8-mrt-2004

De Individu

"Wat wij voorstaan is niet het gemeenschappelijke leven, maar elk voor zich. Het volk is dood. Goedendag Ik! Het geluk van het volk is mijn ongeluk. Als het goed is voor mij, is het goed. Het kan best zijn dat het niet goed is voor de anderen. Dat is hun zaak en niet de mijne, laten ze het zelf maar uitzoeken."

- Max Stirner

Ik denk, dus ik ben. Met deze uitspraak kon de filosoof Descartes aan zichzelf bewijzen dat hij bestond.

Het feit dat hij dacht: "ik denk", bewijst dat er iemand bestaat die dit denkt. Deze persoon noemt zichzelf "ik". Deze "ik-figuur" moet wel bestaan, want er is iemand die dit werkelijk denkt. Zo weet ieder individu van zichzelf dat hij als "ik-figuur" bestaat.

Een steen daarentegen kan niet denken: "ik denk dus ik ben".
Een steen weet dus niet van zichzelf dat hij bestaat.

Een groep mensen (als geheel) kan ook niet denken :"ik denk dus ik ben". De groep heeft namelijk geen gezamenlijk verstand: alle individuen denken voor zichzelf. Een groep is géén individu.

Geluk
Zonder je bewust te zijn van je eigen gevoelens, is het onmogelijk om gelukkig te zijn. Onder geluk versta ik daarom: je BEWUST zijn van je welzijn en prettige gevoelens over een langere periode. Geluk is een soort evaluatie. In de Van Dale staat: “aangename toestand waarin men zijn wensen bevredigd ziet en vrede heeft met zichzelf en zijn omgeving.” Alleen individuen kunnen gelukkig zijn; groepen niet.

Ik beschouw mijzelf als een sociaal wezen, en ik beschouw de meeste andere mensen ook als sociale wezens. Daarmee bedoel ik dat ik het leuk vind als andere mensen gelukkig zijn. Het kan niet zijn dat stenen of groepen (als geheel) gelukkig zijn, want stenen en groepen zijn zich niet bewust van zichzelf. Omdat alleen individuen gelukkig kunnen zijn, wens ik slechts individuen geluk toe.

Het individualisme is dus niet de wens dat alle mensen kluizenaars worden. Individualisme betekent dat je het algemeen belang verwerpt. Het belang van de groep bestaat namelijk niet. Het zijn de individuen die belangen hebben, niet de groepen. Het belang van de één is niet het belang van de ander. Je kunt wel als individu het belang hebben dat het andere individuen goed gaat.

De individualist denkt dus zelfstandig, eigenwijs. Los van de 'groepsmening' en het 'groepsbelang'. Dat is de moderne trend in de samenleving: mensen worden meer individualistisch. Gelukkig maar. Men jaagt geen collectieve spoken meer na.

Collectivisme betekent dat het 'algemeen belang' (groepsbelang) boven de individu wordt gesteld. Aangezien het algemeen belang (groepsbelang) niet bestaat, wordt dit in de praktijk altijd vertaald als het belang van de heersende macht. Het algemeen belang van Nazi-Duitsland was in feite het belang van Hitler [5]; het belang van de Sovjetunie onder Stalin was in feite het belang van Stalin. Een vér doorgevoerd collectivisme wordt beschreven in het boek "1984", van George Orwell.

Gelukkig beginnen meer en meer individuen voor zichzelf op te komen. Dit leidt tot een individualistische maatschappij. Om met Anton Constandse [6] te spreken:

Het Soevereine Ik.


Plaats reactie - 12 reactie(s):

12-mrt-2004    Anarchowitz - berlusconi5GEEN@SPAMhotmail.com

Een idioot artikel door het individu impliciet als atoom op te vatten. Men stelt individu tegenover groep. Dit soort dualismen werd al door de socioloog N. Elias aan de kaak gesteld in zijn bioek over de beschaving. Een individu is net zoveel groep als een groep individu is. Een groep is een spiegelfunctie voor het individu


12-mrt-2004    martin

Anarchowitz,

Ik begrijp eerlijk gezegd niks van je reactie.

Dit soort dualismen
Een individu is net zoveel groep als een groep individu is.
Een groep is een spiegelfunctie voor het individu


Klinkt allemaal heel erg interessant, maar ik heb geen idee wat je er mee bedoelt. Kan je jezelf wat nader verklaren? Bij voorbaat dank.


