moet je dan omrekenen), wereldbank.
Misschien dat niet alle overheids inkomsten en uitgaven op de miljoenennota vermeld worden?
@ martin: Waarom zou je overheidsuitgaven niet meerekenen in het BNP? Het is toch geld wat in onze economie rondgaat? Zonder overheid zou het ook rondgaan...
21-sep-2005 Peter de Jong
Even een correctie:
Het BNP (Bruto Nationaal Product) is de marktwaarde van alle goederen en diensten die alle bedrijven die hun geregistreerde hoofdkantoor hebben in een bepaald land in een bepaald jaar produceren (inclusief de vervangingsinvesteringen, netto is zonder). Omdat hierbij ook het aandeel van de buitenlandse vestigingen wordt meegerekend geeft dit geen goed beeld van de werkelijke economische prestatie van een land. Het BBP (Bruto Binnenlands Product) daarentegen kijkt alleen naar de productie van alle burgers binnen de landsgrenzen (inclusief de vervangingsinvesteringen, netto is weer zonder). Daarmee kan je landen onderling dus beter vergelijken.
Het Nederlandse BBP was in 2004 volgens het CBS ca. 489 miljard euro. De totale overheidsuitgaven in 2004 waren ca. 144 miljard, de inkomsten ca. 141 miljard (het financieringstekort van ca. 2% werd gedekt met geleend geld, de totale staatsschuld eind 2004 was ca. 185 miljard).
Als je de productie t.g.v. de overheidsuitgaven aftrekt van het BBP kom je idd uit op de gepubliceerde cijfers, zoals Martin aangaf.
21-sep-2005 Peter de Jong
Nu gaat het er om hoeveel de overheid nu eigenlijk afpakt van de hardwerkende burgers. Een deel daarvan komt weer bij hen terug door uitkeringen en subsidies.
De 141 miljard overheidsinkomsten in 2004 bestonden voor 106 miljard euro aan belastingheffing door de rijksoverheid (o.a. 35 miljard omzetbelasting, 27 miljard loonbelasting en 15 miljard vennootschapsbelasting). De sociale verzekeringsinstellingen vorderden ca. 26 miljard aan premies. Daarnaast werd er door de gemeenten ca. 7 miljard aan heffingen gevorderd, door de provincies ca. 1 miljard en door de waterschappen ook ca. 1 miljard. In totaal dus ca. 141 miljard. Daarvan kregen we het meeste echter weer terug via uitkeringen en subsidies.
Rechtstreeks komt ruwweg de helft terug: AOW ca. 21 miljard, WAO ca. 15 miljard, hypotheekrente-aftrek ca. 7 miljard, WW ca. 6 miljard, huursubsidie ca. 5 miljard, bijstand ca. 4 miljard, kinderbijslag ca. 4 miljard, weduwen en weduwnaren uitkering ca. 2 miljard, ofwel totaal ca. 64 miljard. De hypotheekrente-aftrek is een verkapte vorm van rechtstreekse subsidie omdat dit een belastingkorting is (het blijft een vestzak-broekzak verhaal).
Daarnaast krijgen we indirect geld terug omdat de overheid nog allerlei andere zaken subsidieert, zoals sport- en culturele verenigingen, musea, concerten, infrastructuur en openbaar vervoer, gezondheidszorg, landbouwproducten, kinderopvang, bedrijfssubsidies (vestiging, opleiding, innovatie), enz. Hier ontstaan veel problemen omdat de overheid dan voor betrokkenen kiest hoe hun geld moet worden besteed. Ook laat de efficiëncy van veel overheidsdienstverlening, bij gebrek aan concurrentie, te wensen over.
In de VS is de verhouding overheidsuitgaven/BBP veel kleiner dan in Nederland, maar daar krijg je als burger ook minder voor terug. Ik denk overigens dat we ons beter aan een land als Zwitserland kunnen spiegelen. De bruto belastingdruk ligt daar op hetzelfde niveau als dat van de VS, maar het voorzieningenniveau is er vele malen beter. Dat komt waarschijnlijk, omdat de Zwitserse overheid gewoon veel efficiënter met het geld omgaat dan de Amerikaanse (en de Nederlandse) overheid.
Dat een hoog uitgavenpeil van de overheid geen garantie is voor goede prestaties in de publieke dienstverlening is uitgezocht door het SCP:
Public Sector Performance
“Het vertrouwen van de bevolking in de overheid is gedaald. Dat laat de regering niet onberoerd.”
