Mensenrechten en eigendomsrechten
 |
Critici van de vrije markt economie stellen vaak dat ze meer geinteresseerd zijn in het behouden van mensenrechten dan in eigendomsrechten. Deze kunstmatige tweedeling tussen mensen- en eigendomsrechten is vaak weerlegd door libertariers, die erop hebben gewezen dat
a) eigendomsrechten uiteraard op mensen betrekking hebben en op mensen alleen,
en
b) dat het "mensenrecht" op leven vereist dat men het recht heeft om dat wat men heeft geproduceerd mag houden om in leven te blijven en vooruit te komen.
Zij hebben kortom aangetoond dat eigendomsrechten niet los kunnen worden gezien van mensenrechten. Bovendien hebben ze gewezen op het feit dat het "mensenrecht" van een vrije pers bespottelijk is in een socialistisch land waar de Staat beslist over de toewijzing van nieuwsvoorziening en het kapitaal hiervoor.
en
b) dat het "mensenrecht" op leven vereist dat men het recht heeft om dat wat men heeft geproduceerd mag houden om in leven te blijven en vooruit te komen.
Zij hebben kortom aangetoond dat eigendomsrechten niet los kunnen worden gezien van mensenrechten. Bovendien hebben ze gewezen op het feit dat het "mensenrecht" van een vrije pers bespottelijk is in een socialistisch land waar de Staat beslist over de toewijzing van nieuwsvoorziening en het kapitaal hiervoor.
Er zijn echter andere argumenten die naar voren gebracht moeten worden. Want niet alleen zijn eigendomsrechten ook mensenrechten maar in de diepste betekenis zijn er geen andere rechten dan eigendomsrechten. Kortom, de enige mensenrechten zijn eigendomsrechten. Er zijn verschillende wijzen waarop dit juist is.
In de eerste plaats is elk individu, als een natuurlijk feit, de eigenaar van hemzelf, de heerser over zijn eigen persoon. De "mensenrechten" van de persoon die worden verdedigd in een pure vrije markt samenleving zijn dus ieders eigendomsrecht op zich, en vanuit dit eigendomsrecht volgt het recht op de materiele goederen die hij heeft geproduceerd.
In de tweede plaats kunnen de veronderstelde mensenrechten teruggebracht worden tot eigendomsrechten, hoewel dit feit in veel gevallen wordt verduisterd. Neem bijvoorbeeld het "mensenrecht" van vrijheid van meningsuiting. Met vrijheid van meningsuiting wordt het recht van iedereen bedoeld om te zeggen wat hij wil. Maar de vergeten vraag is: Waar? Waar heeft iemand dat recht? Hij heeft het zeker niet op eigendom waartoe hij is toegetreden. Hij heeft dat recht kortom alleen op zijn eigen eigendom of op het eigendom van iemand die ermee ingestemd heeft, als gift of via een huurcontract, dat hij op zijn bezit wordt toegelaten. Feitelijk is er dus niet zoiets als een afzonderlijk recht op vrije meningsuiting; er is alleen iemands eigendomsrecht, het recht om te doen wat hij wil met zijn eigendom of het aangaan van vrijwillige overeenkomsten met andere bezitseigenaren.
De focus op vage "mensenrechten" heeft dit feit niet alleen verdonkeremaand maar heeft er ook toe geleid dat er noodzakelijkerwijs allerlei conflicten zijn tussen individuele rechten en verondersteld "publiek beleid" of publieke doelen. Deze conflicten hebben er vervolgens voor gezorgd dat mensen menen dat geen enkel recht absoluut kan zijn, dat ze allemaal relatief of veranderbaar zijn. Neem bijvoorbeeld het mensenrecht van "vrijheid van vereniging". Stel dat een burgergroepering wil demonstreren voor een bepaalde maatregel. Het gebruikt voor dit doel de straat. Aan de andere kant beëindigt de politie de demonstratie om reden dat die het verkeer blokkeert. Het punt is nu dat er geen manier is, anders dan een arbitraire, om dit conflict op te lossen aangezien de overheid de straten in bezit heeft.