12-mrt-2004    Anarchowitz - berlusconi5GEEN@SPAMhotmail.com

Marin

de socioloog Herbert Mead beschreef het ik als een ontwikkelingsproces van sociale bewustwording. via sociale rollen. Je kunt het dus alleen maar over ik hebben door impliciet te verwijzen naar je sociale omgeving. Het individu is een filosofische abstractie alsof het individu als entiteit staat tegenover maatschappij. Als ik het over individu heb dan voorondersteklt dat de maatschappij. Mijn bezwaar is dat in het artikel gesuggereerd wordt alsif individu iets onherleidbaars zou zijn. In de zin van Mead kun ej het individu opvatten als een spiegel van zijn omgeving. Als je vraagt naar wat een individu is, naar vraag je naar iemands sociale, economische en culturele omstandigheden bijvoorbeeld


18-jul-2004    Leon

Hoe kan je nou het groeperings princiepe wegdenken uit een maatschappij, groepering is het simpeler maken van iets extreem ingewikkelds. Zo kan je toch bijvoorbeeld niet tv's gaan maken naar de wens van elk individu? Daar komt nog bij dat hij die niks van tv's af weet het veel makkelijker vindt om een kant-en-klare tv te kopen. Je kan je tenslotte niet in alles verdiepen.

Om te regaeren op de verwerping van het algemeen belang, zou ik willen vragen: is 'vrijhijd' dan ook geen algemeen belang, of 'vrede' of 'voedsel'? Iedereen valt binnen een bepaalde groep, is 'stichting meer vrijdhijd' niet ook een groep dan? Wat hier wordt gepredikt is volleedig ondoordacht en zelfs egoïstisch te noemen. Een maatschappij draait niet op ieders iegen belang. Ik wil ook rijk zijn, waar trek je dan de grens van wat jij wil? Je kan wel zeggen dat 'jij' graag andere mensen graaggelukkig ziet, maar is het niet dom er van uit te gaan dat een ieder dit met jou deeld? Aan het feit dat de gevangenissen zo vol zijn kan ik wel concluderen van niet.

En als de overheid er niet meer is (zoals in een andere tekst beschreven) betekend dat ook dat de politie geprivatiseerd moet worden? Dat wordt een enorme bende.

Nee, bij mij rijst toch het vermoeden dat de doelstelling van deze stichting een grote kloof zou werpen tussen rijk en arm en derdewereld tafrelen tot gevolg zou hebben, het gaat daar zonder stabiele overheid niet voortvarend. Want "voor een sameleving op basis van vrijwilligheid en eigen verantwoordelijkheid" is gebazeerd op en stelt als feit dat iedereen deze kan nemen en dus ook neemt. En dat is het priciepe van iedereen over een kam scheren, en dat is onmogelijk als normaal standpunt te nemen.

Leon


19-jul-2004    Speedy

Leon schreef: ”Zo kan je toch bijvoorbeeld niet tv's gaan maken naar de wens van elk individu? Daar komt nog bij dat hij die niks van tv's af weet het veel makkelijker vindt om een kant-en-klare tv te kopen. Je kan je tenslotte niet in alles verdiepen.”

Dat hoeft ook niet, Leon. Dat doet de fabrikant voor je d.m.v. marktonderzoek, want hij wil juist dat zijn producten zo goed mogelijk aansluiten op de wensen van zijn klanten. Er is overigens een trend naar individuele producten. Door nieuwe productietechnieken (mass customization) wordt het mogelijk individueel maatwerk te leveren voor de prijs van een massaproduct.

Leon schreef ook: “Wat hier wordt gepredikt is volledig ondoordacht en zelfs egoïstisch te noemen. Een maatschappij draait niet op ieders eigen belang.”

Leon, het Libertarisme, of meer algemeen de hang naar meer vrijheid, is niet van vandaag of gisteren. Dat betekent dat er al zeer veel mensen hun gedachten over hebben laten gaan. Er bestaat inmiddels ook een gedegen wetenschappelijke basis voor het ideaal van de individuele vrijheid. Als je er meer van wil weten moet je de algemene inleiding op Libertarian.nl (Nederlandstalig) maar eens lezen.

Uitbuiting kan slechts ontstaan als de concurrentie buiten de deur wordt gehouden (zoals in veel ontwikkelingslanden waar de corrupte overheid de markt afschermt ten gunste van bevriende bedrijven, en vlak ook het huidige protectionisme van de VS en de EU niet uit). Bij voldoende concurrentie ga je gewoon naar een ander en valt er helemaal niets uit te buiten !