~ mevrouw B. van Amsberg-van Lippe-Biesterveld
21-sep-2005 jetoel
@ martin: Waarom zou je overheidsuitgaven niet meerekenen in het BNP? Het is toch geld wat in onze economie rondgaat? Zonder overheid zou het ook rondgaan...
- Oh? Hoe bereken/bepaal je dat?
21-sep-2005 jetoel
vorige post was bedoeld voor peter
21-sep-2005 martin
Ik denk voor Diadem ipv Peter...
21-sep-2005 Diadem
Kijk, alles wordt zo al een stuk helderder. Dankjewel Peter.
Ik zie alleen ook niet helemaal waarom je overheidsuitgaven van het BBP zou moeten aftrekken? Dat is toch geld wat verdiend is (en daarna weliswaar ingeleverd bij de overheid, maar toch)? Dat geld zouden we ook gehad hebben zonder overheid.
21-sep-2005 Diadem
En zelfs dan klopt het getal van 52% in 2002 dus nog steeds niet. Had dat misschien 42% moeten zijn?
22-sep-2005 Peter de Jong
@Diadem,
Je hebt helemaal gelijk, dat het geld dat in de overheid omgaat gewoon bij het BBP gerekend moet worden. Het juiste cijfer is dan ook alle collectieve uitgaven gedeeld door het BBP.
Het misverstand zit hem er in dat niet alle collectieve uitgaven op de rijksbegroting staan. Met name de premiegefinancierde uitgaven in de sociale zekerheid en de zorgsector staan er niet op. Zo zijn voor 2005 de totale collectieve uitgaven ca. 188 miljard en de totale collectieve inkomsten ca. 175 miljard (109 miljard belastingen en 66 miljard premies), zie Uitgaven en inkomsten collectieve sector 2005 .
Collectieve sector 2002/2003
Voor 2005 zou dit met een BBP van pakweg 480 miljard dus een collectieve uitgavenquote geven van (188/480)x100% = 39.2 %. Dit is het laagste niveau sinds jaren. Een overzicht van de collectieve lastendruk over de afgelopen jaren kan je zien in deze grafiek van het CPB: Collectieve uitgaven 1980-2005 (pdf-file) .
De collectieve uitgaven waren overigens vanaf 1970 tot het topjaar 1983 gestegen van ca. 44% tot ca. 62% van het BBP (het EU gemiddelde in 1983 was ca. 50%). Tegelijkertijd liep het overheidstekort op van 1% tot 6% van het BBP. Zoals je ziet is er in Nederland sindsdien sprake van een gestage daling van de collectieve lasten.
Deze CPB-grafiek uit 2004 geeft voor 2005 een prognose van de collectieve uitgavenquote van ca. 47%. Het CPB geeft elders voor 1970 ca. 44%, voor 1980 ca. 60%, voor 1990 ca. 55% en voor 2000 ca. 46%. Dit zijn waarden die hoger liggen dan wat je bij andere bronnen (o.a. OESO) vind. Er zijn door de jaren heen verschillende berekeningsmethodieken gebruikt, maar de trend is duidelijk.
In dit interessante rapport van het SCP uit 2000, dat onze economische ontwikkeling gedurende de jaren 90 beschrijft, zie je op basis van OESO gegevens een vergelijking tussen Nederland, de overige EU-landen en de VS en Japan: Economie en overheidsfinanciën (pdf-file) . M.n. tabel 3.3 en tabel 3.4 .
Tabel 3.4 laat zien dat de inkomstenbelasting in NL ca. de helft is van die in de VS, evenals de belasting op bezit. De winstbelasting is hier ca. 50% hoger dan in de VS en de belasting op consumptie is hier meer dan het dubbele. Daarnaast is onze premiedruk ca. 2.5 keer zo hoog. Dat laatste heeft te maken met onze vergrijzende bevolking en met het feit dat in de zorgsector nog heel veel medewerkers gewoon op de loonlijst van de overheid staan. In de VS is dit allang verder geprivatiseerd.
De waarde van 52% voor 2002 (artikel) is in ieder geval te hoog. Wel hebben we in Nederland een toptarief voor de inkomstenbelasting van 52% maar dat heeft met de totale collectieve lastendruk weinig te maken.