Overheidsbezit brengt, zoals we hebben gezien, uiteindelijk onoplosbare conflicten. Want aan de ene hand kunnen de burgers beargumenteren dat zij belastingbetalers zijn en daarom recht hebben op het gebruik van de straten om samen te komen en aan de andere kant heeft de politie gelijk dat het verkeer geblokkeerd wordt. Er is geen rationele manier om dit conflict op te lossen omdat er nu geen echt eigendomsrecht is van de straten. In een zuiver vrije samenleving, waar de straten particulier eigendom zijn, zou de vraag eenvoudig zijn: het zou aan de straateigenaar zijn om te beslissen, en het zou aan de burgergroepering zijn om te proberen de straat vrijwillig te huren van de eigenaar. Als alle eigendomsrechten privaat zouden zijn dan zou het heel duidelijk zijn dat de burgers niet een of ander vaag "recht van vereniging" zouden hebben. Hun recht zou het eigendomsrecht zijn om hun eigen geld te gebruiken om te proberen ruimte te kopen of te huren waarop ze hun demonstratie zouden kunnen houden, en ze zouden dat alleen kunnen als de eigenaar van de straat ermee zou instemmen.
Laten wij als laatste het klassieke voorbeeld overwegen dat verondersteld wordt aan te geven dat individuele rechten nooit absoluut kunnen zijn maar dat zij moeten worden beperkt door "publiek beleid": Rechter Holmes's befaamde dictum dat niemand het recht kan hebben om "brand" te roepen in een volle bioscoop. Dit veronderstelt aan te tonen dat vrijheid van meningsuiting nooit absoluut kan zijn. Maar als we stoppen met ons bezig te houden met dit veronderstelde mensenrecht en kijken naar de eigendomsrechten die hiermee verband houden wordt de oplossing duidelijk, en zien wij dat er geen noodzaak is om de absolute aard van rechten te verzwakken. Want de persoon die onterecht "Brand" roept moet ofwel de eigenaar zijn (of de vertegenwoordiger van de eigenaar) of een gast of betalende klant. Als hij de eigenaar is heeft hij frauduleus gehandeld jegens zijn klanten. Hij heeft hun geld aangenomen in ruil voor een belofte een film te vertonen terwijl hij vervolgens de voorstelling verstoort door onterecht "Brand" te roepen" en zo onrust veroorzaakt onder zijn klanten. Hij heeft dus bewust zijn contractuele verplichting verzaakt en heeft daarom de eigendomsrechten van zijn klanten geschonden.
Maar stel dat de schreeuwer niet de eigenaar is maar een klant. In dat geval schendt hij duidelijk de eigendomsrechten van de bioscoopeigenaar (en die van de andere klanten). Als gast bevindt hij zich op het eigendom onder bepaalde voorwaarden en heeft daarmee de verplichting de eigendomsrechten van de eigenaar niet te schenden door de voorstelling te verstoren die de eigenaar heeft gearrangeerd voor de klanten.
De persoon die kwaadwillig "Brand" roept in een drukke bioscoop is daarom een crimineel, niet omdat zijn zogenaamde recht op vrije meningsuiting op pragmatische wijze moet worden beperkt ten gunste van het zogenaamde "publieke belang", maar omdat hij duidelijk de eigendomsrechten van iemand anders heeft geschonden.
Er is dus geen reden om deze rechten beperkingen op te leggen. Aangezien dit een praxeologische en geen ethische verhandeling is, is het doel van deze discussie niet om de lezer te overtuigen dat eigendomsrechten in stand moeten worden gehouden. Wij hebben echter geprobeerd aan te tonen dat de persoon die zijn politieke theorie wenst te bouwen op basis van "rechten" niet alleen het illegitieme onderscheid tussen mensenrechten en eigendomsrechten moet afdanken maar zich tevens moet realiseren dat de eerste volledig moet worden geďntegreerd in de laatste.
Murray Rothbard
Vertaald door Meervrijheid uit "Power and market" van Murray Rothbard (pagina 238).
Plaats reactie - 14 reactie(s):
25-apr-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
"Want aan de ene hand kunnen de burgers beargumenteren dat zij belastingbetalers zijn en daarom recht hebben op het gebruik van de straten om samen te komen en aan de andere kant heeft de politie gelijk dat het verkeer geblokkeerd wordt. Er is geen rationele manier om dit conflict op te lossen omdat er nu geen echt eigendomsrecht is van de straten."