Het beste bewijs dat een maatschappij nu juist wél op ieders eigen belang draait is de dagelijkse economie:

“Het is niet vanwege de goedheid van de slager, de brouwer of de bakker dat wij ons eten verwachten, maar vanwege hun eigenbelang.”
-- Adam Smith


19-jul-2004    Speedy

Leon,

Nog een kleine aanvulling op je vraag. Mocht je bang zijn dat “het recht van de sterkste” gaat overheersen als mensen meer vrijheid krijgen, dat is niet aannemelijk. Als de overheid zich zover zou terugtrekken dat ook de bestrijding van criminaliteit (fraude en geweld) aan de markt wordt overgelaten, zal blijken dat er een grote marktvraag is naar orde en veiligheid (zie ook: Politie, Rechtbank en Wetten – op de Vrije Markt ). Zowel bij burgers die geen overlast door criminelen wensen als bij bedrijven en verzekeringsmaatschappijen die hun schadeclaims beperkt moeten houden. Er stelt zich dus vanzelf een evenwicht in waarbij particuliere beveiligingsorganisaties, recherche-bureau’s, rechtbanken (geschillencommissies), detentie-inrichtingen en reïntegratie-adviesbureau’s aan de marktvraag voldoen. Dat dit evenwicht aan de kant van de eerlijke mensen zal liggen en niet aan de kant van de criminelen, volgt uit het feit dat een criminele economie minder welvaart oplevert dan een vrije economie. Alle eerlijke mensen samen zullen dus altijd meer geld ter beschikking hebben dan alle criminelen samen, en dus ook een betere beveiliging kunnen betalen.

Als je zegt, dat niet iedereen die individuele verantwoordelijkheid zal willen of kunnen nemen, dan doet dat niets af aan het principe. Waarom zou een ander beter weten wat goed voor je is dan jijzelf ?

De essentie van een vrije samenleving is het bestaan van structuren die individuele vrijheid waarborgen. Hoe mensen hun vrijheid echter invullen (hulp aan zwakkeren, vreemdelingen, etc) moeten ze uiteraard zelf weten.


19-jul-2004    Leon

Ik denk juist wel dat "het recht van de sterkste" zal gaan overheersen. Ik vergeleik dit met situaaties in amerika zoals het is gegaan in de zakenwereld met bedrijven zoals McDonalds, Microsoft en CocaCola. Deze hebben een monopolie positie bestegen en hoewel anderen niet volledig zijn verdewenen en er ook andere bedrijven zoals Burgerking of Macingtosh zich aardig gevestigd hebben, is het toch nogsteeds zo dat een groot bedrijf makkelijk groter wordt. En ik wil alleen zeggen dat een bedrijf liever eerst aan zichzelf denkt dat dat hij anderen een kans geeft, en wie zecht dat er geen prijsafspraken worden gemaakt, en zou een zelfstaande politie macht niet ook aan dergelijke praktijken meedoen?

Begrijp mij niet verkeerd, ik denk ook dat een vrije maatschappei zo zijn voordelen heeft, en ik denk dat de overheid ook zat fouten maakt. Maar ik denk dat ook een vrije markt maatschappei zo zijn nadelen heeft en dat het niet zwart-wit goed-fout absoluut kan worden gezien. Want is het niet het allerbeste dat er een onafhankelijke derde persoon is die nadenkt over wat het beste is voor alle betrokken partijen, dan een ieder voorzichzelf? De regering moet nog flink worden bijgeschaaft en heeft behoefte aan heel wat meer zelfkritiek maar ik denk dat een goeddraaiende regering de potentie heeft om met recht mensen op de vingers te tikken en onpaartijdige beslissingen te maken.

Ik kan het vergeleiken met een groep (jonge) kinderen: er is altijd een ouder/leiding nodig om er over na te denken wat het beste is en de gevolgen van akties in te schatten.

Om het zo te stellen: de regering moet nog flink groeien.