Miljoenennota 2006 (pdf-file)
Men spreekt vaak wel over lastenverlichting maar dan bestaat er toch grote twijfel of het wel een verlichting betreft. Zo zou volgens het vorige kabinet Kok het nieuwe belastingsysteem een verlichting inhouden voor burgers. Volgens anderen zorgde het nieuwe systeem inderdaad voor enige verlichting maar dan alleen in tijden van economische voorspoed. In tijden van economische neergang zou de overheid verzekerd blijven van constante inkomsten terwijl de burgers er op achteruit zouden gaan. Je zou de overheid er van gaan verdenken dit systeem juist ingevoerd te hebben ten tijde van een economisch hoogtepunt, dat inmiddels al weer voorbij is.
Hoe dan ook, kijken we op langere termijn dan is duidelijk dat de overheid steeds meer belasting is gaan heffen en dat iedere Nederlander elk jaar tot ergens in juli in dienst is van de overheid. Vanaf de zogenaamde Tax Freedom Day (TFD) gaat hij voor zichzelf werken.
Waarom zijn de belastingen zo gestegen de laatste eeuw?
1. Belastingverhoging is in het belang van de overheid.
De overheid pretendeert er te zijn ten gunste van de burgers. Wat niet verteld wordt en wat menig overheidsdienaar zich niet beseft is dat de overheid natuurlijk ook een eigenbelang heeft dat vaak haaks staat op het belang van burgers. Of het nu gaat om individuen of organisaties, dit eigenbelang staat natuurlijk vrijwel altijd voorop en is een veel krachtiger drijfveer dan landsbelang of menslievendheid. De overheid heeft natuurlijk geen belang bij het verlagen van de belastingen. Integendeel juist. De macht van de overheid zou daarmee afnemen. De status en de controle van diverse overheidsdienaren zou daarmee verminderen en men kan zich voorstellen dat dat voor weinigen van hen een aantrekkelijk idee is. Belastingverlaging zou waarschijnlijk betekenen dat ambtenaren moeten worden ontslagen. Een politicus die dat probeert maakt zich bepaald niet populair onder zijn medewerkers. Vaak zal het makkelijker blijken te zijn de belastingen niet te verlagen maar juist te verhogen.
2. Vragen om belastingverlaging is risicovol voor burgers
Vanwege de veelheid en de ondoorzichtigheid van veel belastingwetten, subsidiewetten en uitkeringswetten is het inmiddels voor de meeste burgers totaal onduidelijk hoeveel ze betalen en hoeveel men terugkrijgt van de staat. Is een cadeautje van de overheid aan een burger een sigaar uit eigen doos of komt het geld oorspronkelijk uit de broekzak van een medeburger? De overheid onderhoudt slechts een geringe relatie tussen inkomsten en uitgaven. Veel inkomsten gaan in een grote pot waar het vervolgens weer uit wordt gehaald. Zo worden inkomsten uit benzineaccijns en wegenbelasting slechts voor een klein deel besteed aan het wegennetwerk.
Lastenverlichting wil iedereen wel maar daarvoor stemmen geeft risico's als je als kiezer niet precies kunt aangeven welke belasting afgeschaft of verminderd moet worden. Stel namelijk dat u stemt voor belastingverlaging. De regering geeft daar gehoor aan maar besluit tot een belastingverlaging die een groep tot voordeel strekt waartoe u niet behoort. Voor de regering betekent een belastingverlaging een vermindering van inkomsten die ook een uitgavenverlaging inhoudt. Het kan zijn dat de regering de uitgaven verlaagt voor een groep waartoe u wel behoort. Daarmee betaalt u dus voor de belastingverlaging van anderen en daar was het u natuurlijk niet om te doen.
3. Belastingverhoging is meestal in het belang van de democratische meerderheid
Voor de meerderheid in een democratie is het erg verleidelijk is om de minderheid uit te kleden. De 19e eeuwse Franse econoom Frederic Bastiat stelde ooit: "De staat is een enorm kunstmatig instituut via welke iedereen probeert te leven op andermans kosten". Belastingverlaging betekent een geringere verkleedpartij en waarschijnlijk minder privileges voor de meerderheid. Veel burgers willen dat de overheid betaalt voor onderwijs, gezondheidszorg en volksverzekeringen. Wanneer de monopolistische overheid concurrenten zou hebben voor die overheidsdiensten zouden diezelfde burgers er nooit voor gekozen hebben om klant te worden van de dure inefficiënte staat. Andere bedrijven zouden namelijk veel meer waar voor hun geld bieden. Maar aangezien het mogelijk is om via de belastingen anderen te laten betalen voor die diensten wordt het opeens aantrekkelijker om te stellen dat de overheid die taken op zich moet nemen. De overheid functioneert als het ware als een gezamelijke rekening waar iedereen zo weinig mogelijk op probeert te storten en zo veel mogelijk van probeert af te schrijven.