Dit conflict is toch redelijk opgelost: iedereen heeft hier het recht om een demonstratie te organiseren, en een gemeente moet in principe een passende vergunning hiervoor verlenen. De vergunning mag, juist vanwege het recht op vrije meningsuiting, niet zomaar geweigerd worden, en de demonstranten kunnen in zo'n geval alsnog hun gelijk gaan halen bij een rechter. "Gelukkig" heeft men alsnog iets gevonden om ongewenste figuren van de straat te weren: een vergunning mag namelijk wel geweigerd worden als men een gevaar voor de openbare orde vermoed. Van deze clausule wordt dan ook geregeld misbruik gemaakt.
Ik herinner me trouwens een artikeltje van Ayn Rand waarin ze betoogde dat alle mensenrechten voortvloeien uit het eigendomsrecht. Misschien weet iemand het te vinden? Het was namelijk een stuk duidelijker, beknopter en overtuigender dan dit (overigens prima) artikel.
25-apr-2005 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
Het eigendomsrecht (en dus het recht om eisen te stellen aan het gebruik van grondgebied) werpt wel een aantal vragen op.
Stel dat ik een stuk land heb, en iemand anders koopt al het land eromheen. Dan zou ik vanuit libertarisch oogpunt gedoemd zijn nooi meer van mijn land af te komen, ik ben ten slotte omsingeld door land waar ik niet op mag komen. Ik heb ook geen mogelijkheid om van een andere dienst gebruik te maken, dus een tweede uitvalsweg.
Natuurlijk kan ik wel een helikopter kopen, maar de vraag is tot hoe hoog de eigendomsrechten gelden. In Arnhem hebben winkeliers, als reactie op een verbond op hun produkten op straat uit te stallen, hun rekken een cm boven de grond opgehangen, dus niet op gemeentegrond, maar wel erboven.
Misschien dat een "ware libertariër" op mijn vragen commentaar kan geven?
25-apr-2005 Quirium
Ik wil de vraag uitbreiden met eveneens een voorbeeld.
stel dat een milieuvereniging die de pest heeft aan nieuwe wegen (of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren), een maas grond koopt, dwz. om de kilometer kopen ze een reepje grond van 1 meter breed dat van noord naar zuid door het hele land loopt, en gelijkaardige stroken die van west naar oost lopen. Om de kilometer krijg je dus met hen te maken.
Wil je een weg leggen, dan zal je hen moeten meekrijgen, anders kan je enkel wegen leggen binnen de kilometerblokjes.
In feite is het hetzelfde probleem als Frenkel's voorbeeld, alleen kan je nu een gans land gijzelen. Of niet?
25-apr-2005 Bofors
stel dat een milieuvereniging die de pest heeft aan nieuwe wegen (of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren), een maas grond koopt, dwz. om de kilometer kopen ze een reepje grond van 1 meter breed dat van noord naar zuid door het hele land loopt,
1) Waar haal een milieu vereniging het geld vandaan om dit soort dingen te doen?
2) Van wie kopen ze dat grond eigenlijk
3) Wie heeft er grond dat over de lengte van Nederland loopt waarvan je (een) reepje(s) kan kopen.
of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren.
Volgens mij kunnen ze beter hun geld beleggen , dat levert meer rendament op ipv.
Daarbij heb je nog zoiets als vliegtuigen (ultra-light) of mini-helicopters.
25-apr-2005 Illuminatus
frenkelfrank, het antwoord kan je in deze lezing vinden.
25-apr-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
Bofors, Natuurmonumenten zou zoiets wellicht kunnen uitvoeren op beperkte schaal. Ze zijn nu al de grootste partikuliere grondbezitter in Nederland. Overigens beschermen ze de natuur op zeer liberale wijze: wat ze willen behouden, kopen ze.
25-apr-2005 Erik
Het probleem is minder theoretisch dan het lijkt. Zo had Milieudefensie een klein stukje grond precies op de nieuwe startbaan van Schiphol. Wel eens van het Bulderbos gehoord?