Leon


19-jul-2004    chico lama

leon, alsik jouw logica volg dan zijn de mensen in de regering zelf ook kinderen, en wel kinderen met veel macht


19-jul-2004    Leon

Ik bedoel hiermee dat de regering zichzelf moet bekritiseren en niet kosten wat kost hun geleik moeten willen behalen, fouten maken is menselijk en dat moet je ook durven toegeven om er van te leren en je fouten te verbeteren. Fouten durven toegeven is zeer moeilijk en vergt veel volwassenheid. En als er een groepering niet dwars zou mogen zijn is het de regering wel.

Leon


19-jul-2004    Speedy

Leon schreef: “ik wil alleen zeggen dat een bedrijf liever eerst aan zichzelf denkt als dat hij anderen een kans geeft, en wie zegt dat er geen prijsafspraken worden gemaakt, en zou een zelfstandige politiemacht niet ook aan dergelijke praktijken meedoen?”


Leon,

Je hebt volkomen gelijk dat een gebrek aan concurrentie problemen kan opleveren. Het beperkt de keuzevrijheid van mensen en kan leiden tot uitbuiting, zoals ik hierboven al aangaf. Dat is echter eerder een gevolg van overheidsingrijpen, dan van het ontbreken daarvan.

Dat er zoveel regels zijn wordt mede veroorzaakt door lobbygroepen van ondernemers die zo hun markt laten afschermen tegen concurrenten in ruil voor steun aan politici. Zonder overheid zou zoiets helemaal niet mogelijk zijn en zouden we als consumenten, als werknemers én als ondernemers veel meer keuzevrijheid hebben.

Dat er ook in een vrije markt quasi-monopolisten kunnen ontstaan, zoals Microsoft, is een heel andere zaak. Zoiets is immers een gevolg van onze vrije keuze. Niemand houdt de klanten van Microsoft een pistool tegen het hoofd om hen te dwingen de software van Bill Gates te kopen. Blijkbaar voldoen de producten van Microsoft goed aan de prijs/kwaliteits-eisen die zeer veel mensen stellen.

Zodra echter Microsoft buitensporige eisen zou gaan stellen (bijv. te hoge prijzen voor de geboden kwaliteit en service zou rekenen) dan zouden er veel klanten haken en voortaan hun computerspullen bij de kleinere concurrenten aanschaffen. Het marktaandeel van MS neemt dan af ten gunste van de concurrentie.

Datzelfde zal gebeuren als bedrijven prijsafspraken maken en de markt onderling verdelen. Zo’n kartel werkt immers alleen als iedereen altijd meedoet. Zodra er een onafhankelijke concurrent opduikt die onder de (te hoge) kartelprijzen gaat zitten trekt die nieuwkomer de hele markt naar zich toe en heeft het kartel het nakijken. Dat maakt het breken van een kartel extra aantrekkelijk. De individuele kartelbedrijven kunnen dan slechts blijven voortbestaan als het kartel zichzelf opheft en de bedrijven weer gewoon gaan concurreren.

Het is heel goed mogelijk dat een zelfstandige politiemacht naar een monopoliepositie zal streven, of dat bedrijven uit de beveiligingssector prijsafspraken zullen maken. Maar zoals ik hierboven heb laten zien kan in een vrije markt zoiets alleen maar blijven voortbestaan als de klanten het daarmee eens zijn. Het is niet nodig dat een overheid zich daarmee bemoeit.


19-jul-2004    Speedy

Leon schreef ook: “Want is het niet het allerbeste dat er een onafhankelijke derde persoon is die nadenkt over wat het beste is voor alle betrokken partijen, dan een ieder voor zichzelf?”


Leon,

Nog een kleine aanvulling m.b.t. je idee dat een competente overheid van onafhankelijke, wijze mensen bepaalde problemen die in de vrije markt ontstaan kan gladstrijken. Zoiets lijkt me niet alleen zeer onrealistisch, maar ook uiterst onrechtvaardig.

Hoe immers zou een overheid de individuele behoeften van miljoenen mensen moeten inschatten om vraag en aanbod op elkaar te kunnen afstemmen ? Zoiets is toch veel te complex ? Dat zo’n planeconomie met honderdduizenden ambtenaren en vaak diepe inbreuk op het privé-leven van burgers helemaal niet kán werken is gedurende 40 jaar communisme wel aangetoond.

Slechts de vrije markt met overzichtelijke 1-op-1 relaties van aanbieder en klant blijkt dit maatwerk mogelijk te maken. Dit artikel over het fascinerende proces waarmee een alledaags product als een potlood wordt gemaakt, is er een goede illustratie van: Ik, Potlood

Zonder dat het nodig is om het proces op een hoger niveau te sturen komt toch het gewenste product in het gewenste aantal en voor de gewenste prijs tot stand. Voor degenen die denken dat we een overheid nodig hebben om zoiets te regelen moet dit een absoluut wonder zijn.