Maar zelfs als de meerderheid der kiezers voor lastenverlichting kiest is het nog maar de vraag of ze daartoe de macht hebben. De overheid mag dan het idee geven dat ze bestuurd wordt door de het volk via het algemeen stemrecht maar dat is grotendeels een illusie. De regering wordt weliswaar gekozen maar slechts door de meerderheid van de kiezers. En die mogen slechts één keer per vier jaren aangeven wat ze willen. Daarbij mag men slechts kiezen uit zo'n 15 partijen. Stemmen op een specifiek beleidsterrein - belastingen, sociale wetgeving, gezondheidszorg, justitie, onderwijs is er niet bij. Van een directe aansturing is dus bepaald geen sprake en de representatieve democratie die in Nederland bestaat kan zo gezien onmogelijk erg representatief zijn. Zelfs niet voor de meerderheid.
Het is gezien bovenstaande punten niet waarschijnlijk dat de belastingen zullen dalen zoals ze in de 20ste eeuw gestegen zijn. Het tegendeel is waarschijnlijker.
Waanzin
Het lijkt erop dat menigeen wel weet dat het verschillende onderdelen van het huidige systeem vaak naar waanzin neigen maar dat wijzigingen daarop onduidelijke resultaten brengen voor burgers. Gezien de veelheid van regelingen, wetten, subsidies en belastingen en de indirecte, wazige besturing van de machthebbers kan een wijzigingsvoorstel van burgers een nadelig effect hebben voor diegenen die ze willen doorvoeren. Ook de inwoners van de Sowjet-Unie wisten uiteraard dat het syteem door en door verrot was maar konden daar weinig aan doen. De vraag is of onze representatieve democratie, die wel eens niet zo heel representatief zou kunnen zijn, de burgers in staat stelt om waanzinnige ontwikkelingen te keren.
De afgelopen eeuw heeft laten zien dat de overheid zich langzamerhand als een bijna oppermachtig orgaan aan het ontwikkelen is. Belastingen gingen van 10% in 1900 naar 52% in 2002 (volgens sommigen ligt dit percentage hoger). Tegelijkertijd steeg het aantal wetten enorm. De overheid werd machtiger ten koste van de vrijheid van het individu. De overheid besliste in steeds grotere mate over de besteding van het inkomen van burgers. Het einde daarvan lijkt niet in zicht. Als de overheid andermans geld uitgeeft aan anderen zijn de resultaten bepaald niet optimaal. De huidige problemen in de zorg, het onderwijs en de veiligheid onderschrijven dit. De econoom en Nobelprijswinnaar Milton Friedman gaf dat eerder aan in zijn boek "Aan ons de keuze".
© Meervrijheid.nl
Plaats reactie09-aug-2002 K. Winkelaar - kiwicdsGEEN@SPAMhotmail.com
Tja, een overheid die de belasting wil verlagen is hetzelfde als een Multinational die als doelsteling heeft om de omzet te verlagen.
Dat zal dan ook niet snel gebeuren.
Het vreemde is dat men continu praat over bezuinigingen, maar dat de meest eenvoudige en besparende maatregelen niet worden genomen.
Het afschaffen van 90% van de subsidies bijvoorbeeld, het stoppen met de zinloze Betuwelijn en HSL, het niet aanschaffen van vliegtuigjes, enzovoorts.
Waarom durft de regering niet gewoon de hele publieke omroep op te heffen? Of is het echt van nationaal belang dat de AVRO Nederlandstalig drama op de buis brengt, afgewisseld met een Amerikaanse Hollywood produktie? Of dat er miljoenen worden gestoken in voetbal, iets wat een commerciele omroep evengoed kan uitzenden.
Die hele omroep terugbrengen tot 1 zender, die nieuws, actualiteiten en wat kunst en cultuur brengt is meer dan genoeg. En voila, mijnheer Balkenende heeft zijn eerste miljard al bespaard.
Natuurlijk is het mooi dat we vele Symphonie-orkesten hebben, maar waarom op kosten van de belastingbetaler? De Rolling Stones worden bij mijn weten ook niet gesubsidieerd, en kunnen zich ook aardig bedruipen. Evenzo geldt dit voor alle gesubsidieerde kunstenaars. Bij mijn weten hadden Herman Brood of Vincent van Gogh ook geen subsidie nodig om redelijk succesvol te zijn.