Zonder onteigeningsprocedures is de aanleg van infrastructuur in enigszins verstedelijkte gebieden vrijwel ondenkbaar, vanwege het zeer grote aantal grondbezitters dat roet in het eten kan gooien. Volgens het NIMBY-beginsel (Not In My Backyard) is er altijd wel iemand die dwars ligt en z'n grond niet wil afstaan.
26-apr-2005 Joep
Dus: als je een rendabele stad of luchthaven wil uitbaten zorg je dat je alvast genoeg ruimte eromheen hebt om uit te kunnen breiden. Of opties op de grond eromheen ofzo.
Dankzij onteigeningsprocedures wordt Schiphol eigenlijk "gesubsidieerd": ipv de grond die ze nodig hebben te kopen houden ze het geld in de zak en gebruiken dan de rechter om het te stelen.
26-apr-2005 Bofors
@Mux,
"..Ze zijn nu al de grootste partikuliere grondbezitter in Nederland. Overigens beschermen ze de natuur op zeer liberale wijze: wat ze willen behouden, kopen ze.."
kantekening,
Natuurmonumenten betaald geen ontroerendgoedbelasting, probeer het als particulier hetzelfde maar eens.
Het gaat erom dat men niet appels met peren moet vergelijken, je moet niet libertarische regels asymetrisch in een niet-libertarische maatschappij implementeren. Dat zal nooit werken.
In een compleet vrije maatschappij is de dynamiek zo groot dat belemeringen zoals geschets gewoon nauwelijks voorkomen, en als ze al voorkomen niet een al te grote invloed kunnen spelen. Nederland is ten eerste een socialistisch land waarbij Natuurmonumenten een "preferential treatment" krijgt van de overheid.
Inzake het Bulderbos,
27-apr-2005 Erik
Is eigendomsrecht altijd absoluut, of kunnen er in een libertaire samenleving toch zwaarwegende redenen zijn om beperkingen te stellen aan het gebruik van eigendom cq. eigendom te onteigenen?
27-apr-2005 René
Erik schrijft: "Is eigendomsrecht altijd absoluut, of kunnen er in een libertaire samenleving toch zwaarwegende redenen zijn om beperkingen te stellen aan het gebruik van eigendom cq. eigendom te onteigenen?"
In een staatloze samenleving is het eigendomsrecht volgens mij absoluut; dat wil dan zeggen dat je er alles mee mag doen behalve er over anderen mee beschikken tegen de wil van diegene(n).
27-apr-2005 Erik
In dat geval heeft de pure vorm van libertarisme in grote delen van de wereld weinig toekomst.
De aanleg van infrastructuur vereist mijns inziens dat het in voorkomende gevallen mogelijk moet zijn om gronden te onteigenen. Anders is het waarschijnlijk nooit meer mogelijk om een nieuwe startbaan aan te leggen, een weg te verbreden of een nieuwe weg aan te leggen die in enigszins rechte lijn van A naar B loopt.
Stel dat er een nieuwe weg moet komen die van essentieel belang is voor de bereikbaarheid van een aantal steden en waar tienduizenden mensen een groot belang bij hebben. Dan kan het toch niet zo zijn dat deze weg niet kan worden aangelegd omdat een handjevol grondbezitters hier geen trek in heeft?
Verder is het niet realistisch om te stellen dat bedrijven of steden grond moeten hebben voor alle denkbare toekomstige uitbreidingen. Hiervoor is de onzekerheid veel te groot. Hoeveel mensen hebben in de jaren '20 zien aankomen dat Schiphol zou uitgroeien tot een enorme luchthaven met tientallen miljoenen passagiers en een stuk of 5 banen? Hoeveel mensen hadden 50 jaar geleden door dat de automobiliteit zo sterk zou groeien? Welke stad weet nu al welke uitbreidingen er over 40 jaar nog nodig zullen zijn?
27-apr-2005 Joep
Erik,
Stel dat iemand een AIDS-medicijn heeft bedacht maar het gewoon niet wil vrijgeven "omdat hij er geen trek in heeft". Heeft de overheid dan het recht hem met geweld van zijn informatie-monopolie te ontdoen? In werkelijkheid zal, als er tienduizenden een groot belang hebben bij de verkoop van een stuk grond, er waarschijnlijk voldoende geld geboden worden om het toch te verkopen. Als een stad onleefbaar dreigt te worden omdat die weg er niet komt dan gaat iedereen verhuizen en zit de eigenaar van het dure stukje grond opeens met een waardeloos stuk grond. De maffia eist ook nooit zoveel geld van een café-eigenaar dat die failliet gaat.