Daar komt nog bij dat het helemaal niet voor de hand ligt wat een onpartijdige beslissing is. Betekent dit misschien een beslissing die de meeste mensen voordeel oplevert ten koste van de kleinste groep, zoals bij democratische besluitvorming ? Wat geeft een overheid het recht het leed van die kleine groep weg te strepen tegen het geluk van die grotere groep ?

En waarom zouden die mensen niet individueel mogen beslissen over wat hen gelukkig maakt ? Ik begrijp, dat jij ze er te dom voor vind, maar wie bepaalt dan wie er wijs genoeg is om over anderen te beslissen en met welk recht ?

Vergelijk democratisch bestuur, en de onrechtvaardigheid ervan, maar eens met de volgende metafoor. Nu zitten we met 100 mensen in een bus die naar Groningen rijdt, terwijl er 49 naar Maastricht willen. Die 49 krijgen zo iets dat ze niet willen, maar zorgen er met hun financiële bijdrage aan de rit wel voor dat het kaartje van de 51 Groningen-reizigers lekker goedkoop is ! Geen wonder dat die geen ander systeem willen. Het is een vorm van dictatuur en dictatuur is altijd immoreel.

De enig juiste en ethisch verantwoordde oplossing is natuurlijk TWEE bussen te nemen. Dan betaalt iedereen precies de kosten die er voor staan om dat te realiseren wat men graag wil. En zijn er meer bestemmingen gewenst, dan neemt men uiteraard meer bussen, kleine en efficiënte bussen die goedkoper te rijden zijn dan die ene grote. Uiteindelijk kom je er dan bij uit dat iedereen in zijn eigen auto gaat rijden, dan kan iedereen gaan en staan waar hij zelf wil zonder van een ander en van de dienstregeling van het openbaar vervoer afhankelijk te zijn.

Dat is de politiek van de toekomst. Maar daarvoor moet je de mensen wel de kans geven hun eigen verantwoordelijkheid te nemen en van hun fouten te leren.

Dat doe je niet door mensen tot het einde der dagen als kleine kinderen te behandelen, lijkt me. ;-)


"Many politicians lay it down as a self-evident proposition, that no people ought to be free till they are fit to use their freedom. The maxim is worthy of the fool in the old story, who resolved not to go into the water till he had learned to swim."
-- Lord Macaulay


21-jul-2004    martin

Leon,

Begrijp mij niet verkeerd, ik denk ook dat een vrije maatschappei zo zijn voordelen heeft, en ik denk dat de overheid ook zat fouten maakt. Maar ik denk dat ook een vrije markt maatschappei zo zijn nadelen heeft en dat het niet zwart-wit goed-fout absoluut kan worden gezien.

Het is geen kwestie van "zwart-wit goed-fout absoluut" zien, maar afwegen wat het beste is.

Want is het niet het allerbeste dat er een onafhankelijke derde persoon is die nadenkt over wat het beste is voor alle betrokken partijen, dan een ieder voorzichzelf?

Nee. Mensen zijn veel beter in staat voor zichzelf te denken dan voor anderen. Jij weet veel beter wat je wilt en wat je niet wilt dan Balkenende, Zalm, Bos, Marijnissen, Halsema etc.

De regering moet nog flink worden bijgeschaaft en heeft behoefte aan heel wat meer zelfkritiek maar ik denk dat een goeddraaiende regering de potentie heeft om met recht mensen op de vingers te tikken en onpaartijdige beslissingen te maken.

Ik ben wel benieuwd hou je de regering onpartijdig wilt krijgen en vooral houden. Zou je dan niet om te beginnen de democratie af moeten schaffen? En hoe zorg je ervoor dat men meer zelfkritiek krijgt, door andere mensen aan te stellen? Dat zou je dan moeten doen vlak voordat je de democratie afschaft. Maar als dan blijkt dat je de verkeerde mensen hebt? Een revolutie?

Het probleem met dit soort standpunten is uit gegaan wordt van een utopie: als de regering maar perfect is, dan komt het allemaal wel goed. Maar regeringen bestaan uit mensen en die zijn niet perfect.


 
 



MeerVrijheid 2001 - 2007