Voila, en weer een half miljard erbij, Jan-Peter, dit gaat de goede kant op!
Nog een miljard nodig? Geen punt, regel ik voor je! Wat dacht je van het stoppen van alle subsidies voor bedrijven? Zo geregeld. Als een bedrijf wil ondernemen, dan zal dat toch in de vrije markt moeten gebeuren. En weer hebben we een miljard binnen. Op naar de volgende miljarden!
Laten we eens kijken naar de EU, willen we daar lid van blijven? Genoeg redenen om te zeggen dat we best uit de EU kunnen stappen. Het gaat met de Zwitsers economisch ook niet slecht, dus zo noodzakelijk is dat lidmaatschap niet. Alleen de dreiging om eruit te stappen zou al voldoende reden moeten zijn voor onze EU-partners om een fikse korting op onze afdrachten aan Brussel te verlenen, en bingo! Weer een paar miljard verdiend.
Kunnen we daarna meteen de drugs legaliseren. Alleen al qua justitiecapaciteit zou dat vele miljarden schelen. Wellicht zijn sommige drugs daarna een mooie bron van accijnsen, de vervuiler betaald immers.
Stel daarnaast eens een "wets-plafond" in. Een soort Zalm-norm, maar dan met betrekking tot de hoeveelheid regels. De norm wordt dan dat er voor iedere nieuwe wet of regel minimaal één wet of regel dient te verdwijnen. Zo houden we de boel nog enigszins beheersbaar. Ook dat zal op termijn een hoop geld besparen.
Ach, het zou allemaal zo simpel en mooi kunnen zijn. Helaas spelen er in de politiek heel andere zaken dan gezond verstand.
21-aug-2002 A. vd Heuvel - arieGEEN@SPAMwish.nl
De lasten voor de burger zijn de afgelopen jaren wel degelijk lager geworden. Pak een belastingprogramma van bv. 8 jaargeleden en neem er nu een. Gebruik twee keer hetzelfde bruto modale jaarinkomen en bekijk het resultaat. Juist ja een behoorlijk fors bedrag c.a 2%/jaar. Een deel hiervan ging op aan de zg. ecotaxen die in deze verlaging verwerkt waren en natuurlijk de BTW en gemeentelijke verhogingen moeten we ook niet vergeten.
Hierbovenop kwamen natuurlijk nog de loonsverhogingen van c.a. 3,5%/jaar een behoorlijke inkomensstijging dus de afgelopen jaren.
Wie heeft er overgens moeite gedaan een lampje uit te draaien, wat minder water te gebruiken etc. Nee de computer moest in huis komen die in menig huishouden nu 24 uur per dag aanstaat, we mochten eens een e-mail missen. En o ja we willen ook allemaal in ons eigen bubbelbad, liefst elke dag, het waterbed en vaatwasmashiene hebben we ook maar in huis gehaald. En aan het einde van het jaar maar klagen dat de energie rekening weer gestegen is, natuurlijk weer de schuld van de overheid.
Velen van ons zien anderen baden in weelde. Dit is slechts schone schijn. Het is voornamelijk geleende weelde, geleend op de overwaarde van het nu slechter verkoopbare huis.
Die splinter in het eigen oog. Weten we nog wel.
Wat de schijver nog even vergeet is dat de "W"-premies (en andere) die we nu betalen een resultaat zijn van de charitas uit het verleden.
Geregeld door kerken en bedrijven zelf. Het stond toen dicht bij de burger. Nu heeft de overheid deze charitas getechnocratieseerd en is het morele aspect van een uitkering uit het oog verloren.
18-nov-2002 robin hood
Beste burgers,
Hoe kunnen we ons redden van de grootste misdadiger in Nederland, namelijk de nederlandse regering? Het is werkelijk tot een crisis uitgegroeid. Nederland is de figuurlijke omgekeerde weerld. Werken wordt bestraft terwijl de staat de duimschoeven steeds harder aandraait en zorgt er juist voor dat de toestand erger wordt. Het doet mij denken aan een ander geval van een staat die zijn burgers misbruikte: de voormalige Soviet Unie.