Het klopt dat misschien niemand had kunnen voorzien dat Schiphol zo zou groeien, maar misschien is Schiphol wel zo hard gegroeid omdat ze altijd voor "te weinig" konden uitbreiden. Het zou best kunnen dat er eind jaren 70, zonder zo'n "subsidie", allang besloten was om op zee verder te gaan.
29-apr-2005 jetoel
@ Illuminatus,
Thanx, zeer goede lezing!
Het bagel voorbeeld van landbezit is verboden omdat je toekomstige homesteaders belet tot het homesteaden van het onbereikbare stuk land binnenin de bagel.
In de eerste plaats is elk individu, als een natuurlijk feit, de eigenaar van hemzelf, de heerser over zijn eigen persoon. De "mensenrechten" van de persoon die worden verdedigd in een pure vrije markt samenleving zijn dus ieders eigendomsrecht op zich, en vanuit dit eigendomsrecht volgt het recht op de materiele goederen die hij heeft geproduceerd.
In de tweede plaats kunnen de veronderstelde mensenrechten teruggebracht worden tot eigendomsrechten, hoewel dit feit in veel gevallen wordt verduisterd. Neem bijvoorbeeld het "mensenrecht" van vrijheid van meningsuiting. Met vrijheid van meningsuiting wordt het recht van iedereen bedoeld om te zeggen wat hij wil. Maar de vergeten vraag is: Waar? Waar heeft iemand dat recht? Hij heeft het zeker niet op eigendom waartoe hij is toegetreden. Hij heeft dat recht kortom alleen op zijn eigen eigendom of op het eigendom van iemand die ermee ingestemd heeft, als gift of via een huurcontract, dat hij op zijn bezit wordt toegelaten. Feitelijk is er dus niet zoiets als een afzonderlijk recht op vrije meningsuiting; er is alleen iemands eigendomsrecht, het recht om te doen wat hij wil met zijn eigendom of het aangaan van vrijwillige overeenkomsten met andere bezitseigenaren.
De focus op vage "mensenrechten" heeft dit feit niet alleen verdonkeremaand maar heeft er ook toe geleid dat er noodzakelijkerwijs allerlei conflicten zijn tussen individuele rechten en verondersteld "publiek beleid" of publieke doelen. Deze conflicten hebben er vervolgens voor gezorgd dat mensen menen dat geen enkel recht absoluut kan zijn, dat ze allemaal relatief of veranderbaar zijn. Neem bijvoorbeeld het mensenrecht van "vrijheid van vereniging". Stel dat een burgergroepering wil demonstreren voor een bepaalde maatregel. Het gebruikt voor dit doel de straat. Aan de andere kant beëindigt de politie de demonstratie om reden dat die het verkeer blokkeert. Het punt is nu dat er geen manier is, anders dan een arbitraire, om dit conflict op te lossen aangezien de overheid de straten in bezit heeft.
Overheidsbezit brengt, zoals we hebben gezien, uiteindelijk onoplosbare conflicten. Want aan de ene hand kunnen de burgers beargumenteren dat zij belastingbetalers zijn en daarom recht hebben op het gebruik van de straten om samen te komen en aan de andere kant heeft de politie gelijk dat het verkeer geblokkeerd wordt. Er is geen rationele manier om dit conflict op te lossen omdat er nu geen echt eigendomsrecht is van de straten. In een zuiver vrije samenleving, waar de straten particulier eigendom zijn, zou de vraag eenvoudig zijn: het zou aan de straateigenaar zijn om te beslissen, en het zou aan de burgergroepering zijn om te proberen de straat vrijwillig te huren van de eigenaar. Als alle eigendomsrechten privaat zouden zijn dan zou het heel duidelijk zijn dat de burgers niet een of ander vaag "recht van vereniging" zouden hebben. Hun recht zou het eigendomsrecht zijn om hun eigen geld te gebruiken om te proberen ruimte te kopen of te huren waarop ze hun demonstratie zouden kunnen houden, en ze zouden dat alleen kunnen als de eigenaar van de straat ermee zou instemmen.