Helaas is het niveau van ontwetendheid in Nederland angstaanjagend, en de regering is er lang en na niet aan verbetering toe, en dat heeft Nederland aan zichzelf te danken. De enige manier om verandering dwz verbetering in te wijden is om de schandelijke mensen, die het schandelijk beleid door de strotten van alle burgers in Nederland proberen te drukken, de deur te wijzen.
26-jan-2003 Edwin den Boer - woordenboerGEEN@SPAMplanet.nl
"De 19e eeuwse Franse econoom." Was er maar 1?
19-apr-2004 Klaas5 - pimGEEN@SPAMleeft.nl
Je kan je afvragen: Is de overheid er voor de burger? of is de burger er voor de overheid?
Alleen het bestaan van een nationale ombudsman zegt al genoeg om deze vraag te beantwoorden.
De burger is er voor de overheid en de nationale ombudsman is er vor de burger.Met alle respekt voor de ambtenaren die gemeend het volk dienen
Ik hoop dat het verenigd europa een eind maakt aan deze uitbuiting van de burgers van dit land en wederom het volledige potentieel vrijmaakt wat in ieder mens schuilt. In het geval dat brussel een extra belastingschijf blijkt te zijn bovenop de 52% betekent dat we niet alleen van voren maar ook van achteren worden genomen, sommigen vinden dat geen probleem!
Ik verwacht van het federale europa een frisse nieuwe wind die corruptie en misbruik keihard afstraft en de macht legt waar hij hoort bij de inwoners van de unie. Het algemene welzijn van ALLE ingezetenen is de eerste vereiste om vervolgens een betere en rechtvaardige wereld mogelijk te maken
20-apr-2004 Dash2in1
Ik kon zo gauw niet vinden hoeveel er in 2002 is uitgegeven door de overheid, maar verder lijkt er niet echt een stijgende lijn in te zitten, hoewel het natuurlijk wel schandalig blijft:
20-apr-2004 Dash2in1
Oh ja, ik heb het CBS als bron genomen. (Jammer dat je je berichten hier niet kan wijzigen)
19-sep-2005 Rick Sompaan - dgibiuhGEEN@SPAMyahoo.com
Merk vriendelijk op dat er geen 'Nobel Prijs' is voor Economie.
Er is een 'The Bank of Sweden Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel'. Uiteraard is zo een prijs ook in te stellen voor iedere aktiviteit.
Groet.
20-sep-2005 Diadem
Waar haalt meervrijheid eigenlijk haar cijfers vandaan?
De overheid haalt dit jaar 137.4 miljard euro binnen. IN 2004 was ons BNP ongeveer 488 miljard euro. Dat zal in 2006 niet veel hoger zijn, met onze groei. Daarmee kom ik niet op een belastingdruk van 52%. Eerder de helft.
Hoe betrouwbaar zijn de cijfers van meervrijheid?
20-sep-2005 Chico Lama
Diadem,
bron staat in kadertje geloof ik
20-sep-2005 Diadem
Maar de bron klopt dus duidelijk niet. Dat is het probleem.
20-sep-2005 martin
Of jouw bron klopt niet, Diadem...
20-sep-2005 Victor
In een economieboek voor op de middelbare school kwam ik nota bene 52% tegen., En in een boek van een overheidsinstelling kwam ik iets van 48% tegen. En dat is dan zonder inflatie mee te rekenen of de verplichte verzekeringen neem ik aan.
20-sep-2005 Chico Lama
mij lijkt 52 procent een realistischer inschatting dan de helft ervan: er zijn tientallen verschillende belastingen op zo'n beetje alles wat je doet of hebt. vraag blijft wel hoe het allemaal berekend is. Bij Haags Juristen Collectief komen ze geloof ik op meer dan 60 procent uit
20-sep-2005 Victor
De vraag is ook in hoeverre gemeentelijke belastingen zijn meegenomen.
20-sep-2005 martin
En: neem je de overheidsuitgaven mee in het BNP.
Met Diadems cijfers kom je uit op:
(137,4 / 488 ) * 100% = 28%
Maar als in die 488 miljard ook de overheidsuitgaven zitten, dan is het percentage overheidsuitgave van BNP exclusief overheidsuitgaven:
(137,4 / (488 - 137,4) ) * 100% = 39%
21-sep-2005 Diadem
Die 137.4 miljard euro haal ik rechtstreeks uit de miljoenennota. Dat zijn overigens de inkomsten, de uitgaven liggen nog een dikke 9 miljard hoger. Misschien is het realistischer om daarmee te rekenen.
Het BNP over 2005 of 2006 is niet terug te vinden helaas. Verschillende bronnen geven echter het BNP van voorgaande jaren. Wikipedia, CBS, CIA world factbook (al moet je dan omrekenen), wereldbank.
Misschien dat niet alle overheids inkomsten en uitgaven op de miljoenennota vermeld worden?
@ martin: Waarom zou je overheidsuitgaven niet meerekenen in het BNP? Het is toch geld wat in onze economie rondgaat? Zonder overheid zou het ook rondgaan...
21-sep-2005 Peter de Jong
Even een correctie:
Het BNP (Bruto Nationaal Product) is de marktwaarde van alle goederen en diensten die alle bedrijven die hun geregistreerde hoofdkantoor hebben in een bepaald land in een bepaald jaar produceren (inclusief de vervangingsinvesteringen, netto is zonder). Omdat hierbij ook het aandeel van de buitenlandse vestigingen wordt meegerekend geeft dit geen goed beeld van de werkelijke economische prestatie van een land. Het BBP (Bruto Binnenlands Product) daarentegen kijkt alleen naar de productie van alle burgers binnen de landsgrenzen (inclusief de vervangingsinvesteringen, netto is weer zonder). Daarmee kan je landen onderling dus beter vergelijken.
Het Nederlandse BBP was in 2004 volgens het CBS ca. 489 miljard euro. De totale overheidsuitgaven in 2004 waren ca. 144 miljard, de inkomsten ca. 141 miljard (het financieringstekort van ca. 2% werd gedekt met geleend geld, de totale staatsschuld eind 2004 was ca. 185 miljard).
Als je de productie t.g.v. de overheidsuitgaven aftrekt van het BBP kom je idd uit op de gepubliceerde cijfers, zoals Martin aangaf.
21-sep-2005 Peter de Jong
Nu gaat het er om hoeveel de overheid nu eigenlijk afpakt van de hardwerkende burgers. Een deel daarvan komt weer bij hen terug door uitkeringen en subsidies.
De 141 miljard overheidsinkomsten in 2004 bestonden voor 106 miljard euro aan belastingheffing door de rijksoverheid (o.a. 35 miljard omzetbelasting, 27 miljard loonbelasting en 15 miljard vennootschapsbelasting). De sociale verzekeringsinstellingen vorderden ca. 26 miljard aan premies. Daarnaast werd er door de gemeenten ca. 7 miljard aan heffingen gevorderd, door de provincies ca. 1 miljard en door de waterschappen ook ca. 1 miljard. In totaal dus ca. 141 miljard. Daarvan kregen we het meeste echter weer terug via uitkeringen en subsidies.
Rechtstreeks komt ruwweg de helft terug: AOW ca. 21 miljard, WAO ca. 15 miljard, hypotheekrente-aftrek ca. 7 miljard, WW ca. 6 miljard, huursubsidie ca. 5 miljard, bijstand ca. 4 miljard, kinderbijslag ca. 4 miljard, weduwen en weduwnaren uitkering ca. 2 miljard, ofwel totaal ca. 64 miljard. De hypotheekrente-aftrek is een verkapte vorm van rechtstreekse subsidie omdat dit een belastingkorting is (het blijft een vestzak-broekzak verhaal).
Daarnaast krijgen we indirect geld terug omdat de overheid nog allerlei andere zaken subsidieert, zoals sport- en culturele verenigingen, musea, concerten, infrastructuur en openbaar vervoer, gezondheidszorg, landbouwproducten, kinderopvang, bedrijfssubsidies (vestiging, opleiding, innovatie), enz. Hier ontstaan veel problemen omdat de overheid dan voor betrokkenen kiest hoe hun geld moet worden besteed. Ook laat de efficiëncy van veel overheidsdienstverlening, bij gebrek aan concurrentie, te wensen over.
In de VS is de verhouding overheidsuitgaven/BBP veel kleiner dan in Nederland, maar daar krijg je als burger ook minder voor terug. Ik denk overigens dat we ons beter aan een land als Zwitserland kunnen spiegelen. De bruto belastingdruk ligt daar op hetzelfde niveau als dat van de VS, maar het voorzieningenniveau is er vele malen beter. Dat komt waarschijnlijk, omdat de Zwitserse overheid gewoon veel efficiënter met het geld omgaat dan de Amerikaanse (en de Nederlandse) overheid.