Laten wij als laatste het klassieke voorbeeld overwegen dat verondersteld wordt aan te geven dat individuele rechten nooit absoluut kunnen zijn maar dat zij moeten worden beperkt door "publiek beleid": Rechter Holmes's befaamde dictum dat niemand het recht kan hebben om "brand" te roepen in een volle bioscoop. Dit veronderstelt aan te tonen dat vrijheid van meningsuiting nooit absoluut kan zijn. Maar als we stoppen met ons bezig te houden met dit veronderstelde mensenrecht en kijken naar de eigendomsrechten die hiermee verband houden wordt de oplossing duidelijk, en zien wij dat er geen noodzaak is om de absolute aard van rechten te verzwakken. Want de persoon die onterecht "Brand" roept moet ofwel de eigenaar zijn (of de vertegenwoordiger van de eigenaar) of een gast of betalende klant. Als hij de eigenaar is heeft hij frauduleus gehandeld jegens zijn klanten. Hij heeft hun geld aangenomen in ruil voor een belofte een film te vertonen terwijl hij vervolgens de voorstelling verstoort door onterecht "Brand" te roepen" en zo onrust veroorzaakt onder zijn klanten. Hij heeft dus bewust zijn contractuele verplichting verzaakt en heeft daarom de eigendomsrechten van zijn klanten geschonden.
Maar stel dat de schreeuwer niet de eigenaar is maar een klant. In dat geval schendt hij duidelijk de eigendomsrechten van de bioscoopeigenaar (en die van de andere klanten). Als gast bevindt hij zich op het eigendom onder bepaalde voorwaarden en heeft daarmee de verplichting de eigendomsrechten van de eigenaar niet te schenden door de voorstelling te verstoren die de eigenaar heeft gearrangeerd voor de klanten.
De persoon die kwaadwillig "Brand" roept in een drukke bioscoop is daarom een crimineel, niet omdat zijn zogenaamde recht op vrije meningsuiting op pragmatische wijze moet worden beperkt ten gunste van het zogenaamde "publieke belang", maar omdat hij duidelijk de eigendomsrechten van iemand anders heeft geschonden.
Er is dus geen reden om deze rechten beperkingen op te leggen. Aangezien dit een praxeologische en geen ethische verhandeling is, is het doel van deze discussie niet om de lezer te overtuigen dat eigendomsrechten in stand moeten worden gehouden. Wij hebben echter geprobeerd aan te tonen dat de persoon die zijn politieke theorie wenst te bouwen op basis van "rechten" niet alleen het illegitieme onderscheid tussen mensenrechten en eigendomsrechten moet afdanken maar zich tevens moet realiseren dat de eerste volledig moet worden geďntegreerd in de laatste.
Murray Rothbard
Vertaald door Meervrijheid uit "Power and market" van Murray Rothbard (pagina 238).
Plaats reactie25-apr-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
"Want aan de ene hand kunnen de burgers beargumenteren dat zij belastingbetalers zijn en daarom recht hebben op het gebruik van de straten om samen te komen en aan de andere kant heeft de politie gelijk dat het verkeer geblokkeerd wordt. Er is geen rationele manier om dit conflict op te lossen omdat er nu geen echt eigendomsrecht is van de straten."
Dit conflict is toch redelijk opgelost: iedereen heeft hier het recht om een demonstratie te organiseren, en een gemeente moet in principe een passende vergunning hiervoor verlenen. De vergunning mag, juist vanwege het recht op vrije meningsuiting, niet zomaar geweigerd worden, en de demonstranten kunnen in zo'n geval alsnog hun gelijk gaan halen bij een rechter. "Gelukkig" heeft men alsnog iets gevonden om ongewenste figuren van de straat te weren: een vergunning mag namelijk wel geweigerd worden als men een gevaar voor de openbare orde vermoed. Van deze clausule wordt dan ook geregeld misbruik gemaakt.
Ik herinner me trouwens een artikeltje van Ayn Rand waarin ze betoogde dat alle mensenrechten voortvloeien uit het eigendomsrecht. Misschien weet iemand het te vinden? Het was namelijk een stuk duidelijker, beknopter en overtuigender dan dit (overigens prima) artikel.