Dat een hoog uitgavenpeil van de overheid geen garantie is voor goede prestaties in de publieke dienstverlening is uitgezocht door het SCP:
Public Sector Performance
“Het vertrouwen van de bevolking in de overheid is gedaald. Dat laat de regering niet onberoerd.”
~ mevrouw B. van Amsberg-van Lippe-Biesterveld
21-sep-2005 jetoel
@ martin: Waarom zou je overheidsuitgaven niet meerekenen in het BNP? Het is toch geld wat in onze economie rondgaat? Zonder overheid zou het ook rondgaan...
- Oh? Hoe bereken/bepaal je dat?
21-sep-2005 jetoel
vorige post was bedoeld voor peter
21-sep-2005 martin
Ik denk voor Diadem ipv Peter...
21-sep-2005 Diadem
Kijk, alles wordt zo al een stuk helderder. Dankjewel Peter.
Ik zie alleen ook niet helemaal waarom je overheidsuitgaven van het BBP zou moeten aftrekken? Dat is toch geld wat verdiend is (en daarna weliswaar ingeleverd bij de overheid, maar toch)? Dat geld zouden we ook gehad hebben zonder overheid.
21-sep-2005 Diadem
En zelfs dan klopt het getal van 52% in 2002 dus nog steeds niet. Had dat misschien 42% moeten zijn?
22-sep-2005 Peter de Jong
@Diadem,
Je hebt helemaal gelijk, dat het geld dat in de overheid omgaat gewoon bij het BBP gerekend moet worden. Het juiste cijfer is dan ook alle collectieve uitgaven gedeeld door het BBP.
Het misverstand zit hem er in dat niet alle collectieve uitgaven op de rijksbegroting staan. Met name de premiegefinancierde uitgaven in de sociale zekerheid en de zorgsector staan er niet op. Zo zijn voor 2005 de totale collectieve uitgaven ca. 188 miljard en de totale collectieve inkomsten ca. 175 miljard (109 miljard belastingen en 66 miljard premies), zie Uitgaven en inkomsten collectieve sector 2005 .
Collectieve sector 2002/2003
Voor 2005 zou dit met een BBP van pakweg 480 miljard dus een collectieve uitgavenquote geven van (188/480)x100% = 39.2 %. Dit is het laagste niveau sinds jaren. Een overzicht van de collectieve lastendruk over de afgelopen jaren kan je zien in deze grafiek van het CPB: Collectieve uitgaven 1980-2005 (pdf-file) .
De collectieve uitgaven waren overigens vanaf 1970 tot het topjaar 1983 gestegen van ca. 44% tot ca. 62% van het BBP (het EU gemiddelde in 1983 was ca. 50%). Tegelijkertijd liep het overheidstekort op van 1% tot 6% van het BBP. Zoals je ziet is er in Nederland sindsdien sprake van een gestage daling van de collectieve lasten.
Deze CPB-grafiek uit 2004 geeft voor 2005 een prognose van de collectieve uitgavenquote van ca. 47%. Het CPB geeft elders voor 1970 ca. 44%, voor 1980 ca. 60%, voor 1990 ca. 55% en voor 2000 ca. 46%. Dit zijn waarden die hoger liggen dan wat je bij andere bronnen (o.a. OESO) vind. Er zijn door de jaren heen verschillende berekeningsmethodieken gebruikt, maar de trend is duidelijk.
In dit interessante rapport van het SCP uit 2000, dat onze economische ontwikkeling gedurende de jaren 90 beschrijft, zie je op basis van OESO gegevens een vergelijking tussen Nederland, de overige EU-landen en de VS en Japan: Economie en overheidsfinanciën (pdf-file) . M.n. tabel 3.3 en tabel 3.4 .
Tabel 3.4 laat zien dat de inkomstenbelasting in NL ca. de helft is van die in de VS, evenals de belasting op bezit. De winstbelasting is hier ca. 50% hoger dan in de VS en de belasting op consumptie is hier meer dan het dubbele. Daarnaast is onze premiedruk ca. 2.5 keer zo hoog. Dat laatste heeft te maken met onze vergrijzende bevolking en met het feit dat in de zorgsector nog heel veel medewerkers gewoon op de loonlijst van de overheid staan. In de VS is dit allang verder geprivatiseerd.
De waarde van 52% voor 2002 (artikel) is in ieder geval te hoog. Wel hebben we in Nederland een toptarief voor de inkomstenbelasting van 52% maar dat heeft met de totale collectieve lastendruk weinig te maken.
Miljoenennota 2006 (pdf-file)