25-apr-2005 frenkelfrank - frankderoos69GEEN@SPAMhotmail.com
Het eigendomsrecht (en dus het recht om eisen te stellen aan het gebruik van grondgebied) werpt wel een aantal vragen op.
Stel dat ik een stuk land heb, en iemand anders koopt al het land eromheen. Dan zou ik vanuit libertarisch oogpunt gedoemd zijn nooi meer van mijn land af te komen, ik ben ten slotte omsingeld door land waar ik niet op mag komen. Ik heb ook geen mogelijkheid om van een andere dienst gebruik te maken, dus een tweede uitvalsweg.
Natuurlijk kan ik wel een helikopter kopen, maar de vraag is tot hoe hoog de eigendomsrechten gelden. In Arnhem hebben winkeliers, als reactie op een verbond op hun produkten op straat uit te stallen, hun rekken een cm boven de grond opgehangen, dus niet op gemeentegrond, maar wel erboven.
Misschien dat een "ware libertariër" op mijn vragen commentaar kan geven?
25-apr-2005 Quirium
Ik wil de vraag uitbreiden met eveneens een voorbeeld.
stel dat een milieuvereniging die de pest heeft aan nieuwe wegen (of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren), een maas grond koopt, dwz. om de kilometer kopen ze een reepje grond van 1 meter breed dat van noord naar zuid door het hele land loopt, en gelijkaardige stroken die van west naar oost lopen. Om de kilometer krijg je dus met hen te maken.
Wil je een weg leggen, dan zal je hen moeten meekrijgen, anders kan je enkel wegen leggen binnen de kilometerblokjes.
In feite is het hetzelfde probleem als Frenkel's voorbeeld, alleen kan je nu een gans land gijzelen. Of niet?
25-apr-2005 Bofors
stel dat een milieuvereniging die de pest heeft aan nieuwe wegen (of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren), een maas grond koopt, dwz. om de kilometer kopen ze een reepje grond van 1 meter breed dat van noord naar zuid door het hele land loopt,
1) Waar haal een milieu vereniging het geld vandaan om dit soort dingen te doen?
2) Van wie kopen ze dat grond eigenlijk
3) Wie heeft er grond dat over de lengte van Nederland loopt waarvan je (een) reepje(s) kan kopen.
of een wegeneigenaarsvereniging die haar winst wil maximaliseren.
Volgens mij kunnen ze beter hun geld beleggen , dat levert meer rendament op ipv.
Daarbij heb je nog zoiets als vliegtuigen (ultra-light) of mini-helicopters.
25-apr-2005 Illuminatus
frenkelfrank, het antwoord kan je in deze lezing vinden.
25-apr-2005 Muxje - spam6GEEN@SPAMintvelt.com
Bofors, Natuurmonumenten zou zoiets wellicht kunnen uitvoeren op beperkte schaal. Ze zijn nu al de grootste partikuliere grondbezitter in Nederland. Overigens beschermen ze de natuur op zeer liberale wijze: wat ze willen behouden, kopen ze.
25-apr-2005 Erik
Het probleem is minder theoretisch dan het lijkt. Zo had Milieudefensie een klein stukje grond precies op de nieuwe startbaan van Schiphol. Wel eens van het Bulderbos gehoord?
Zonder onteigeningsprocedures is de aanleg van infrastructuur in enigszins verstedelijkte gebieden vrijwel ondenkbaar, vanwege het zeer grote aantal grondbezitters dat roet in het eten kan gooien. Volgens het NIMBY-beginsel (Not In My Backyard) is er altijd wel iemand die dwars ligt en z'n grond niet wil afstaan.
26-apr-2005 Joep
Dus: als je een rendabele stad of luchthaven wil uitbaten zorg je dat je alvast genoeg ruimte eromheen hebt om uit te kunnen breiden. Of opties op de grond eromheen ofzo.
Dankzij onteigeningsprocedures wordt Schiphol eigenlijk "gesubsidieerd": ipv de grond die ze nodig hebben te kopen houden ze het geld in de zak en gebruiken dan de rechter om het te stelen.
26-apr-2005 Bofors
@Mux,
"..Ze zijn nu al de grootste partikuliere grondbezitter in Nederland. Overigens beschermen ze de natuur op zeer liberale wijze: wat ze willen behouden, kopen ze.."
kantekening,
Natuurmonumenten betaald geen ontroerendgoedbelasting, probeer het als particulier hetzelfde maar eens.
Het gaat erom dat men niet appels met peren moet vergelijken, je moet niet libertarische regels asymetrisch in een niet-libertarische maatschappij implementeren. Dat zal nooit werken.
In een compleet vrije maatschappij is de dynamiek zo groot dat belemeringen zoals geschets gewoon nauwelijks voorkomen, en als ze al voorkomen niet een al te grote invloed kunnen spelen. Nederland is ten eerste een socialistisch land waarbij Natuurmonumenten een "preferential treatment" krijgt van de overheid.
Inzake het Bulderbos,
27-apr-2005 Erik
Is eigendomsrecht altijd absoluut, of kunnen er in een libertaire samenleving toch zwaarwegende redenen zijn om beperkingen te stellen aan het gebruik van eigendom cq. eigendom te onteigenen?
27-apr-2005 René
Erik schrijft: "Is eigendomsrecht altijd absoluut, of kunnen er in een libertaire samenleving toch zwaarwegende redenen zijn om beperkingen te stellen aan het gebruik van eigendom cq. eigendom te onteigenen?"
In een staatloze samenleving is het eigendomsrecht volgens mij absoluut; dat wil dan zeggen dat je er alles mee mag doen behalve er over anderen mee beschikken tegen de wil van diegene(n).
27-apr-2005 Erik
In dat geval heeft de pure vorm van libertarisme in grote delen van de wereld weinig toekomst.
De aanleg van infrastructuur vereist mijns inziens dat het in voorkomende gevallen mogelijk moet zijn om gronden te onteigenen. Anders is het waarschijnlijk nooit meer mogelijk om een nieuwe startbaan aan te leggen, een weg te verbreden of een nieuwe weg aan te leggen die in enigszins rechte lijn van A naar B loopt.
Stel dat er een nieuwe weg moet komen die van essentieel belang is voor de bereikbaarheid van een aantal steden en waar tienduizenden mensen een groot belang bij hebben. Dan kan het toch niet zo zijn dat deze weg niet kan worden aangelegd omdat een handjevol grondbezitters hier geen trek in heeft?
Verder is het niet realistisch om te stellen dat bedrijven of steden grond moeten hebben voor alle denkbare toekomstige uitbreidingen. Hiervoor is de onzekerheid veel te groot. Hoeveel mensen hebben in de jaren '20 zien aankomen dat Schiphol zou uitgroeien tot een enorme luchthaven met tientallen miljoenen passagiers en een stuk of 5 banen? Hoeveel mensen hadden 50 jaar geleden door dat de automobiliteit zo sterk zou groeien? Welke stad weet nu al welke uitbreidingen er over 40 jaar nog nodig zullen zijn?
27-apr-2005 Joep
Erik,
Stel dat iemand een AIDS-medicijn heeft bedacht maar het gewoon niet wil vrijgeven "omdat hij er geen trek in heeft". Heeft de overheid dan het recht hem met geweld van zijn informatie-monopolie te ontdoen? In werkelijkheid zal, als er tienduizenden een groot belang hebben bij de verkoop van een stuk grond, er waarschijnlijk voldoende geld geboden worden om het toch te verkopen. Als een stad onleefbaar dreigt te worden omdat die weg er niet komt dan gaat iedereen verhuizen en zit de eigenaar van het dure stukje grond opeens met een waardeloos stuk grond. De maffia eist ook nooit zoveel geld van een café-eigenaar dat die failliet gaat.
Het klopt dat misschien niemand had kunnen voorzien dat Schiphol zo zou groeien, maar misschien is Schiphol wel zo hard gegroeid omdat ze altijd voor "te weinig" konden uitbreiden. Het zou best kunnen dat er eind jaren 70, zonder zo'n "subsidie", allang besloten was om op zee verder te gaan.
29-apr-2005 jetoel
@ Illuminatus,
Thanx, zeer goede lezing!
Het bagel voorbeeld van landbezit is verboden omdat je toekomstige homesteaders belet tot het homesteaden van het onbereikbare stuk land binnenin de bagel.
